Supporters waterboarden claimen hun gelijk

Omstreden methode voor verhoor zou naar Abbottabad hebben geleid

Is de dood van Osama bin Laden dan toch te danken aan de verfoeide martelmethodes op Guantánamo Bay - ofwel, is het voormalig president George W. Bush die met de eer gaat strijken? Daarover woedt nu een felle discussie in de Amerikaanse politiek en media.

De naam van de koerier die uiteindelijk leidde naar de villa in het Pakistaanse Abbottabad viel tenslotte als eerste in het omstreden detentiecentrum. Huidig president Barack Obama beloofde tijdens zijn campagne Guantánamo te sluiten, maar dat is nog steeds niet gebeurd.

John Yoo, die onder Bush' presidentschap de harde verhoortechnieken juridisch onderbouwde, is ervan overtuigd dat Osama zonder die methoden nooit gepakt was. De website 'Keep America Safe', opgezet door de dochter van voormalig vice-president Dick Cheney, stelt dat "wij onze mannen en vrouwen in uniform en onze inlichtingenexperts alle middelen moeten blijven verschaffen die zij nodig hebben om deze oorlog (tegen de terreur, red.) te winnen". Verhoormethoden als waterboarden - door mensenrechtenorganisaties en advocaten als martelen beschouwd, inmiddels verboden - moeten weer terug op het menu in gevangenissen als Guantánamo Bay, vinden de haviken binnen de Republikeinse partij.

Onzin, zeggen anderen. De cruciale informatie is niet door martelen verkregen, maar door reguliere observatie, informatie en standaard ondervragingen.Volgens Dianne Feinstein, de democratische voorzitter van de senaatscommissie voor inlichtingendiensten, is er nog geen bewijs dat de informanten door waterboarden aan de praat zijn gekregen. Obama's anti-terreurexpert John Brennan zei dat er geen dergelijke techniek was toegepast, 'niet voor zover ik weet'.

"Als we in 2003 genoeg informatie hadden verkregen middels het waterboarden, dan hadden we in 2003 Osama bin Laden opgepakt", zei Tommy Vietor van de Nationale Veiligheidsraad. Er waren jaren van verzameling van aanwijzingen en analyses van diverse bronnen nodig om Bin Laden te vinden, aldus Vietor.

Probleem bij deze discussie is dat veel details over de behandeling van gevangenen in nevelen zijn gehuld. De inlichtingendienst heeft bij het ministerie van justitie aangedrongen op toestemming voor harde behandeling van enkele sleutelfiguren, maar of die inderdaad zijn gebruikt, is onbekend.

Duidelijk is wel dat de naam van de boodschapper van Osama niet bij een gezellig kopje koffie met de CIA werd uitgewisseld. In 2003 werd Khalid Sjaik Mohammed, brein achter de aanslagen van 11 september 2001, opgepakt. Hij werd vervolgens 183 keer onder water gehouden. De Amerikaanse inlichtingendienst wist inmiddels dat ene Aboe Ahmed al-Koewaiti als koerier voor Bin Laden fungeerde. Mohammed erkende - maanden ná zijn beproeving, meldt de New York Times - dat Koewaiti bestond, maar dat hij niet meer in functie was. Dat werd later weerlegd door een ander lid van Al-Kaida. Ook deze man is niet ondergedompeld, volgens de CIA.

Een derde belangrijke bron was Aboe Faraj al-Libi, hoofd operaties van Al-Kaida na de arrestatie van Mohammed. Hij werd opgepakt in 2005 en aan de CIA overgedragen. Koewaiti? Nooit van gehoord, die koerier heet Maulawi Jan. Het is onbekend hoe Libi is behandeld, maar volgens de inlichtingendienst werd hij niet gewaterboard. De dienst vond geen Jan, en concludeerde dat de naam een verzinsel was.

Als zowel Mohammed als Libi zo vaag doen over Koewaiti, moet hij wel belangrijk zijn, concludeerde de dienst. Uiteindelijk waren het, zo luidt het laatste rapport, een onderschept simpel telefoontje en de notitie van Koewaiti's nummerplaat die leidden naar Abbottabad.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden