Schijf van vijf

Supermarkten hebben vaker ongezonde aanbiedingen dan gezonde, maar is dat erg?

Beeld ANP

Wel frisdrank, geen fruit: 80 procent van de supermarktaanbiedingen valt buiten de schijf van vijf, blijkt uit onderzoek. Is dat eigenlijk kwalijk?

Bonus, voordeel, knaller; als een product zo’n sticker heeft, kun je er donder op zeggen dat het ongezond is. Slechts een op de vijf aanbiedingen in supermarkten valt binnen de schijf van vijf, de richtlijn voor gezond eten in Nederland. Dat blijkt uit onderzoek bij zeven winkels, uitgevoerd door supermarktvergelijker Questionmark.

Deze stichting, die zich inzet voor een duurzamer en gezonder voedselsysteem, werkt samen met Transitiecoalitie Voedsel, een groep organisaties die oplossingen zoekt voor de voedingsmiddelenindustrie. Zij turfden een half jaar de aanbiedingen van Albert Heijn, Jumbo, Plus, Coop, Dirk, Jan Linders en Ekoplaza.

De uitkomst van het onderzoek is opmerkelijk, want in het preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis van volksgezondheid beloofden supermarkten eind vorig jaar juist meer consumenten te verleiden tot het kopen van gezonde producten. Zo wilden zij hun steentje bijdragen in de strijd tegen overgewicht – een steeds groter probleem in Nederland.

Koelkast vol cola

De vraag is of aanbiedingen daar nu zo’n grote factor in zijn. Zeker weten, zegt Charlotte Linnebank, directeur van Questionmark. “Uit onderzoek blijkt dat consumenten producten 300 procent meer kopen als ze in de aanbieding zijn. Als je veel cola in huis hebt, ben je eerder geneigd een glaasje te drinken.”

Een grote studie uit 2015 van onderzoeksinstituut Public Health England, verbonden aan het ministerie van volksgezondheid aldaar, bevestigt dit beeld. Daaruit komt naar voren dat eten en drinken met meer suiker erin, vaker in de aanbieding is. Door aanbiedingen kopen mensen meer van deze ongezonde producten, waardoor ook meer suiker consumeren.

De Britse onderzoekers schatten op basis van de informatie die ze verzamelden dat bijna 9 procent van de suiker die mensen consumeren uit producten komt die ze in de aanbieding hebben gekocht. “We willen aangeven dat supermarkten een grote invloed hebben op de mate waarin wij duurzame en gezonde keuzes maken”, aldus Linnebank.

‘Beperkt onderzoek’

Na smaak, kwaliteit en prijs, houden Nederlanders het meest rekening met aanbiedingen als ze hun kar door de supermarkt rijden of online bestellen, méér dan met gezondheid. Bijna 80 procent let op kortingsacties, blijkt uit een rapport van consumenten- en marktpeiler GfK. Laagopgeleiden doen dit iets meer dan hoogopgeleiden,

Uit datzelfde onderzoek blijkt dat de helft van de ondervraagde consumenten vaker zou kiezen voor een gezond menu als die producten vaker in de aanbieding zijn. “Supermarkten moeten hier hun verantwoordelijkheid in nemen”, zegt Linnebank. 

“Maar wij zijn allang actief bezig om gezond eten te promoten”, reageert Els de Kwaasteniet. Zij werkt voor de brancheorganisatie van supermarkten, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en noemt het onderzoek naar aanbiedingen ‘beperkt’, omdat supermarkten op andere vlakken wel hun best doen gezond voedsel onder de aandacht te brengen. “Het geeft niet hele beeld. Sla eens een van de consumentenbladen open: Allerhande, Hallo Jumbo, Boodschappen: daar wordt voortdurend op groente en gezond eten ingezoomd.”

Ook noemt De Kwaasteniet het voorbeeld van de schapkaarten in supermarktketen Deen. Dat zijn kaartjes die bijvoorbeeld bij het broodrek liggen, met daarop een gezonde suggestie zoals: ‘Heeft u weleens tomaat op uw brood geprobeerd?’ Ook staan aanbiedingen met groenten en fruit ‘elke week in de folder’, aldus CBL.

Wat Linnebank stoort, is dat supermarkten volgens haar te vaak beginnen over de kracht van voorlichting, terwijl er ‘allang wetenschappelijk is aangetoond dat voorlichting niet werkt om mensen gezonder te laten eten’. “Alleen een kleine groep, namelijk hoogopgeleide vrouwen, laat zich sturen, dat geldt niet voor groepen die het meest kwetsbaar zijn voor ongezond eten.”

Lees ook: 

Wilt u goedkoop boodschappen doen? Koop minder vlees en meer fruit

Bijna alle producten zijn duurder geworden het afgelopen jaar, maar de prijzen van voeding gingen het meeste omhoog. De gemiddelde prijsstijging van alle goederen en diensten bij elkaar was in een jaar tijd 2,4 procent. In dezelfde tijd werd voeding 3,8 procent duurder. 

Wakker Dier ziet nog te veel kiloknallers. Maar kán het wel een onsje minder?

Wakker Dier stelt dat stuntaanbiedingen met vlees zonder keurmerk het dierenwelzijn schaden. Boeren zijn de lage vleesprijzen eveneens een doorn in het oog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden