Synode kan rapport over homo's maar het best negeren

De auteur was vier jaar lang werkzaam als emancipatiewerker van de homo/lesbische beweging binnen de kerken

KEES POSTHUMUS

Dat was een bijzonder origineel idee, want tot dan toe was nog niemand op het idee gekomen dat te onderzoeken. Er waren nog nooit boekjes over verschenen, er was nog nooit enige discussie geweest over Sodom en Paulus, in geen enkele kerkeraad. Het was wat je noemt een suscommissie, bedacht toen de storm rond de motie Te Velde-Kloosterboer, waarin tucht tegen homo's werd afgewezen, niet wilde gaan liggen. De Gereformeerde Bond bleef mopperen, er was zelfs een ouderling met een bezwaarschrift waarin met ronde bewoordingen homoseksualiteit als zijnde een zonde werd afgewezen.

Wat te doen? In zulke heftige tijden van strijd is het instellen van een commissie altijd een goede afleidingsmanoeuvre. Dan is het tenminste weer even rustig. Leidde de commissie ook naar de oplossing van het conflict? Geenszins, de resultaten zijn bedroevend voorspelbaar. Ten eerste is de conclusie van de commissie dat de bijbelinterpretaties binnen de Nederlandse Hervormde Kerk te zeer uiteenlopen om tot een gezamenlijk standpunt voer homoseksualiteit te komen. De Gereformeerde Bond blijft in de eindeloos besproken en aangehaalde teksten lezen dat het niet mag. Anderen geven een uitleg, waaruit het tegendeel blijkt. Dat is al jaren zo, die patstelling is duurzaam en onoplosbaar.

Ten tweede geeft het te denken dat de hervormden anno 1994 niet verder komen dan de constatering dat homo's zich in de kerk 'aanvaard' en 'veilig' moeten kunnen voelen. Is dat de oogst van jarenlange emancipatiestrijd van, ook kerkelijke, lesbische vrouwen en homo-mannen? Boven deze veiligheid blijft, als ik het goed begrijp, de dreiging van uitsluiting van de Tafel van de Heer, door medegelovigen.

Ten derde wordt voor de kerkeraadsleden van de bondsgemeenten een aparte positie gecreëerd, die van 'gewetensbezwaarde'. Hiermee worden hun bezwaren erkend en goedgekeurd. In 1976 deed ik een beroep op de Wet Gewetensbezwaren Militaire Dienst. Dat ging om mijn eigen geweten. Militairisme, kernwapens, abortus, kernenergie, euthanasie en, wat mij betreft, werken op zondag: daar kun je gewetensbezwaren over hebben. Daaraan moet recht gedaan worden.

Dat de hervormden ter rechterzijde zichzelf in geweten niet tot de liefde voor mannen kunnen laten verleiden, dat is een zaak van hun geweten. Dat zij zich een oordeel aanmatigen over het geweten van een andere gelovige, en op grond daarvan een speciale positie krijgen die het hen mogelijk maakt de ander uit te sluiten, dat is kwalijk. Het instellen van de positie 'gewetensbezwaarde' wordt in deze kwestie feitelijk een vrijbrief om te discrimineren.

Waarbij ik mij, ten vierde, afvraag hoe dit standpunt spoort met de toekomstige kerkorde van Samen op Weg die straks ook zal moeten regelen hoe het gaat met Avondmaal en tucht in de Verenigde Protestantse Kerk. Ik kan mij niet voorstellen dat, bijvoorbeeld, de Gereformeerde Kerken, met haar duidelijke uitspraken over homoseksualiteit, mee zouden gaan in dit soort praktijken.

Eind jaren tachtig verscheen een rapport van een Raad van Kerken-werkgroep: 'De Akseptatie Voorbij'. Homoseksuele mannen en lesbische vrouwen klaagden hierin de machtsposities aan van degenen die hen ter verantwoording riepen. Want, stelden zij, deze posities van macht en onmacht zijn onaanvaardbaar in de gemeente van Christus.

Nu, november 1994, komt de Nederlandse Hervormde Kerk niet verder dan 'veiligheid' aan te bieden en een speciale positie te creëren voor hen die homo's willen uitsluiten van het Avondmaal en, daarmee, van de geloofsgemeenschap. De synode kan beter doen alsof er niets gebeurd is en het rapport voor kennisgeving aannemen. Liever de patstelling van het onoverbrugbare, dan de bedrieglijke harmonie van een schijnoplossing, die in homo-emancipatoir opzicht niets voorstelt en in bepaald opzicht de klok zelfs terugdraait.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden