Suriname begint strijd tegen plastic flessen

Al mag Suriname letterlijk het groenste land ter wereld zijn, het dreigt te verstikken onder een gigantische afvalberg. Mondjesmaat beginnen de inwoners zelf hun afval te sorteren. Ze wachten niet op de overheid.

Agatha Castillo glimlacht terwijl ze platgedrukte plastic flessen uit een afvalzak vist en een voor een in een nagelnieuwe container propt. "Ik bedacht onlangs nog dat er een drive-in zou moeten komen, waar je gesorteerd afval nog makkelijker kan achterlaten. Niet heus natuurlijk. Ik ben al ontzettend blij dat ik mijn plastic flessen nu eindelijk ergens in Paramaribo netjes gesorteerd kan achterlaten."

Worstelde Suriname vroeger vooral met zijn economische groei, door de duidelijk gestegen welvaart is de laatste jaren een ander vraagstuk steeds nadrukkelijker om de hoek komen kijken. Dat van de immer uitdijende afvalberg, en hoe daarmee om te gaan. Van gescheiden vuilophaling is in het land namelijk nog lang geen sprake. De meeste mensen geven hun huishoudelijk afval gewoon mee met de vuilniswagen, die alles ongesorteerd ophaalt en daarna dumpt op een van de vuilnisbelten die in en rond de hoofdstad liggen. Tuinafval wordt in de regel ter plekke verbrand, afgelegen plekken tot in het bosrijke binnenland dienen als illegale dumpplek voor batterijen, oude computers of autowrakken.

Zo werd twee jaar geleden op een onbeheerd terrein in het westen van Paramaribo 30.000 kilo achtergelaten ziekenhuisafval ontdekt. Deze 'biologische tijdbom', zoals de autoriteiten het toen noemden, werd uiteindelijk ook maar verbrand.

Al enkele maanden kan het nu toch anders - tenminste, wat plastic flessen en aluminium betreft. Sinds juni kunnen die verpakkingen in de groene afvalcontainers worden gestopt die toen in het straatbeeld van Paramaribo en Nieuw-Nickerie zijn verschenen. Voor veel Surinamers is het de allereerste kennismaking met gescheiden afvalinzameling. In eerste instantie gaat het nog om enkele tientallen containers, betaald door onder meer de Verenigde Naties, binnen een jaar moeten er verspreid over het hele land 450 afvalbakken staan. Maar inmiddels worden er zo 10.000 flessen per week opgehaald. Goed voor ruim 400 kilo plastic.

Afvalverwerker

"Wij halen die inzamelpunten leeg en brengen ze vervolgens naar onze verwerkingsfabriek net ten zuiden van de hoofdstad", vertelt Iwan Hasnoe, directeur van de Amazona Recycling Company, de enige afvalverwerker in zijn soort van Suriname. Het gonst er van de bedrijvigheid. Tien arbeiders maken vuilniszakken vol plastic flessen leeg, die vervolgens door een perforator en een hydraulische persmachine worden gejaagd. Een heftruck brengt de tot kubussen van 250 kilo geperste rommel naar een pakhuis. Daar wachten ze op een reis naar het buitenland.

"We hebben in ons eentje de capaciteit om de helft van alle afval in dit land te verwerken, naast plastic en aluminium ook papier en karton", zegt Hasnoe. "Dat halen we nu nog niet, al verwerken we dagelijks toch twee- à drieduizend kilo. Dat gaat in grote containers, waarvan we er elke maand drie naar onze afnemers in Nederland, China, Zuid-Korea, de Verenigde Staten of Guyana sturen. Die maken van het oude plastic weer nieuwe producten, zoals kledij, gsm-hoesjes en sportschoenen."

Hij startte het bedrijf al in 2009, lang voor er vuilcontainers in Paramaribo stonden. Meer dan een miljoen euro werd erin gepompt, intussen werken er dertig mensen. Veel medewerking van de Surinaamse overheid kwam er echter niet. Hasnoe: "Iedereen vond het een geweldig idee om eindelijk wat aan ons afvalprobleem te doen, maar op financiële steun hoefden we niet te rekenen. Aangezien we een particulier bedrijf zijn, wil de overheid niet helpen. Niet met subsidies, maar ook niet door bijvoorbeeld gescheiden afvalophaling te organiseren en het vuil dan hierheen te brengen. Daardoor moesten we jarenlang alles zelf inzamelen. Een enorme opdracht, en bovendien erg duur. Jaar na jaar draaiden we verlies. Sinds er groene afvalcontainers in Paramaribo staan, is de aanvoer gelukkig veel groter en constanter geworden. Voor het eerst draaien we zelfs break-even, nu al drie maanden op rij. Het sorteren van afval blijkt redelijk goed aan te slaan, wat ons aangenaam heeft verrast. Al blijft het moeilijk: door de lage olieprijs is ook de prijs van plastic bijna gehalveerd."

Uiteraard wil Hasnoe met zijn investering geld verdienen, maar het gaat om meer . "Voor ik aan afvalverwerking deed, heb ik twintig jaar lang tropische dieren geëxporteerd. Al volgde ik daarbij alle wettelijke regels, op den duur voelde dat niet prettig meer. Het sloot niet langer aan bij hoe ik over het leven denk, bij mijn ideeën over de omgang tussen mens en natuur. Tot iemand me vertelde over recyclage, en hoe daarmee geld te verdienen. Het afvalprobleem was de laatste jaren in Suriname alleen maar groter geworden, terwijl niemand er wat aan deed. Zelfs Fernandes (de producent van de gelijknamige Surinaamse frisdrank, red.) is in 2013 van glazen flessen volledig overgestapt op petflessen. We werken erg goed met hen samen, maar het blijft pijn doen om te zien hoeveel plastic er drijft op de Surinamerivier of rondslingert in de straten van Paramaribo. Afval dat stuk voor stuk geld waard is."

Opvoeding

Volgens Castillo, zelf 29 jaar oud, is het vooral haar generatie Surinaamse jongeren die het tij zal moeten doen keren. "Ik kan begrijpen dat iemand die al veertig jaar lang al zijn afval in één zak steekt en alles zo lekker makkelijk meegeeft met de vuilniswagen er zich niet van bewust is dat die rommel maar beter kan worden gesorteerd. Van jongeren verwacht ik dat bewustzijn wél, binnen mijn eigen vriendenkring zie ik dat het er zelfs al is. We wonen in het dichtst beboste land ter wereld, dat ga je toch niet verpesten? Het zou daarom geweldig zijn als afval uiteindelijk bij iedereen thuis gescheiden zou worden opgehaald."

Al is dat nog niet meteen aan de orde, de moed verliest afvalpionier Hasnoe niet. "Ik zie het zeker niet als een strijd die ik aan het voeren ben, of als een gevecht. Op die manier zou ik het niet volhouden. Veel eerder wil ik mijn landgenoten een oplossing aanreiken. Ik wil hen tonen hoe de afvalberg veel kleiner kan worden, en hen uitnodigen met mij mee te doen. Ja, je kan het in zekere zin zien als een stukje opvoeding dat we op ons hebben genomen. Een opvoeding die de Surinaamse burgers niet van hun overheid krijgen. Hoe leg je anders uit dat bijvoorbeeld illegale storters hier nog steeds geen boetes krijgen?"

Bij Amazona Recycling Company wordt plastic verwerkt.

Bouterse belooft actie

De nieuwe regering van president Desi Bouterse heeft bij haar aantreden op 12 augustus meteen beloofd serieuzer te werken aan de milieubescherming in het land. Af te wachten valt wat Bouterse daadwerkelijk zal realiseren, want beloften die hij op dat vlak vijf jaar geleden al deed - zoals de ordening van de illegale goudwinning - maakte hij amper waar.

Toch heeft de partij van Bouterse in het parlement al meteen een wetsvoorstel ingediend waarmee statiegeld op plastic flessen zou worden ingevoerd. Hoe de voorgestelde inzameling via de winkelier zou werken en op welke manier de ingezamelde flessen uiteindelijk verder zullen worden verwerkt, dat blijft momenteel nog vaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden