Sybrand Buma is uitgezwaaid en klaar om in het voetspoor van zijn voorvaderen te treden

Ex-CDA-leider Sybrand Buma, tijdens het afscheid in het parlement. Beeld ANP

Nog één keer een fractievergadering, nog één keer door de wandelgang naar de grote vergaderzaal. Na vijfentwintig jaar in de landelijke politiek nam CDA-leider Sybrand Buma (53) vandaag afscheid van de Tweede Kamer. Hij wordt op 26 augustus geïnstalleerd als de nieuwe burgemeester van Leeuwarden.

In zijn afscheidsbrief memoreerde Buma zijn voorvaderen. In de Friese hoofdstad betrekt hij de kamer waar zijn bet-over-over-overgrootvader Bernhardus Buma tussen 1813 en 1818 ook al zat als eerste burger van Leeuwarden. Sybrand Buma schreef vorig jaar een boek over diens zoon Gerlacus Buma, die vocht in het leger van Napoleon en koning Willem I.

Buma stamt uit een geslacht van Friese burgemeesters. Zijn vader was burgemeester van Workum en Sneek. Zijn grootvader bezette de functie in Stavoren en Wymbritseradeel. Dat werk kwam ten einde door het ontslag door de Duitse bezetter en hij kwam om het leven in 1942 in concentratiekamp Neuengamme. In zijn afscheidsbrief schreef Sybrand Buma: “Altijd als ik de afgelopen jaren bij Binnenhof 1a naar buiten liep, keek ik even of de bladzijde van de erelijst van gevallenen niet toevallig op zijn naam lag opengeslagen. De enkele keer dat dat zo was, bracht ik een stille groet.”

Khadija Arib, voorzitter van de Tweede Kamer, luidde Buma uit. Ook haar was het opgevallen dat de CDA-voorman rust en eenheid bracht in het CDA, na een periode waarin de partij vanwege de samenwerking met de PVV bijna uit elkaar viel. Buma werd met overmacht gekozen als nieuwe leider. Even geen discussie was het parool tot voor kort in de partij. Tegelijkertijd positioneerde de CDA-leider de partij rechts van het midden.

Toon

De Kamervoorzitter noemde Buma ‘een dossiervreter’ en ‘een lange-afstandsloper’. Hij profiteerde van zijn ervaring en werd ‘een behendig debater’. Aanvankelijk wat stug, later met ontspanning en humor. Buma was de afgelopen jaren vooral scherp op de toon van het debat in de Kamer. Hij bepleitte een nette discussie. Zo was zelf opgevoed en zo ziet hij de rest van de samenleving ook graag. “Een respectvol en eerlijk debat”, noemde hij dat. De afgelopen jaren moest Geert Wilders het een paar keer ontgelden, maar ook premier Rutte kreeg ervan langs toen hij ‘pleur op’ zei in de richting van Nederlands-Turkse demonstranten.

In zijn afscheidsbrief schrijft Buma ook dat de politiek niet zonder zelfrelativering kan. “De winst van vandaag is het verlies van morgen. Wie vandaag wordt weggehoond, kan morgen op het schild worden gehesen.” Buma ondervond dat: in zijn tijd was het CDA een echte machtsfactor, maar ook een bescheiden oppositiepartij.

Nieuwe leider

“Het kabinet is uitgerukt”, zei Arib, want voor de gelegenheid zaten er van alle partijen ministers in vak K. Onder hen drie CDA-bewindslieden met in het midden Wopke Hoekstra – die wel eens de nieuwe partijleider kon worden.

Bij zijn laatste fractievergadering had de scheidend CDA-leider een zwijgende rol. Buma had de afgelopen achteneenhalf jaar het roer stevig in handen. En nu is het gedaan. Nee, zeggen ze bij het CDA, hij laat de fractie niet verweesd achter; iedereen weet wat hij moet doen. Vorige week werd zijn rechterhand, Pieter Heerma, al gekozen als nieuwe fractievoorzitter. Die is niet beschikbaar als nieuwe partijleider. De komende maanden beraadt het CDA zich over wie dat wel moet worden.

Buma in citaten:

“Meet mij niet af aan het aantal keren dat ik aan de interruptiemicrofoon zal verschijnen.”
- september 2010 bij zijn aantreden als fractievoorzitter.

“Op het typische CDA-verhaal over onderliggende waarden in de samenleving zijn moeilijk etiketten van links of rechts te plakken.”
- 27 november 2010 in Trouw.

“Als ‘pleur op’ de norm voor Nederland is, is dat niet te geloven.”
- 22 september 2016 over de woordkeuze van premier Rutte tegen Nederlands-Turkse demonstranten.

“Bij de presentatie van het verkiezingsprogramma zei ik al dat de samenleving langzaam afbrokkelt. Dat werd beschouwd als een somber verhaal, maar het is waar. Er is bij sommigen een extreem gevoel dat de economische groei er niet voor hen is - de banen niet, de opleidingen niet en de politiek ook niet.”
- 11 november 2016 in Trouw over de keuze van Donald Trump als president.

“Immigratie uit Afrika verstoort het evenwicht in Europa.”
- 4 september 2017 in de H.J. Schoo-lezing.

“Het regeren is geen pluche, maar een spijkerbed.”
- 4 november 2017 op CDA-congres.

“Het moet niet worden dat de Teslarijder even aan de Opelrijder gaat vertellen hoe hij moet leven.”
- 18 september 2018 in Trouw over het klimaatbeleid van het kabinet.

“Grenzen zijn benaderd en eigenlijk overschreden.”
- 9 september 2019 over de woorden van Geert Wilders tegen Nederlands-Turkse Kamerleden van Denk.”Die zei: ‘Laten ze lekker oprotten naar hun eigen land’

Lees ook:

Buma maakte het CDA invloedrijk, maar ook somberder

Hij was de leider die het CDA liet uithuilen en opnieuw beginnen, nadat de partij op een historisch dieptepunt was beland. Sybrand van Haersma Buma (53) vertrekt uit de Tweede Kamer, net nu het CDA bezig is de door hem uitgezette koers bij te stellen.

Met het vertrek van Sybrand Buma is een andere koers voor het CDA mogelijk

Buma’s vertrek legt de weg open voor een koerswijziging binnen het CDA en een strijd om het partijleiderschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden