Suikercrisis maakt Egyptenaren woest

kritiek | Miljoenen Egyptenaren bekeken de tirade van een taxichauffeur op internet. Waarom leven ambtenaren in luxe en kan de gewone man amper aan suiker komen?

In een autoritair bewind schuilt het gevaar in een klein hoekje. Denk maar aan Mohamed Bouazizi, een marginale fruitverkoper in de binnenlanden van Tunesië. Zijn zelfmoord, in 2010, luidde het einde in van het regime van Zine El Abidine Ben Ali, die het land twee decennia met ijzeren hand regeerde.

In Egypte dreigt het gevaar nu van een anonieme tuktukchauffeur die werd aangesproken door een cameraploeg van een tv-programma dat 'gewone Egyptenaren' vraagt naar de stand van het land.

In een filmpje dat direct een enorme internethit werd, stak de man een emotionele tirade af tegen het bewind van Abdel Fatah al-Sisi, de Egyptische president.

Al-Sisi werd in 2013 na een periode van troebelen naar voren geschoven door het Egyptische leger, dat het land al meer dan vijf decennia van achter de schermen bestuurt. Kritiek ligt gevoelig, zeker nu het land in de ban is van een suikercrisis.

"Op televisie ziet het land eruit als Wenen, maar in het echt lijkt het op Somalië", betoogde de chauffeur, die ongeïdentificeerd bleef. "Hoe heeft dat kunnen gebeuren?", vroeg de man zich op hoge toon af. "En wat is de oplossing?"

Hij wees op de luxe levensstijl waarin hoge ambtenaren en parlementsleden zich wentelen. "Hoe kan een land zo eindigen? Ooit exporteerden we producten als suiker en rijst, nu hebben we er een tekort aan!"

Het filmpje met de uitspraken van de man werd op de facebookpagina van de zender direct meer dan vijf miljoen keer bekeken. Het werd verwijderd, maar kopieën vonden rap hun weg over het internet.

Vijf klontjes in de thee

Verbazingwekkend is dat niet, want Egypte gaat door een diepe economische crisis. Dankzij de val van de Egyptische pond zouden importeurs van levensmiddelen huiverig zijn om in te kopen, met als gevolg dat producten als suiker momenteel vrijwel nergens meer te krijgen zijn.

Dit weer tot grote woede van de Egyptenaren, die bekend staan om hun overmatige suikerconsumptie. Theeglaasjes worden niet zelden met vier à vijf suikerklontjes volgestort. 'Om Ali', het nationale puddinkje, bestaat nagenoeg geheel uit suiker.

Voorraden van snoep- en frisdrankfabrikanten werden inmiddels gevorderd. In Alexandrië werd een man gearresteerd die met tien kilo suiker over straat liep. Hij zou de toegestane hoeveelheid voor persoonlijke consumptie hebben overschreden.

Achter de suikercrisis gaat een diepere economische crisis schuil. Die wordt veroorzaakt door een verkalkte en corrupte economie, teruglopende inkomsten uit toerisme en een dalende olieprijs, die ervoor zorgt dat geldzendingen van gastarbeiders in de Golfstaten achterblijven.

De regering onderhandelt met het Internationaal Monetair Fonds over een lening van 12 miljard dollar, maar dat stelt diepgaande economische hervormingen als voorwaarde.

Zo eist het IMF dat het subsidiesysteem van voedsel op de schop gaat. Zo'n 80 miljoen Egyptenaren (circa 80 procent van de bevolking) profiteren op die manier van lage prijzen op brood, kookolie en... suiker. Al-Sisi kortte inmiddels 14 procent op dergelijke subsidies, maar hij weet dat hij met vuur speelt.

Smaadcampagne

De golf van opstanden in de Arabische wereld in 2011 vond plaats tegen een achtergrond van sterk gestegen kosten van levensonderhoud. In zo'n context slaat de vlam gemakkelijk in de pan, dankzij een gefrustreerde fruitverkoper bijvoorbeeld.

Of door een emotionele tuktukchauffeur. De Egyptische autoriteiten hoopten met hem in 'debat' te gaan, maar de bewuste tv-producent zei niet over zijn contactgegevens te beschikken.

Sindsdien begonnen staatsmedia een smaadcampagne tegen hem. De chauffeur hield zich tot dusver stil.

uitzonderlijk duur subsidiesysteem

Al eerder stelden de Egyptische autoriteiten de overheidssubsidies op levensmiddelen ter discussie, namelijk in 1977. Onder druk van - ook toen al - het IMF, schafte toenmalig president Anwar Sadat subsidies af op brood, frituurolie en rijst. Prijzen stegen wel 50 procent; opstanden braken uit. Daarbij vielen 79 doden en meer dan 500 gewonden. De gebeurtenis maakte Egypte huiverig voor impopulaire economische hervormingen. Belangrijke kritiek op het subsidiesysteem luidt dat het partijen bevoordeelt voor wie het niet bedoeld is. Dat geldt met name voor subsidies op cement en energie. Die komt vooral ten goede van grote bedrijven. Bovendien verhandelen die vaak weer tegen marktprijzen aan particulieren door. Daarbij is het subsidiesysteem uitzonderlijk duur. Op jaarbasis kost het 150 miljard dollar: negentig procent van het jaarlijkse begrotingstekort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden