Symbool van toleranter Polen: eerste homoburgemeester

Beeld ap

Robert Biedron wordt burgemeester van Slupsk, een Poolse stad van ruim 90.000 inwoners. Niets bijzonders, ware het niet dat Biedron homo-activist is en Polen een conservatief katholiek land.

Zijn levensverhaal is dat van veel Poolse homo's: ontkenning, angst om te worden ontdekt, een zelfmoordpoging, een psycholoog die verzekert dat het wel overgaat. Op zijn negentiende komt het hoge woord eruit, als een kennis die verliefd op hem is, het aan zijn moeder heeft verteld. Hij heeft geluk, want zijn ouders accepteren het uiteindelijk.

Uit de kast
Begin jaren 2000 is hij de eerste politicus die openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkomt. Volgens het weekblad Newsweek verklaarde de huidige premier van Polen, Ewa Kopacz, bij die gelegenheid: 'Deze meneer zou geen publieke functies moeten vervullen en zich niet kandidaat moeten stellen in verkiezingen.'

Biedron komt niet uit Slupsk, een stadje in het uiterste noorden van Polen. En ook dat is veelzeggend. In zijn geboorteregio in het zuid-oosten van Polen zou hij kansloos zijn geweest. Polen is ook bij de laatste regionale verkiezingen in tweeën gedeeld. Het noord-westen is veel liberaler dan het zuid-oosten. Alleen in het uiterste zuid-oosten behaalde ook dit keer de katholiek-nationalistische partij van oud-premier Jaroslaw Kaczynski de absolute meerderheid.

Acceptatie toegenomen
'Een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Slupsk, maar ook van Polen', zei Biedron, toen duidelijk werd dat hij had gewonnen. De acceptatie voor homoseksualiteit is sinds hij uit de kast kwam, sterk toegenomen. In 2004 en 2005 verbood de toenmalige burgemeester van Warschau, Lech Kaczynski, de organisatie van een 'mars voor gelijkheid'. De jaarlijkse mars is sindsdien gewoon geworden.

Dat wil niet zeggen dat homofobie is verdwenen. Voor rechtse partijen, gesteund door de kerk, zijn homo's nog altijd een geliefde vijand. Toen Biedron een paar jaar geleden aangifte deed wegens agressie bij een bushalte in Warschau, vergeleek hij de vijandigheid tegen homo's met die tegen Joden voor de oorlog.

Symbool toleranter Polen
Aanvankelijk was hij lid van de post-communistische SLD, maar in 2005 stapte hij over naar de partij van Janusz Palikot. Deze nieuwbakken politicus tikte de oud-communisten op de vingers, omdat ze de homobeweging alleen lippendiensten zouden bewijzen, maar niets deden voor gelijkberechtiging toen ze aan de macht waren.

De boodschap sloeg aan. Biedron belandde in 2011 in het parlement. Samen met de transseksuele parlementariër Anna Grodzka groeide hij uit tot symbool van een toleranter Polen. Het homohuwelijk is een brug te ver, dus drong de partij aan op samenlevingscontracten voor personen van hetzelfde geslacht.

Samenlevingscontracten
Premier Donald Tusk hield jarenlang deze boot zorgvuldig af. De deze week benoemde voorzitter van de Europese Raad verschuilde zich achter zijn grote tegenstander, de partij van de katholiek-nationalistische Kaczynski (PiS): 'In gevoelige kwesties, zoals de zeden, moeten wetswijzigingen zijn aangepast aan het collectieve bewustzijn en ze er idealiter iets op vooruitlopen', verklaarde hij in een interview. 'Je kunt de zaak van het homohuwelijk op scherp zetten, maar het gevolg is dat PiS de verkiezingen wint en dan zijn seksuele minderheden de verliezers.'

Zo niet in Slupsk. De uitslag van de eerste verkiezingsronde, twee weken geleden, gaf Biedron weinig kans. Des te groter was de verrassing, toen hij deze week toch burgemeester werd. Journalisten vroegen hem uiteraard naar de onderwerpen waar ze hem jarenlang naar vroegen.

Regenboogsymbolen
Wat gaat de nieuwe burgemeester doen met crucifixen die overal in openbare gebouwen hangen? En mag het grote portret van de Poolse paus, Johannes Paulus II, blijven hangen in het bureau dat hij van zijn voorganger overneemt? Biedron moest nog even wennen aan zijn nieuwe rol: 'De bewoners van de stad vragen me niet over homo's, regenboogsymbolen en crucifixen.'

Robert Biedron Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden