Succesformule van Willow Creek heet marketing

De kerken lopen leeg, maar met de methoden van de Willow Creek Community Church is volgens sommige gelovigen het tij te keren. De Amerikaanse megakerk trekt wekelijks in Chicago ruim 17000 bezoekers en veel Nederlandse kerken staan vandaag in Arnhem te trappelen, om op een tweedaagse conferentie 'Bouwen aan sterke en aanstekelijke kerken' het recept te horen van dit succes. 'Stem de vorm waarin je de heilige boodschap verpakt af op je doelgroep', adviseert Bill Hybels.

Hester Anschÿtz

Het geheim van Willow Creek zit in het idee dat een kerk zich moet richten op de buitenkerkelijke, zegt Frans Boer (53), gereformeerd predikant in Zeist. ,,Je moet dat consequent doen. Je moet je afvragen wat je wilt met je kerk. Veel kerken óverleven, maar Willow Creek leert in plaats daarvan dat je moet léven - in de wereld, midden in de maatschappij.''

Hoe dit wonder te realiseren? Het recept van Willow Creek is eigenlijk heel simpel: pas het marketingdenken toe op de kerk. Het product is de heilige boodschap, die moet worden gecommuniceerd aan de doelgroep: de buitenkerkelijken. Wanneer is de communicatie geslaagd? Als de doelgroep de boodschap ontvangen heeft, kortom, als de buitenkerkelijken binnen de kerk zijn beland.

Bill Hybels, stichter van de Willow-Creekkerk, bedacht dat de communicatie pas echt slaagt, wanneer de verpakking van de heilige boodschap is afgestemd op de doelgroep. Dat betekent een eenvoudige, laagdrempelige kerk. Geen psalmen meer, geen preekstoel met een predikant in toga erop, maar een grote zaal met een podium, waar populaire muziek klinkt en toneelstukjes worden opgevoerd.

Zijn eigen afkeer van de bekrompen sfeer in de Christian Reformed Church, waarin hij opgroeide, bracht Hybels vijfentwintig jaar geleden tot zijn nieuwe kerkvorm. Hij hield zijn eerste dienst in Chicago voor een publiek van 125 mensen toen hij 23 was. Zijn nieuwe kerk kreeg de naam Willow Creek, naar de afgehuurde bioscoop waar de diensten werden gehouden.

Hybels' methode had succes, zijn aanhang groeide in de loop der jaren tot het duizendkoppige publiek dat momenteel zijn kerk bezoekt. Opdat zijn gelovigen niet verdrinken in de massaliteit, heeft Hybels Willow Creek opgedeeld in kleine groepen. Deze groepen geven elkaar praktische hulp - van auto's repareren tot een kappersbehandeling en financieel advies toe.

De basis van de Amerikaanse megakerk heeft Hybels ook simpel gehouden. Die ligt in de Bijbel, het woord van God en het enige ware. Willow Creek is een traditionele vorm van christelijk geloof in een modern jasje.

Dit kan een reden zijn waarom met name evangelische en traditionele reformatorische kerken in Nederland met Willow Creek weglopen. In groten getale kwamen ze bij zijn vorige bezoeken naar Hybels luisteren. Volgens Anneke Meppelink-Dunnewind, medewerker van de Nederlandse stichting Willow Creek die de conferentie organiseert, zijn zoveel kerken geïnteresseerd in Hybels' woord, omdat de Amerikaanse kerk zich niet bemoeit met de richting van de kerken.

,,Willow Creek biedt een visie waarmee kerken van alle religieuze richtingen aan de slag kunnen.'' Is Hybels' visie dus niet meer dan een slimme marketingtechniek, die even goed op het evangelie werkt als op Prodent tandpasta? ,,Zeker niet,'' meent Meppelink, ,,want Willow Creek doet geen concessies aan de inhoud. De boodschap van het evangelie wordt niet aangepast, alleen de vorm waarin deze wordt gebracht.''

Een kerk moet zoeken naar ingangen om buitenkerkelijken te bereiken. ,,In het weekeinde hebben mensen de tijd voor iets nieuws. Dus houd je dán diensten voor buitenkerkelijken.'' En pas het sfeertje in de kerk aan. ,,Dat is wat vaak afschrikt: het cultuurtje en het taalgebruik.''

De Zeister predikant Boer past de Willow-Creektechnieken al enige jaren toe op zijn gereformeerde kerk. ,,Ik pas de liederen bijvoorbeeld aan, zodat ik een goede combinatie heb van traditioneel en modern. Dat spreekt jong en oud aan.'' Vooral de oudere gemeenteleden moeten wel wennen aan zijn nieuwe aanpak, daarom voert Boer de visie van Willow Creek 'stapsgewijs' in. Maar hij heeft nog niet meegemaakt dat leden vertrokken vanwege de nieuwe vorm van de dienst. ,,Ze zien dat er weer meer jongeren de dienst bezoeken. Geen Amerikaanse aantallen, maar ik heb toch weer 25 jongeren in de dienst, terwijl er eerst bijna geen jeugd meer te bekennen was.''

Boer gaat nog lang niet zover als zou kunnen met de Willow-Creekmethode. Hij gebruikt nog geen 'beamers' (die computerbeelden of teksten op wanden projecteren) om de preek te tonen.

Ook worden zijn gemeenteleden niet op hun 'gaven' getest, zoals Willow Creek in Amerika doet om de mensen daar in te zetten waar ze tot hun recht komen. ,,In Chicago kom je getatoeëerde truckers tegen bij de kinderopvang. Omdat uit hun test is gekomen dat ze goed met kinderen overweg kunnen.'' Dat voert in Zeist te ver, maar Boer verwacht bijvoorbeeld wel van zijn gemeenteleden dat ze nieuwe mensen in de kerk introduceren. Een actieve betrokkenheid die Willow Creek aanbeveelt. Als Boer ziet dat leden niemand hebben meegenomen in de dienst, spreekt hij ze daar geregeld op aan. Mogen de mensen niet zelf bepalen of ze iemand mee willen brengen naar een dienst? ,,Dat is een typisch Nederlandse stelling: 'Ik bepaal zelf wel wat ik doe.' Terwijl iedereen weet dat de kerk alleen kan groeien, als je vrienden en kennisen meebrengt. Je kunt ook een advertentie zetten, maar dat werkt niet. De mensen komen niet vanzelf naar de kerk.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden