Swarovsky doet 't weer

Kijkdagen in De Eland, Elandsgracht 68: vandaag en morgen tussen 10 en 17 uur. Maandag tussen 10 en 14 uur. De veiling van o.a. meubels, schilderijen, aziatica zilver, en curiosa begint dinsdag 17 december om 19 uur. Maandagavond 23 december komen de stukken van Swarovsky en Swatch aan de beurt.

KARIN VAN MUNSTER

Als je er niet gevoelig voor bent, is het onbegrijpelijk dat de kristallen beestjes van de Oostenrijkse kristalfabrikant zoveel mensen (vooral mannen) het hoofd op hol brengen. Een petieterig muisje met geslepen oortjes en zwarte snorhaartjes kost in de winkel zo'n tachtig gulden. En wie voor zo'n muisje valt, vindt verder àlles van Swarovsky mooi. Dus wordt er al gauw voor duizenden guldens geïnvesteerd in een vitrine vol dieren van geslepen glas. Echte verzamelaars worden bovendien lid van de Swarovsky Collectors Society (SCS), zodat ze aanspraak kunnen maken op 'het jaarstuk': een dier in beperkte oplage, dat alleen voor leden te koop is. Nu al wordt onder kenners druk gespeculeerd welk dier volgend jaar zal worden uitverkoren.

Maandag 23 december worden in het Amsterdamse veilinghuis De Eland onder andere exemplaren van de jaarstukken koedoe (geschatte opbrengst ¿500), olifant (¿1500) en leeuw (¿500) geveild.

Veilingdirecteur Peter Trommelen van De Eland vindt het een wonder. “Dat zo'n bedrijf het voor elkaar krijgt dat mensen iets verzamelen waarvoor ze heel veel geld moeten betalen, terwijl de oplage toch niet gering is. Van die adelaar bijvoorbeeld, zijn ooit vijfduizend exemplaren gemaakt. Leden van de Swarovsky-vereniging konden het beest destijds voor ¿2950,- kopen (de fabriek hield er dus 15 miljoen gulden aan over) en nu al wordt er grif het driedubbele of meer voor neergelegd. Zakelijk gezien krijgt de firma Swarovsky van mij een tien met een griffel.”

DIEFSTALLEN Toen de Oostenrijkse kristalfabrikant in de jaren zeventig zocht naar een manier om de ingezakte handel in geslepen glas wat op te peppen, kon hij waarschijnlijk niet vermoeden hoe populair de kristallen diertjes zouden worden. De verzamelrage begon in Amerika en waaide over naar Europa, waar het uitgerekend in Noord-Brabant vorig jaar zelfs leidde tot Swarovsky diefstallen. Of het verzamelaars waren die elkaar dupeerden is niet zeker, maar dat een Swarovsky-collectie veel geld waard is, lijkt inmiddels kristalhelder.

Tussen de dieren in De Eland, deels afkomstig van een inbeslagname en deels van verschillende verzamelaars die een eind aan hun hobby maakten, bevindt zich ook een pen waarin een kristal is verwerkt en een boeddha op een houten voetstuk, met bijpassend lampje om het geslepen glas extra te doen oplichten. Peter Trommelen vergelijkt de kristallen items met de Swatch-horloges waarvan op dezelfde veilingavond vijftig stuks onder de hamer komen. Ook bij de Zwitserse kunststof horloges gaat het om de bijzondere, gelimiteerde oplages die veel geld waard zijn. Van de serie Olympische horloges uit 1994 wordt verwacht dat ze nu al - nog geen drie jaar oud dus - tegen de twaalfhonderd gulden per stuk zullen opbrengen.

Trommelen: “Eerlijk gezegd vind ik de oplages van Swarovsky te groot. Van zo'n jaarstuk zijn toch een paar duizend exemplaren in omloop. Hoe bijzonder is het dan dat jij er daar één van in je bezit hebt? Het is een mythe, dat dit een verzameling waard is. Aan de andere kant ben ik wel tot de conclusie gekomen dat mensen die ooit een jaarstuk van Swarovsky kochten, een meer dan fantastische investering hebben gedaan. Wie in de afgelopen jaren voor veertigduizend gulden bijzondere stukken heeft gekocht, krijgt daar nu makkelijk het dubbele voor terug.”

De mensen die vanwege Swarovsky het veilinghuis bezoeken, behoren tot het meest kritische kooppubliek dat Trommelen in zijn carrière heeft meegemaakt: “Ze mogen op de kijkdagen natuurlijk niets aanraken, maar ze kijken en informeren net zo lang tot ze er zeker van zijn dat er geen krasje te bekennen valt, want een beschadigd Swarovsky-diertje is weinig meer waard. Eventuele beschadigingen noteren we in de catalogus: A is 'gaaf', B is 'schilfertje eraf', C is 'haarscheurtje en/of schilfertje eraf' en D is 'defect'. Een adelaar met een D gaat voor nog geen driehonderd gulden weg.”

Ook de verpakking die bij het dier hoort moet compleet en gaaf zijn, wil een exemplaar een maximum bedrag opbrengen. De kristallen adelaar gaat bijvoorbeeld verpakt in een soort grote, grijze beautycase, met daarin een kunststof bedje waarin de vogel precies-pas kan worden neergevlijd. Bij de doos, die met een sleuteltje kan worden vergrendeld, hoort een echtheidscertificaat met een serienummer, diverse boekjes over Swarovsky in het algemeen en de adelaar in het bijzonder en, als toppunt, een dichtgeseald zakje zachte, witte handschoentjes. Want een Swarovsky-verzamelaar aait zijn lievelingen natuurlijk alleen gehandschoend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden