Sven en Ireen, dwarse types zonder rem

De weg naar olympisch goud begint bij een jeugdcoach. Wie zijn de ontdekkers van onze sporthelden? Deel 2 van een serie: Peter Kolder, die bij Jong Oranje Sven Kramer en Ireen Wüst onder zijn hoede had.

Jeugdschaatsers met 'harde koppen' die met de vuist op tafel slaan. Hoe contrasteert dat met hun onervaren trainer Peter Kolder, in tennis geschoold, in een beschermde omgeving opgegroeid en zijn verlegenheid nog afschuddend. Toch stond Kolder met Jong Oranje (mede) aan de basis van de successen van braniemaker Sven Kramer en de eigenwijze Ireen Wüst.

Kolder (1976) spreekt van een wisselwerking van ervaringen die iedereen beter maakte. Niet alleen Kramer en Wüst, de Groninger had het geluk dat hij rond 2004 en 2005 een ploeg in de schoot geworpen kreeg die nooit eerder zoveel talent bevatte, met ook de sprinters Annette Gerritsen en Jan Smeekens, en Jorien Voorhuis en Wouter Olde Heuvel. Op EK's en WK's junioren werden schatten aan medailles gedolven.

Maar wie was die onervaren eindverantwoordelijke, die in zijn jeugd fanatiek tenniste (inclusief bondstraining) en fietscrosste? Schaatsen kon hij 'als de gemiddelde Nederlander'. Op het Cios in Heerenveen werd het, naast tennis als hoofdvak, een 'klein keuzevak'.

En wat had Kolder het daar moeilijk. "Ik kwam als zestienjarige vanuit een flink beschermde omgeving in het Oost-Groningse op mezelf wonen in Heerenveen. Dat was voor mij een grote stad, deze jongen was bovendien redelijk verlegen. Turnstages in Tjalbert en harde lessen turnen en zwemmen, beide een drama, hebben me volwassen gemaakt. Dat was op dat moment het belangrijkste.

"Op het Cios waren met mensen als Foppe de Haan, Henk Gemser, Tjaart Kloosterboer, Tjalling van de Berg veel verbindingen met topsport. Ik ben breed en goed gevormd. In mijn vrije tijd werkte ik op de schaatsschool, als schaduw van Henk Gemser. Het was het jaar van de Winterspelen in Nagano. Gemser deed de kernploeg met Hersman, Postma, Romme, De Jong. Ik was er snel achter: mijn hele leven tennisles geven is niet wat ik wil. Schaatsen is veel leuker, de trainingen complexer. Een veel grotere uitdaging."

Kolder werkte zich snel op, van het gewest Friesland tot een fulltimebaan bij Jong Oranje. Daar stond hij op gelijk niveau als zijn toprijders. "Ik ben van het harmoniemodel, er moet een bepaalde vrede zijn in het team. Sven en Ireen sloegen af en toe met de vuist op tafel. Daar schrok ik in het begin van. Die ongelooflijk harde koppen, het moet en het zal zo gaan. Dat heeft mij wel gevormd, met name in topsportbeleving en mentaliteit. Je hebt niets aan meelopers, je hebt mensen nodig die tegengas geven.

"Die twee kwamen op voor zichzelf als ze het niet eens waren met een keuze van het begeleidingsteam. Dan was het aan mij om de zaak in goede banen te leiden, alle zeilen bijzetten. Maar we kwamen met discussie wel waar we wilden. En dan was het ook klaar.

"Er was continu discussie over techniek. Daar keek ik vanuit mijn onervarenheid onbevangen tegenaan. Het gaat erom zo hard mogelijk van A naar B te rijden, hoe dat eruitziet maakt mij niet zoveel uit. Zij leerden gestructureerdheid en simpelheid van mij."

Kolder begeleidde Kramer al als B-junior met krachttraining. "Dat was meer coördinatietraining. Sven was toen maar een manske, absoluut niet de beste. Ik had niet gedacht dat hij zoveel talent zou hebben, toen hij groeide ging hij bij Jong Oranje met sprongen vooruit. Hij was zelfs verder geweest als hij in het eerste jaar niet zijn enkel had gebroken.

"Sven had meteen branie. Hij had boven Ireen het voordeel dat hij uit een schaatsfamilie kwam. Ireen kwam aan met verkeerde schaatsen, het zag er niet uit zoals ze reed. Op andere schaatsen ging het meteen seconden harder. Dat was Kramer nooit overkomen, die had mensen in zijn omgeving die hem daarop hadden gewezen.

"Waar die ongelooflijk harde koppen vandaan komen? Sven kreeg dat van huis uit mee. Zijn vader Yep is ook geen makkelijke, hij houdt wel van plagen, zelfs als het zijn eigen zoon betreft. Gingen ze fietsen, begon Yep te sleuren. Dat vond Sven machtig mooi, die liet in het wiel van zijn pa niet los.

"Die mentaliteit heeft Ireen ook. Ze zegt zelf dat het komt omdat ze haar pa in een Elfstedentocht heeft zien opgeven. Toen is ze heel boos geweest. Opgeven, dat doe je niet. Ireen wilde overal aan meedoen. Ik heb haar van haar wereldbekerdebuut afgehouden. Woedend was ze. Ze kampte met naweeën van een whiplash, opgelopen door een aanrijding. We hebben haar twee of drie keer van een trainingskamp naar huis moeten sturen. Zat ze drie dagen later weer kotsend op de fiets.

"Nee, er zat op die twee niet echt een handrem, gelukkig niet. Echte toppers moet je alleen maar afremmen. Aan talenten die je steeds een schop onder de kont moet geven, kun je beter niet beginnen. Maar ze moeten zich wel láten afremmen. Daar zie je het af en toe misgaan, bij sporters die zeggen: ik bepaal alles zelf.

"Ik moest voor Ireen harder zijn dan voor Sven. Die is wat dat betreft verstandiger, die kon veel sneller aangeven: dit is te veel, of ik kan nu wat meer.

"Sven regelde alles zelf tot in de puntjes. Hij weet precies wie hij wel of niet voor zijn kar moet zetten. Voor de buitenwereld komt hij daarom arrogant over, maar dat is hij absoluut niet. Die arrogantie is zijn bescherming; je wilt niet weten hoeveel mensen iets van hem willen. Als iemand ziek is zal hij de eerste zijn die belt. Vat het niet verkeerd op, maar hij snapt als geen ander dat als hij nu wat geeft, hij straks twee keer zoveel terugkrijgt."

Moeten de grootste talenten niet de meest ervaren en beste trainers krijgen?

"De beste trainers willen zich liever profileren met de bovenkant. Aan de andere kant is het ook de vraag wat de beste trainer is voor welk niveau. Als opleider moet je het niet beschouwen als stap naar hogerop. Je bent er niet om jezelf te profileren, maar om je sporters verder te helpen in die fase van hun carrière.

"Trainers zijn ongelooflijke ego's, ikzelf niet uitgezonderd. Ze zijn eigenwijs en hebben een sterke eigen mening. Natuurlijk was het lastig om na twee jaar al weer afscheid te nemen van zulke talenten. Maar achteraf zeg ik: het is goed geweest zo. Hoe had ik Sven en Ireen verder kunnen brengen dan ze op dat moment waren?"

CV

OpleidingCios Heerenveen (hoofdvak tennis); Academie Lichamelijke Opvoeding Groningen; Mastercoach NOC-NSF.

1999-2002leraar Lichamelijke Opvoeding

Trainer

2002-2010trainer/coach Jong Oranje en Opleidingsteam

2010-2011Schaatsploeg Team Liga (vrouwenploeg met Marianne Timmer)

2011-2012Schaatsploeg Op=Op Voordeelshop (Team Renate Groenewold)

2012-hedenSchaatsploeg Team Corendon

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden