Syriëgangers een bedreiging voor het koninkrijk?

"Het Nederlanderschap gaat voor een meerderjarige verloren indien hij zich vrijwillig in vreemde krijgsdienst begeeft van een staat die betrokken is bij gevechtshandelingen tegen het Koninkrijk dan wel tegen een bondgenootschap waarvan het Koninkrijk lid is".

Het wetsartikel staat in de Rijkswet op het Nederlanderschap en stamt uit 1985. Daarvóór was de wet strenger: een ieder die 'zonder Koninklijk verlof' in vreemde krijgs- of staatsdienst trad, verloor zijn Nederlanderschap. Dat merkten bijvoorbeeld de Nederlandse strijders in de Spaanse Burgeroorlog.

Het wetsartikel uit 1985 is, voor zover bekend, nimmer toegepast.

Dat is ook niet zo raar: het komt maar zelden voor dat Nederlanders zich melden voor een buitenlandse strijd. Laat staan dat ze zich melden voor een strijd waarin Nederland - als lid van een bondgenootschap - partij is.

Begin jaren negentig togen naar schatting enkele tientallen Nederlanders naar de Balkan om aan Kroatische zijde mee te strijden tegen de Serviërs. Ze verenigden zich in de First Dutch Volunteer Unit. Die strijd kostte hen niet hun nationaliteit.

Maar mocht zich een situatie voordoen waarop het artikel uit de Rijkswet op het Nederlanderschap wél overduidelijk van toepassing is, dan is er een ander probleem. Want Nederland heeft de Conventie voor het Verminderen van Staatloosheid uit 1961 geratificeerd. Dat verdrag schrijft voor - de titel zegt het al - dat zo veel mogelijk moet worden voorkomen dat mensen staatloos worden.

Tegen dat probleem zal misschien ook minister Opstelten oplopen. Hij onderzoekt, in lijn met de wens van een meerderheid van de Tweede Kamer, of de paspoorten van jongeren die naar Syrië willen afreizen om daar te gaan strijden kunnen worden afgepakt.

Momenteel strijden - zegt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid - al zo'n honderd Nederlandse djihadisten in Syrië tegen het regime van president Assad. Maar die strijd is niet gericht tegen het Koninkrijk der Nederlanden of tegen een bondgenootschap waar het koninkrijk lid van is.

Maar er is nog een ander wetsartikel, dat het afpakken van iemands paspoort mogelijk maakt. Het staat in de Paspoortwet.

Dat artikel - nummer 23 - schrijft voor dat iemand zijn paspoort kan verliezen "indien het gegronde vermoeden bestaat dat de betrokken persoon buiten het Koninkrijk handelingen zal verrichten, die een bedreiging vormen voor de veiligheid en ander gewichtige belangen van het Koninkrijk of een of meerdere landen van het Koninkrijk dan wel de veiligheid van met het Koninkrijk bevriende mogendheden".

Dat kan van de Syriëgangers moeilijk gezegd worden.

Toch waarschuwt de veiligheidsdienst AIVD ervoor dat de ervaringen van de djihadisten in Syrië een gevaar voor Nederland kunnen vormen: de vrijwillige strijders zouden na terugkeer in Nederland een gevaar kunnen vormen, omdat ze door hun Syrië-ervaringen sneller bereid zouden zijn tot het plegen van aanslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden