Susan Kuijken maakt talent eindelijk waar

Kwetsbare atlete is blessures nu de baas

In de tuin van een bed & breakfast aan de rand van Nijmegen vermaken Australische en Ierse atleten zich met de shufflegame, het oer-Hollandse sjoelen. Tijdens een trainingskamp in den vreemde worden dode momenten gevuld met ontspanning van de geest.

Van de groep is slechts Susan Kuijken op vertrouwd terrein. Of beter gezegd, na een tienjarige ontdekkingsreis over de wereld is de Nederlandse weer thuis. Ze is voornemens voorlopig van daaruit succes na te streven. Dat wekt bevreemding, omdat ze na grote tegenslagen uitgerekend de afgelopen jaren is opgebloeid bij de Australische succestrainer Nic Bideau.

Over een jaar of vijf wil Kuijken (29) zich vestigen in Australië. Daar legde ze de basis voor de achtste plaats op de vijf kilometer (beste Europese) op de WK van 2013 en het verrassende brons op de EK van vorig jaar. Nu de atlete zich op vijf en tien kilometer heeft geplaatst voor de Olympische Spelen, wordt ze voortaan op afstand door Bideau begeleid.

"Australië is qua lopen en trainingsgroep ideaal voor mij. Dit is een sociale keuze. Ik ben tien jaar van huis geweest, eerst studeren en lopen in Amerika, daarna Australië. In de zomer kwam ik terug, maar had ik het druk met wedstrijden en trainingen. Het voelde gehaast met familie en vrienden, ik had het idee dat ik van alles miste."

Bovendien heeft haar Australische vriend Andrew vrij als Kuijken in haar drukste periode zit, ze leefden langs elkaar heen. "We zijn al vier jaar niet op vakantie geweest. Hij wil nu een tijd in Nederland wonen, de taal leren en werken."

Daar komt iets anders bij. "Ik wil aan mijn toekomst werken, en heb daarbij iets te geven aan de Nederlandse samenleving. Ik vind het leuk om te spreken voor bedrijven. Veel van topsport is nuttig in het bedrijfsleven. Hoe je mensen om je heen verzamelt en motiveert om samen bij te dragen aan een positief resultaat. En ik wil met mijn ervaring jonge loopsters helpen op een hoger niveau te komen."

Bideau weet uit ervaring hoe belangrijk dat sociale aspect voor succes kan zijn. De Australiër is getrouwd met en was trainer van Sonia O'Sullivan, die als veelvoudig Europees- en wereldkampioene op de lange afstanden volksheld van Ierland werd. "In Melbourne is Susan een leuk blond meisje dat rondrent", aldus Bideau. "Hier in Nijmegen is ze een bekende atlete. Dat brengt weliswaar druk met zich mee, maar ook kracht."

"Sonia bracht tijdens haar carrière veel tijd door in Australië, waar ze als Ierse ster mensen kon ontwijken. Maar ze vond het geweldig om terug te keren en te zien hoe blij ze haar landgenoten had gemaakt. Dat is iets om te koesteren, ook voor Susan. Ze komt hier vandaan. Familie, dit landschap, de cultuur zijn deel van haar. We blijven elkaar veel zien, vier maanden per jaar ben ik in Londen. Samenwerking op afstand is niet ideaal, wel uitdagend."

Susan Kuijken begon als dertienjarige in Nijmegen bij het Seven Hills Running Team, een initiatief van haar vorig jaar overleden oud-trainer Has van Cuijk en Henk Stevens, voormalig directeur van de Zevenheuvelenloop. De B&B van diezelfde Stevens bood deze zomer onderdak aan de trainingsgroep van Bideau. Kuijken sliep weliswaar thuis, daar bracht ze veel van haar tijd door met haar collega's in voorbereiding op de WK in Peking.

Kuijken was een snel ontluikend talent dat als junior werd gespot door Amerikaanse universiteiten. Ze koos voor een beurs in Florida, waar ze haar studie sociologie afrondde, succesvol was in de prestigieuze NCAA kampioenschappen voor studenten maar hogere ambities zag stranden op blessures.

Nu weet ze waarom.

"Ik ben altijd kwetsbaar geweest. De seizoenen in Amerika zijn kort en intens. Je werkte met korte, intensieve trainingen om snel in vorm te raken, maar nooit aan een brede basis, aan resultaat op de lange termijn. Je ging van cross naar indoor, naar outdoor. Dan was ik kapot, herstelde en begon van voren af aan."

De Nijmeegse liep vroeg haar limieten voor de grote toernooien, om daar vervolgens te falen. Of ze haalde ze niet eens, zoals haar grootste deceptie, het missen van de Olympische Spelen van 2012. Toen besloot ze: dit moet anders.

Onder Bideau werd de aandacht verlegd van 1500 meter naar vijf en tien kilometer. Minder intensiteit, meer omvang. Trainen op gevoel, zonder gps-horloge. Gras als ondergrond in plaats van de harde baan. Rustige dagen om optimaal zware trainingsdagen te kunnen doorkomen. "Nic houdt het simpel, veel coaches maken het te gecompliceerd. Er wordt te veel geredeneerd: veel is beter, harder is beter."

Blessures bleven, zeker vorig jaar in de aanloop naar de EK waar ze desondanks brons won. Met haar bredere conditionele basis bleef de vorm intact. Het laatste stuk van de puzzel werd gelegd door Gerard Hartmann, Iers fysiotherapeut met wereldfaam. Hij legde de hand op de kwetsbare schakel in haar lichamelijke keten: zwaktes rond de heupen.

"Ben ik daar niet sterk genoeg, dan zakt mijn knie in en krijg ik druk op mijn achillespees. Al mijn ogenschijnlijk los van elkaar staande klachten bleken wel degelijk met elkaar in verband te staan. Daar moet ik met stabiliteitsoefeningen aan werken. Dat vergt eindeloos geduld, je vraagt je soms af of het geen tijdverspilling is. Maar ik moet ze het hele jaar door doen."

"Mijn achtste plaats tijdens de WK was een opluchting. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat ik met de wereldtop mee kon, ik had mezelf niet voor de gek gehouden. Het verwijt dat ik mentaal niet sterk zou zijn, heb ik weerlegd. Dat ik met al mijn blessures brons won in Zürich, verbaasde me. Het bevestigde dat ik op EK's altijd een medaille kan winnen als ik gezond ben."

Daar wil Kuijken nog een jaar of vijf in haar eigen omgeving van profiteren. "Het is fijn om te merken dat ik in Nijmegen zoveel steun krijgt, dat is iets wat ik in Australië mis. Dat menselijke medeleven, dat enthousiasme toen ik mij voor de Olympische Spelen kwalificeerde. En dat mensen, zoals met dit trainingskamp met mijn ploeg, meewerken om een zo ideaal mogelijk scenario voor mij te creëren. Dat is echt als thuiskomen."

Gevaarlijk met snelle slotronde na trage race

Slechts eenmaal in haar leven liep Susan Kuijken een 10 kilometer op de baan, vroeg in het seizoen in het Amerikaanse Stanford waar ze met 31.31,97 de limiet voor WK en Olympische Spelen liep. De langste afstand is meteen haar hoofdnummer geworden, en dat valt in Peking gunstig uit in het programma. Met maandag eerst de finale 10 kilometer en donderdag en zondag respectievelijk series en finale 5 kilometer.

De tegenstand zal groter zijn dan tijdens de WK in Moskou. "Toen waren er drie Kenianen en drie Ethiopiërs om je druk om te maken, nu lopen er ook veel voor andere landen."

Kuijken beschouwt zich kansrijker dan tijdens de WK in 2013 omdat ze als atlete is gegroeid. Maar alles hangt maandag af van de snelheid. "Als ze op wereldrecordtempo weggaan, dan heb ik een probleem. Mijn uitdaging is om bij een lager tempo bij de groep te blijven, met mijn snelle laatste ronde kan ik gevaarlijk zijn."

Kuijken verwacht dat warmte en smog in Peking het tempo zullen drukken. Dit voorjaar liep ze in Peking een 1500 meter. "Ik had erg veel last van mijn keel, 24 uur na de race liep ik nog te hoesten. Veel meiden moesten overgeven na de wedstrijd. Die smog zal echt effect hebben na 25 rondjes."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden