Succesvol vat vol tegenstrijdigheden

Bob de Jong (39) stopt na ruim twee decennia met schaatsen, maar misschien zien we hem nog weleens terug

Er is iets vreemds aan de hand met Bob De Jong. Gisteren reed hij zijn laatste tien kilometer op een toernooi, zei hij. Maar niemand die hem gelooft. Zelfs zijn ouders niet, aldus Carl Mureau, schrijver van zijn volgend jaar maart te verschijnen biografie.

In een carrière die meer dan twee decennia omvat is De Jong (39) altijd ongrijpbaar geweest als een aal. Hij ging zijn eigen weg, doorbrak niet zelden starre protocollen of trainingswijsheden. Daarmee groeide zijn cultstatus, die van 'eeuwige tweede', de 'Zoetemelk van het schaatsen', de antiheld zelfs. Die zijn loopbaan gisteren typerend eindigde, met een diskwalificatie.

Terwijl hij in werkelijkheid een van de succesvolste Nederlandse rijders uit de historie is. Met vier olympische medailles op vijf Winterspelen; zeven wereldtitels en een recordaantal van 31 medailles op NK's afstanden. Het was dan ook met alle respect toen zijn tegenpool Sven Kramer concludeerde: "Hij hoorde onderhand bij het meubilair van het schaatsen. De bank is nu weg."

Geheel in stijl zette De Jong in één adem met de aankondiging van zijn afscheid de deur op een kier. Hij zou zich nog kunnen plaatsen voor het NK allround, hij rijdt nog een door hemzelf georganiseerde wedstrijd in Haarlem om jonge stayers te inspireren. En gisteren had hij zich nog voor Wereldbekers kunnen plaatsen, WK afstanden zelfs.

Dat laatste was althans wat het vat vol tegenstrijdigheden in het hoofd had toen hij dan eindelijk zijn laatste seizoen aankondigde. Eerst moest hij overtraindheid te boven komen, nadat hij zich op twee kilometer hoogte in Kenia door een zestienjarig Afrikaans talent tot speelse maar zware duurlopen had laten verleiden. Met enkele valpartijen liep de held van Kudelstaart later een rugblessure op die niet op tijd meer viel weg te masseren.

Zondag stond hij na de vijf kilometer als nummer tien voor het eerst niet op het podium. Gisteren werd het sportief een troosteloos afscheid in een glorieuze atmosfeer. Al vroeg in de race moest De Jong de rug rechten om het onbeschreven blad Mats Stoltenborg voorrang op de kruising te verleden. Steeds zwoegender werd de stijl, vier ronden voor het einde waren de handen als stuwende kracht op de machteloos geworden bovenbenen nodig om de rit te voltooien.

Nog tijdens de staande ovatie volgde diskwalificatie door een pietluttig jurylid zonder gevoel voor drama. De met 49 starts op 21 NK's afstanden meest ervaren rijder had tijdens de race zijn armband afgedaan. Mag niet. "In 2000 was de regel: draag een armband bij de start. Punt", aldus het gevierde slachtoffer. "Dat is kennelijk veranderd. Ik wist het niet, anderen ook niet."

Het deed af aan het aanvankelijk fijne gevoel dat hij door de staande ovatie kreeg. De gedachten waren teruggegaan naar WK's in Thialf waarbij de adrenaline door zijn lijf was gegierd.

"Die DQ achter mijn naam gaf er een andere dimensie aan. Het was weer even een gaaf gevoel, dat zal ik missen. Maar ik ben blij dat ik van de spanning af ben."

De Jong had in zijn loopbaan ergere dingen meegemaakt. Zoals in 2006, toen de stayer als enige van zijn ploeg Telfort geen contractverlenging kreeg. Hij was net olympisch kampioen tien kilometer geworden, notabene. Met zelfspot zei hij daarover ooit in het blad Helden: "Noem het het lot van mijn loopbaan".

In hetzelfde interview, geconfronteerd met de vraag of hij zich een antiheld voelde: "Ik heb elk jaar gepresteerd, maar ik heb geen bijzonder verhaal, sta nooit in de roddelbladen, heb geen beroemde vriendin. Ben je een antiheld als je je alleen focust op zo hard mogelijk schaatsen?"

Tien jaar geleden voelde hij zich als olympisch kampioen afgeserveerd, hij raakte in een emotionele crisis en ging 'malle' dingen doen. Hij liet zich verleiden tot het programma 'Dancing with the Stars' ofschoon hij zei niet te kunnen dansen. Voor 'Peking Express VIP' liftte hij met een budget van een halve dollar per dag door India. Tot hij in korte tijd acht kilo was afgevallen en zijn spieren slonken.

Schaatsen, dat was toch mooier. "Het was een crisis, maar ook het zetje dat ik nodig had", zei hij gisteren. Jaar in jaar uit, Bob de Jong reed steeds sneller. Tot dit seizoen. "Mijn lichaam is klaar met schaatsen."

Omstanders probeerden hem meteen tot een comeback te verleiden. Zijn voorganger Piet Kleine was tien jaar ouder toen hij als marathonrijder stopte, werd hem voorgehouden. "Nee, dat ik via de marathon nog eens een NK afstanden rijd kan ik niet uitsluiten."

Sven Kramer voor de zesde maal kampioen op de tien kilometer, Bergsma valt buiten de prijzen

Sven Kramer is voor de zesde maal Nederlands kampioen tien kilometer geworden, net zo vaak als Bob de Jong. Hij zegevierde gisteren in een tijd van 12.58,71. Groter was de verrassing dat olympisch kampioen Jorrit Bergsma zich niet kwalificeerde voor de WK afstanden. Hij stortte in in de slotronde van de rit na Kramer en finishte in 13.07,77. Bergsma werd later gediskwalificeerd wegens het wegtikken van een pilon en een blokje. Hij miste op basis van zijn tijd al een startplaats op de WK, waar hij zijn wereldtitel had willen verdedigen. Erik Jan Kooiman is in Kolomna de tweede Nederlandse deelnemer. Kramer won in Heerenveen twee titels, op de vijf en tien kilometer. Dat deden ook Jorien ter Mors (1000 en 1500 meter) en Kjeld Nuis (1000 en 1500 meter). Voor Nuis was het de vierde achtereenvolgende titel op zijn specialiteit, de 1000 meter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden