Syrisch verzet is een lappendeken

Een vrouw met haar gewonde zoon in het ziekenhuis in Idlib, dat is aangevallen door het leger.©AFP

ANALYSE | Eindelijk erkenning. Na bijna een half jaar lobbyen werd de Syrische Nationale Raad (SNC) afgelopen vrijdag uitgeroepen tot 'een legitieme vertegenwoordiger van de Syrische bevolking'. Eindelijk was er dan die ene officiële politieke oppositiebeweging tegen het regime van president Assad, met een internationaal goedkeuringsstempel erop.

Volmaakt was het nog niet helemaal. De Vrienden van Syrië, vooral westerse en Arabische landen die bijeen waren in Tunesië, riepen de SNC niet uit tot dé vertegenwoordiger van de Syriërs - zoals de internationale gemeenschap eerder wel deed met de Overgangsraad in Libië. Maar, zei de Tunesische minister van buitenlandse zaken, dat zou bij een volgende bijeenkomst van de vrienden goed komen.

Dat valt inmiddels alweer te bezien, want twee dagen na de bijeenkomst in Tunis ging het mis. Zo'n twintig vooraanstaande leden van de SNC - onder wie vicevoorzitter Haitham Maleh - maakten zondag bekend dat ze, uit onvrede, de 'Syrische Patriottische Groep' beginnen. In een verklaring stelden ze dat de SNC er in maanden niet in geslaagd is 'bevredigende resultaten te boeken' of 'de eisen van de opstandelingen in Syrië over te nemen'.

Helemaal als een verrassing komt deze ontwikkeling niet. De SNC - een samenraapsel van verschillende oppositiefiguren - ligt al sinds de oprichting in september onderling overhoop. Veel van de (minstens) 275 leden behoren tot de Moslimbroederschap, de islamistische beweging die in de jaren zeventig en tachtig al eens de wapens oppakte tegen het Syrische regime. Daarnaast zijn er liberale en seculiere leden, intellectuelen en mensenrechtenactivisten, en vertegenwoordigers van de Koerdische en christelijke minderheden.

Dat al deze groepen het lang niet altijd eens zijn, bleek toen het 'uitvoerend comité' van de SNC bijeen was in Katar. De New York Times was erbij en tekende veelzeggende taferelen op. Zo zag de krant de 81-jarige Haitham Maleh (die nu dus een alternatieve groep begint) een vergadering uitstormen. "Dit is toch geen manier van werken?", riep hij gefrustreerd uit. Om hoofdschuddend terug te keren: "Ze zijn allemaal dom, maar wat kan ik eraan doen?"

Maar interne strubbelingen en onderling wantrouwen vormen niet de enige problemen. De SNC bestaat voornamelijk uit ballingen en slaagt er nauwelijks in om verbinding te leggen met revolutionairen in Syrië zelf. Die vragen zich af wat de SNC-leden meer voor hen doen dan in chique hotels met elkaar vergaderen. Internationale steun, in de vorm van geld of wapens, heeft de SNC nog niet weten te verwerven.

De club is er nog niet eens in geslaagd om een afgevaardigde naar de Verenigde Naties te sturen. Bovendien kunnen de leden het niet eens worden over de wenselijkheid van internationaal ingrijpen.

En dan is er nog de relatie met het Vrije Syrische Leger, het gewapende verzet tegen het Syrische regime. Die verliep lang moeizaam, vooral omdat de SNC bleef geloven in geweldloos verzet. Dat standpunt heeft de organisatie enigszins aangepast (ze vroeg vrijdag om militaire adviseurs en wapens voor de opstandelingen), soepel samenwerken doen de politieke en de militaire tak van de oppositie allerminst.

Eerder deze maand noemde een militaire leider de SNC een stel verraders. Dit tot frustratie van de internationale gemeenschap, die niets liever zegt te willen dan een Syrische oppositie die spreekt met één stem. Daar blijft het voorlopig nog even op wachten.

Ook militair verzet is versnipperd
De politieke oppositie van Syrië is verdeeld, maar dat geldt evenzeer voor het militaire verzet. Het Vrije Syrische Leger (FSA) is een allegaartje van overgelopen militairen uit het reguliere Syrische leger en burgers die de wapens hebben opgenomen. Hoe de commandolijnen lopen is onduidelijk. De militaire leiding was in eerste instantie in handen van oprichter kolonel Riad al-Saad, die opereert vanuit Turkije. Recentelijk kreeg Saad concurrentie van de later overgelopen generaal Moestafa Sjeik, die het opperbevel claimde en volgens de laatste berichten ook gekregen heeft. Hoe relevant dit alles is, is een tweede: sommige eenheden zouden helemaal op eigen houtje opereren. de versnippering verhoogt de drempel om het gewapend verzet voluit te steunen. De Amerikaanse minister Clinton waarschuwde zondag voor het leveren van wapens: "We weten echt niet wie we zouden bewapenen", zei ze, "Al-Kaida?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden