'Swarte Pyt is zwart van het roet'

Archiefbeeld van de aankomst van Sint Piter en Swarte Pyt in Grou. Beeld anp

Zijn paard is zwart, zijn tabberd wit en hij viert zijn verjaardag op 21 februari, in plaats van op 5 december. Het zijn nuanceverschillen: in bijna alles is Sint Piter de tweelingbroer van Sinterklaas. Sint Piter, die alleen het Friese dorpje Grou aandoet, heeft ook een zwarte knecht: Zwarte Pyt. En dus heeft zich ook bij de intocht van de Sint van Grou, een groep anti-Zwarte Pietdemonstranten aangemeld.

Voor aanvang zegt burgemeester Ferd Crone van de gemeente Leeuwarden, waar Grou onder valt, dat hij blij is dat de Zwarte Pietendiscussie inmiddels 'meer ontspannen' verloopt. "Voor- en tegenstanders kunnen gelukkig het gesprek met elkaar aangaan.

"Voor de zekerheid heeft hij toch een apart vak in laten richten voor de demonstranten, op enkele tientallen meters van de plek waar de Sint zijn stoomboot afmeert. De demonstranten moeten echter dát deel van de intocht missen, het duurt hen te lang om vanuit Rotterdam, via Amsterdam, in Friesland te komen.

'Oprotterdammers'
De meeste Grousters reageren nuchter op de komst van de demonstranten, ze zeggen hooguit dat ze het protest onzinnig vinden. Toch hangt er een onderhuidse spanning in Grou. Bij de toegangsweg naar het dorp staat een bord met 'Oprotterdammers'. Ook jongeren uit omliggende dorpen zijn naar de intocht gekomen. En op het podium met Sint-Piter en Zwarte Pyt moet ondernemer Bauke Hooghiemstra, die de Goedheiligman jarenlang speelde, iets van het hart: "Ik hoop dat dit feest nog eeuwenlang in deze vorm zal doorgaan!"

Op dat moment komen de ongeveer twintig demonstranten net aan. Sommigen hebben hun gezicht deels bedekt, anderen filmen de menigte die zich om hen heen vormt. Die, vooral jonge, Friezen kijken met een mengeling van verbazing en irritatie naar de demonstranten. De actievoerders vinden de plek aan de haven maar niets en besluiten aan de rand van het plein waar Sint-Piter spreekt, te gaan staan.

'Grou schaam je' en 'Friesland schaam je' roepen ze. Een meisje strekt haar armen uit naar de toeschouwers, en roept: "Ik ben zwart, hou van mij." Als de demonstranten een winkelstraat in willen lopen en de beveiliging hen tegenhoudt, wordt de sfeer even grimmig. Een beveiliger grijpt een jongen vast die zich loswurmt: "Wilt u mij loslaten?!" En dan: "Laat me los! Je bent je fokking baan kwijt!"

Kinderfeest
Kort daarna begint een groepje blonde meisjes het Grouse 'Zwarte Pieten-lied' te zingen: "Swarte Pyt styt te wuive, op syn rêg een swiere sek. Piepernuten om te strauie, cadeautsjes hat er ek." Zwarte Piet in Grou is pikzwart, zegt Maureen Cnossen, zoals het hoort. "Hij is zwart van het roet. In de rest van het land is hij bruin, daar doen ze het verkeerd." Racistisch is het feest niet, vindt zij. "Dat de demonstranten dat zo zien, is hun probleem. Zij zijn hier gekomen om een kinderfeest te verpesten."

Zo denkt Shermon Daal (19) er ook over. Hij is een van de weinige donkere mensen die in Grou wonen. "Eén van de demonstranten kwam naar me toe, en zei: 'Woon jij in Grou? Sterkte." Daar kan er wel om lachen. Hij voelt zich niet anders dan andere Friezen. "Ik kan me voorstellen dat mensen een probleem hebben met een blanke man die een donkere knecht heeft. Ikzelf heb dat niet. Maar al dat duwen en trekken is nergens voor nodig."

Als de demonstranten weer richting bus gaan, roept Cnossen ze na: "Succes in Rotterdam! Bedankt voor het uurtje vermaak!" Demonstrant Ranfis Martir vindt de actie geslaagd. "We hebben ons punt kunnen maken. Wij protesteren om politieke bewustwording te creëren." Hij vindt niet dat hij en de andere demonstranten het Sint-Piterfeest verpest hebben. "Ze zeggen dat het zielig is voor de kinderen. Maar het is fout om te stereotyperen. Wij demonstreren hier om het Sint-Piterfeest ook een feest voor álle kinderen te maken."

Demonstrant overleden

Op de weg terug vanuit Grou, is een van de anti-Zwarte Pietdemonstranten overleden. Kort nadat de bus uit het dorp was weggereden, raakte de actievoerder onwel. Hulpverleners probeerden de demonstrant nog te reanimeren, maar die overleed ter plekke. De andere inzittenden van de bus zijn daarna naar het politiebureau in Heerenveen gebracht, waar slachtofferhulp aanwezig was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden