Succes verguisde Jeremy Corbyn is juist een zege

Vanwaar toch die weerzin tegen de nieuwe Britse Labourleider? Zijn ideeën zouden de PvdA moeten aanspreken, aldus August Hans den Boef en Duco Hellema.

De leden van de Britse Labourpartij hebben een nieuwe leider aangewezen, Jeremy Corbyn. Politici binnen en buiten zijn partij en ook buiten Engeland haalden in de afgelopen weken tevergeefs alles van stal om Corbyn in diskrediet te brengen. Niet in de laatste plaats vooraanstaande leden van de zwalkende Partij van de Arbeid.

Ook Nederlandse kranten en weekbladen sabelden Corbyn graag neer. Sommige commentatoren vergeleken Corbyn zelfs met de extreem-rechtse Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump. Ook in Trouw werd Corbyn bekritiseerd door politiek commentator Lex Oomkes, omdat hij ideologisch zuivere politiek zou willen bedrijven en zijn handen schoon zou willen houden.

Echter, een analyse van het partijprogramma van Corbyn laat zien dat zijn 'zuivere' ideeën niet zoveel verschillen van die van ons kabinet-Den Uyl uit de jaren zeventig, dat zich net als Corbyn liet leiden 'door het streven naar opheffing van ongelijkheid en achterstelling' en dat er bijvoorbeeld van uitging dat particuliere investeringen dienden te worden getoetst aan 'het maatschappelijk belang'. Verschillende van zijn opvattingen hebben een pragmatische grondslag. Corbyn wil de spoorwegen, energie en water renationaliseren, niet uit radicalisme, maar omdat in Engeland nog sterker dan elders is gebleken dat marktwerking bij nutsbedrijven onzinnig en duur is.

Paniek in de VS

In de Verenigde Staten raakt de top van de Democratische partij in een vergelijkbare paniek als die bij Labour, over de groeiende populariteit van senator Bernie Sanders. Net als Corbyn trekt hij veel jongeren en teleurgestelde kiezers. Ook Sanders wil een progressief sociaal-economisch beleid, meer controle op Wall Street, en duurzaamheid op het terrein van energie. Hij is ook ondubbelzinnig inzake het structurele racisme onder de politie, de rechten van homoseksuelen en het recht op abortus.

Waarom beschouwt de PvdA-leiding ideeën als van Corbyn en Sanders dan toch als politieke zelfmoord? De generatie die nu in de PvdA aan de macht is, werd sterk gevormd door 'vernieuwende' ideeën uit het midden van de jaren negentig, zoals Blairs New Labour, de Derde Weg, en het beleid van de Amerikaanse president Bill Clinton. Het is van belang op te merken dat belangrijke sluitstukken van de neoliberale revolutie juist in deze periode werden ingevoerd. Bijvoorbeeld op het terrein van marktwerking, financiële liberalisering en de sociale zekerheid. Het verlammende van deze Derde Weg was niet alleen het neoliberale programma, maar ook de neutralisering van het politieke debat. Politici werden technocratische bestuurders die 'economische dictaten' zeiden uit te voeren waarvoor geen alternatieven bestonden.

Veel Europese en Amerikaanse burgers hebben inmiddels genoeg van de doorgeslagen marktwerking, van de voortgaande bezuinigingen en groeiende ongelijkheid. Op allerlei manieren protesteren ze daartegen. Soms via nieuwe bewegingen als Syriza en Podemos, soms bij bestaande partijen als het Britse Labour.

Politiek debat

Er groeit gestaag - niet in de laatste plaats bij jongere kiezers - een behoefte het politiek debat weer op te waarderen en het niet langer te laten gijzelen door vermeende economische noodzakelijkheden. Een debat dat zich weer richt op de morele en politieke uitgangspunten die aan de maatschappelijke orde ten grondslag liggen, niet in de laatste plaats op de verdeling van macht en rijkdom. Dat is een verheugende ontwikkeling, die merkwaardig genoeg in politieke kring, niet in de laatste plaats binnen de Partij van de Arbeid, veel achterdocht opwekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden