Review

Suggesties voor een canon van de Nederlandse film

Twee kunstschilders (Rembrandt, Vincent van Gogh), een kunststroming (De Stijl), een schrijfster (Annie M.G. Schmidt) en een roman (Max Havelaar) vinden we terug in de canon van de Nederlandse geschiedenis. Geen filmmakers, zelfs geen filmstill om een belangrijke gebeurtenis aan te geven.

De Nederlandse film stelt ook nog niet zoveel voor. Ook in de – zeer onwetenschappelijk tot stand gekomen lijst van grote Nederlanders – vond je de cinema amper terug. Paul Verhoeven stond op nummer 97. Zijn beider hoofdrolspelers Monique van de Ven (79) en Rutger Hauer (92) stonden ietsje hoger.

Maar hoe zou een serieuze canon van de Nederlandse film eruit moeten zien? In filmkringen worden steeds vaker pogingen gedaan om zo’n canon vast te stellen. In 1999 werd op het Nederlandse filmfestival een publieksenquête gehouden voor de beste film van de eeuw. ’Turks Fruit’ van Paul Verhoeven belandde op 1, ’Soldaat van Oranje’ van Verhoeven op 2 en ’Karakter’ van Mike van Diem op nummer 3. Alle drie publieksfilms, vandaar ook hun verkiezing.

Deze week verscheen het overzichtswerk ’De broertjes van ’Zusje’ ’ waarin de hoogtepunten van de laatste tien jaar in kaart zijn gebracht door filmjournalisten. Het boek is een welkome aanvulling op ’Hollands Hollywood’ van Henk van Gelder, die in 1995 een volledig overzicht publiceerde. ’De broertjes van zusje’ doet wel aan canonisering. Ze wijst ’Zusje’ aan als het begin van een nieuw fris filmtijdperk van jonge, onbevangen filmmakers die de Tweede Wereldoorlog en Nederlandse literatuur terzijde schoven en gewoon films gingen maken.

Welke van die smaakmakers zullen de tand des tijd kunnen doorstaan? Jonge films als ’Zusje’, ’Van God los’ en ’Naar de klote!’ zijn ook vluchtiger en sneller gedateerd. ’Minoes’ zal zeker overleven, die getuigt het meest van het esprit van Annie M.G. Schmidt.

Denken over de belangrijkste Nederlandse filmauteurs is gemakkelijker dan denken over de belangrijkste films. Een kort voorzetje: ’Turks Fruit’ hoort in de canon. ’De Noorderlingen’ van Alex van Warmerdam en ’De Illusionist’ van Jos Stelling als voorbeelden van Hollands absurdisme. ’De Aanslag’ van Fons Rademakers en ’Pastorale 1943’ van Wim Verstappen. Theo van Gogh met ’Luger’ de film die zijn naam en reputatie vestigde. ’Flodder’, ’De stilte rond Christine M.’, ’Shouf shouf habibi’, ’Minoes’, ’Zusje’. En niet te vergeten de documentaires. ’Regen’ van Joris Ivens, ’Glas’ van Bert Haanstra. ’Amsterdam Global Village’ van Johan van der Keuken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden