Supersnel internet, ook op afgelegen plaatsen

(\N)Beeld Bloomberg News

Nederland krijgt de komende jaren een hypermodern glasvezelnet. Alleen misschien niet overal. Een nieuw lijntje naar de spreekwoordelijk tante in Appelscha is voor KPN niet rendabel. Gemeenten willen dan wel bijspringen, maar mogen dat van Den Haag niet. Althans, dat dacht iedereen.

’Met een goede kwaliteit videoverbinding thuis kan een patiënt gemiddeld een dag eerder uit het ziekenhuis worden ontslagen. Dat lost in één klap het beddenprobleem op.” Ander voorbeeld: „Zieke kinderen kunnen thuis via snel internet in hun klas meedoen alsof ze op school zijn.” Of: „Met slimme apparaten thuis die vanuit een elektriciteitscentrale worden aangestuurd, kun je de vraag naar stroom in piekuren verkleinen. Dat bespaart al gauw een elektriciteitscentrale.”

Een modern glasvezelnet maakt heel snel downloaden mogelijk, wat leuk is voor de consument. Maar de ware voordelen van zo’n net schuilen veelal in onverwachte toepassingen, wil de Nederlands-Australische telecomanalist Paul Budde maar gezegd hebben.

De gemeente Amsterdam maakte onlangs samen met KPN en glasvezelbedrijf Reggefiber bekend dat er glasvezelverbindingen naar 100.000 huizen gelegd gaan worden. De aanpak van Amsterdam is volgens Budde zó vooruitstrevend, dat hij haar van harte heeft aanbevolen bij de regering van de nieuwe Amerikaanse president Obama. Budde mag zich adviseur noemen van Obama’s team. De Nederlandse telecomdeskundige emigreerde 25 jaar geleden naar Australië en bestiert nu een bureau met eigen analisten in tal van landen.

De hoofdstad heeft met haar glasnet wereldwijd de aandacht getrokken. Niet zozeer omdat haar inwoners daardoor sneller dan vele anderen kunnen downloaden, maar veeleer omdat Amsterdam heeft afgedwongen dat het nieuwe net open staat voor iedereen die er diensten op wil leveren.

Die vrije concurrentie op het net is van cruciaal belang voor de samenleving, meent Budde. „Bedenk bijvoorbeeld dat Nederland met een moderne telecominfrastructuur in tien jaar twintig tot dertig miljard euro kan besparen op de gezondheidszorg. Als specialisten in een ziekenhuis via een hoge kwaliteit videoverbinding met de patiënt thuis controles kunnen uitoefenen, bespaart dat die patiënt een rit naar het ziekenhuis en misschien wel uren in een wachtkamer. Andere patiënten kunnen een dag eerder worden ontslagen. Maar zo’n moderne gezondheidszorg zou er nooit komen als KPN een monopolie op zijn glasvezelnet zou hebben en alleen eigen diensten op dat net zou toelaten.”

Het aanleggen van een glasvezelnet naar elk huis kost miljarden. In andere landen zie je dat in ruil voor die investeringen nationale telecombedrijven een (tijdelijk) monopolie op hun nieuwe net eisen. „In Nederland verdient Reggefiber een groot compliment”, aldus Budde. „Zij zagen als eersten dat glasvezelnetten een nutsvoorziening zijn, net als snelwegen. Het heeft geen zin om twee snelwegen naast elkaar aan te leggen. Iedereen moet op dezelfde snelweg terecht kunnen. En dus stelden zij van meet af aan hun glasvezelnetten open voor iedereen.”

Inmiddels is KPN ook tot dat inzicht gekomen en heeft het een belang van 41 procent in Reggefiber genomen. Samen zullen zij niet alleen Amsterdam maar op termijn ook de rest van Nederland goeddeels van glasvezel voorzien, zo is de verwachting.

Goeddeels. Want voor verafgelegen boerderijen, dorpen en wijken zal het soms commercieel niet haalbaar zijn om ze aan te sluiten op een glasvezelnet, waarschuwen KPN en Reggefiber. Mogelijk gevolg is dat zo’n twintig procent van Nederland verstoken blijft van de modernste telecommunicatie.

Budde denkt daarom dat de overheid er niet aan ontkomt om op den duur ook een deel van de kosten te dragen. „Je wilt niet dat slechts een deel van de bevolking gebruik kan maken van moderne gezondheidszorg. Breedband moet overal zijn en voor een prijs die iedereen kan betalen. Dat is niet alleen sociaal wenselijk, het zal ook de nieuwe economie net zo doen groeien zoals ooit spotgoedkope olie de huidige maatschappij mogelijk maakte.”

In Amsterdam komt het glasnet naar alle wijken, rijk én arm, omdat de gemeente deelneemt in het glasvezelbedrijf en zo een open net voor iedereen heeft kunnen eisen. De Europese Commissie heeft die gemeentelijke deelname op aandringen van de concurrerende kabelnetten onderzocht en uiteindelijk goedgekeurd. In de Tweede Kamer daarentegen werd drie jaar geleden besloten dat na Amsterdam andere overheden in principe niet meer in telecomnetwerken zouden mogen investeren.

De gevolgen van dat besluit laten zich nu voelen in Helmond, zo maakt wethouder Kees Bethlehem duidelijk. Reggefiber is al begonnen met de aanleg van glasvezel in een nieuwe wijk, maar in de oude binnenstad komt voorlopig niets. Bethlehem: „Het is daar kostbaarder om glasvezel in de grond te leggen dan in een vinexwijk. Dus wil Reggefiber vooraf de zekerheid dat er genoeg abonnees zullen zijn, en die zekerheid is er niet. Ik zou daar best een zetje willen geven. Als het net er eenmaal ligt, komen de gebruikers echt wel. Het wordt voor de burger door de concurrentie bovendien nog goedkoper ook. Maar van de Kamer mogen we als gemeente niets doen.”

Bethlehem vreest dat als er niets gebeurt, Helmond een stad van twee snelheden wordt: een deel met toegang tot moderne diensten, en een deel zonder. Om dat te voorkomen vraagt hij van Den Haag geen geld maar slechts toestemming om als gemeente de komst van een modern net te mogen steunen.

Den Haag leek dat lange tijd te blokkeren, maar het tij blijkt te keren. En de Europese Commissie heeft recent zelfs al een miljard euro gereserveerd om snel internet naar commercieel moeilijke gebieden te brengen. „Dat zal moderne werkgelegenheid brengen op plaatsen die daar anders van verstoken zouden blijven”, zegt een woordvoerder van Eurocommissaris Reding van informatietechnologie.

Ook in Den Haag kan Helmond inmiddels op goedkeurende blikken rekenen, zegt CDA-Kamerlid Jos Hessels. Volgens het Kamerlid is het groot misverstand dat wethouder Bethlehem van Helmond denkt dat hij niets aan de dreigende tweedeling in zijn stad mag doen. Hessels: „We willen juist dat in gevallen zoals in Helmond gemeenten wél een bijdrage kunnen leveren. Nu Reggefiber in Nederland op grote schaal glasvezelnetten gaat aanleggen, zul je steeds vaker zien dat er wijken komen waar dat niet rendabel is. Als er dan al een particulier initiatief is dat in een stad een nieuw net aanlegt, dan mag de gemeente wat ons betreft helpen om dat onrendabele deel alsnog rendabel te maken.”

Voor Bethlehem, en niet alleen voor hem, is de toelichting van Hessels ’een ware ommekeer’. „Dit biedt perspectieven. Reggefiber gaat nu eerst een jonge wijk van Helmond van glasvezel voorzien. Daarna zullen we als gemeente eens met ze gaan praten hoe we ook andere delen van de stad kunnen aansluiten.”

De uitleg van Hessels is niet alleen prettig voor Bethlehem. Ook de spreekwoordelijke ’tante in Appelscha’, aan wie KPN in de vorige eeuw van politiek Den Haag voor dezelfde prijs telefonie moest leveren als aan de yup in Amsterdam, kan er nu weer op vertrouwen dat de verworvenheden van de nieuwe eeuw niet aan haar voorbij zullen gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden