Suggestie Kok over 5 mei valt slecht

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Vanuit politiek en samenleving is getroffen gereageerd op de suggestie van premier Kok om eventueel een Duitse delegatie uit te nodigen voor de viering van bevrijdingsdag 5 mei.

Het Nationaal comité viering 4/5 mei ziet niet in hoe 4 en 5 mei afzonderlijk van elkaar kunnen worden beschouwd, het voormalig verzet is tegen aanwezigheid van een Duitse delegatie. D66 en PvdA delen de mening van Kok. VVD-fractievoorzitter Bolkestein stelt voor de vijftigste herdenking van 4 en 5 mei volgens nu geldende afspraken te regelen en daarna verder te kijken, een voorstel waar het CDA en het Nationaal comité zich bij aansluiten.

Premier Kok maakte zijn opmerkingen enkele uren nadat koningin Beatrix in de Troonrede het volgende zei: “Op allerlei terreinen zijn de betrekkingen met ons grootste buurland uitgegroeid tot nauwe samenwerking. Dit symboliseert de fundamentele en onomkeerbare omslag van de politieke verhoudingen in Europa, vijftig jaar na de bevrijding.”

Desgevraagd zei de minister-president dat Bevrijdingsdag “op enigerlei wijze” samen kan worden gevierd “met degenen met wie we samenwerken, nu al tientallen jaren lang.” Op 4 mei wil Kok een dodenherdenking “met nabestaanden van hen die zijn gevallen, het is een zeer gevoelig moment.” Dat moet in zijn ogen een nationale gebeurtenis blijven. De premier tekende daarbij aan dat het onderscheid tussen beide ook volgend jaar “heel scherp” moet gelden.

Het einde van een oorlog mag door iedereen worden gevierd, vinden voorstanders van aanwezigheid van voormalige vijanden bij de bevrijding. Daarnaast is het langzamerhand tijd om oude vetes te begraven, nu Duitsland volwaardig meedraait als democratie in West-Europa. Deze boodschap is in de afgelopen maanden door uiteenlopende politici en diplomaten verkondigd.

Verhit

Steeds maakten signalen in de richting van gezamenlijke viering van herdenkingen in verschillende landen verhitte debatten los tussen nabestaanden, verzetsmensen en verzoeningsgezinden. CDA en het Nationaal Comité vinden dat bevrijdingsdag 5 mei zonder herdenking van de gevallenen op 4 mei zijn betekenis verliest. Het CDA laat het verzet de doorslag geven: “Zolang nog veel mensen leven die de oorlog hebben meegemaakt, weegt hun mening zeer zwaar.”

Het Nationaal comité heeft momenteel als opdracht 4 en 5 mei gezamenlijk als nationale gebeurtenis te organiseren. Van de kant van het Comité wordt aangetekend dat het jaren discussie heeft gekost voordat tot zo'n nationale aanpak kon worden besloten, aanpassing van de formule zou weer afsplitsing van allerlei meewerkende organisaties (van bijvoorbeeld oud-verzetsmensen) kunnen veroorzaken. Ook is onduidelijk wie dan precies zou moeten worden uitgenodigd. Nu de viering nog een nationale gebeurtenis is, worden geen uitnodigingen verstuurd en is iedereen welkom. Zeker in grensstreken zijn vanuit Duitsland vaak mensen aanwezig bij herdenking en bevrijdingsfeest.

Er kan pas sprake zijn van een andere aanpak - met daarin bijvoorbeeld een uitnodigingenbeleid - als de regering de opdracht aan het Comité heeft aangepast. Daarbij is overleg met alle betrokken organisaties noodzakelijk. De ministerraad heeft hierover nog geen besluit genomen. Binnen de coalitie zijn de meningen verdeeld. De Rijksvoorlichtingsdienst zei gisteren geen idee te hebben op welke termijn het agendapunt zal worden behandeld. Niet op korte termijn, vermoedde een woordvoerder.

Bij het Nationaal comité wordt echter aangetekend dat het herdenkingsjaar al in volle gang is en dat op redelijke termijn een besluit moet worden genomen. Binnen politieke partijen en organisaties van verzetsmensen wordt steeds vaker het idee geopperd om (als compromis) op Europees niveau, met deelneming van Duitsland, op 8 mei volgend jaar de capitulatie van het nazisme te vieren. Tijdens de algemene beschouwingen werd dit onderwerp niet verder aangeroerd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden