Succesvolle docent leunt meer op didactiek dan op vakkennis

Leraren krijgen te veel onderwijskundige bagage mee tijdens hun opleiding en staan op hun vakgebied te weinig boven de stof, schreven drie hoogleraren (Podium, 19 april). Helaas onderbouwen zij deze stelling niet met onderzoeksresultaten. In Amerika is er de laatste vijftig jaar veel en uitgebreid onderzoek gedaan naar het verband tussen leerprestaties en de kwaliteit van leraren. Wat blijkt? De invloed van de kwaliteit van leraren op leerprestaties is veel groter dan de effecten van klassegrootte of andere variabelen.

Wat precies een leraar effectief maakt en wat de kenmerken zijn van een minder effectieve leraar is op velerlei manieren onderzocht. Kort samengevat komt het hier op neer: de kennis van de te onderwijzen stof blijkt slechts tot op zekere hoogte van belang. Als een minimaal essentieel niveau aanwezig is, dan levert meer inhoudelijke kennis niet veel meer op in relatie tot effectief leergedrag van leerlingen. Er is wel een redelijk sterk verband gevonden tussen de didactische voorbereiding van leraren en hun effectiviteit. Bij een studie onder 200 afgestudeerden van een lerarenop lei ding bleek dat de omvang van de didactische voorbereiding vier keer zo vaak de verklarende factor was (16,5 procent) als de kennis van de materie (4 procent). Leerlingen die worden onderwezen door gekwalificeerde leraren hebben betere resultaten en vallen minder uit.

In de VS blijken de eisen die aan leraren worden gesteld van staat tot staat te verschillen. De verschillen in vereiste diploma's zijn tamelijk groot. Staten die bereid zijn meer te investeren in de opleiding van leraren en die hogere eisen stellen aan leraren realiseren een betere onderwijskwaliteit uitgedrukt in aantoonbaar betere leerresultaten van leerlingen.

De National Assessment of Educational Progress heeft in 1993-1994 een grote hoeveelheid data verzameld (65000 leraren, 13000 schooldirecteuren, 5600 schooldistricten). Analyse van het materiaal leverde onder andere het volgende op: kenmerken van leerling als armoede, Engels als tweede taal, minderheid vertonen een negatief verband met studieresultaten; het opleidingsniveau en de kwalificaties van leraren correleren zeer significant en positief met studieresultaten van leerlingen.

Ik denk dat we ook voor de Nederlandse situatie hieruit de conclusie mogen trekken dat goed opgeleide leraren van het allergrootste belang zijn. Als uit onderzoek zou blijken dat de Nederlandse leraren onvoldoende vakinhoudelijk zijn opgeleid, zou dat moeten worden aangepakt. Ik vind wel dat wie dit beweert dit ook wetenschappelijk moet staven (zeker als je lid bent van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen en dat zijn de drie auteurs van bovengenoemd artikel in Trouw). Wat is aangetoond, is de sterke relatie tussen didactische voorbereiding en effectiviteit. Het is van belang dit vast te houden bij het uitzetten van beleid om de problemen in het onderwijs op te lossen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden