Succes Balladur zou rechts in Frankrijk splijten

LYON - Op alle 3 500 stoelen liggen de Franse vlaggetjes klaar. Aan jongeren worden spuitbussen met toeters, T-shirts en plakkaten met teksten als Doudou c' est plus doux, oftewel Doudou is zachtaardiger uitgedeeld.

HANS MASSELINK

De stemming zit er goed in, lang voordat premier Edouard Balladur, omringd door bewakers zich een weg baant door de uitzinnige menigte. Aan de organisatie van deze laatste campagneavond van de presidentskandidaat in een hangar op het oude vliegveld van Lyon zal het niet liggen. Van dit soort bijeenkomsten moet Balladur het hebben in zijn poging om een plaatsje te bemachtigen bij de laatste twee kandidaten in de race om de machtigste functie van Frankrijk: Président de la République.

Maar ja, in Parijs en Lille, houden op deze donderdagavond Doudou's concurrenten, partijgenoot Jacques Chirac en de socialist Lionel Jospin minstens even grote en net zo goed georkestreerde campagneavonden. Het is vechten tegen de bierkaai voor Balladur, leuzen als 'Doudou, just do it', naar een bekend sportschoenenmerk, doen daar niet aan af. De honderden jongeren die zijn opgetrommeld, en die een gevoel van jeugdig élan aan de stijve patriciër moeten geven, zijn ook weinig overtuigend. Met hun keurig gepoetste uiterlijk hebben deze gegoede scholieren weinig weg van de probleemjongeren die zo'n moeite hebben met het regeringsbeleid.

Voor de televisie, als eerste minister heeft Balladur een voortreffelijke en vertrouwenwekkende presentatie. Maar op deze massabijeenkomst, staat hij er wat hulpeloos bij. Dit soort campagnes zijn niets voor Doudou, een man die moeite heeft om plotseling in het openbaar gegrild lamsvlees met zijn vingers te moeten eten, een man die op spotprenten zijn eigen gade Marie-Josèphe met 'U' aanspreekt.

Balladur dacht begin dit jaar dat hij het met zijn populariteit en zijn betrouwbare tv-presentatie wel zou redden. Alle opiniepeilingen wezen in die richting, zagen in hem al de toekomstige president. Gewoon doorgaan met zijn werk was voldoende om de zetel in het ülysée te bemachtigen, dacht de premier. Hij besloot mee te dingen naar het presidentschap, ook al was dit tegen het zere been van zijn eigen partijleider Jacques Chirac die zich voor de derde keer kandidaat had gesteld voor de functie.

Luwte

Chirac was des duivels over het besluit van Doudou. Dertig jaar lang waren zij al goede vrienden, samen werkten ze in de staf van president Georges Pompidou. Na zijn mislukte poging in 1988 om Mitterrand in de presidentsverkiezingen te verslaan overtuigde Balladur Chirac er van dat hij beter vanuit de luwte in zijn functie van burgemeester van Parijs en níet als premier een nieuwe gooi naar het presidentschap kon doen. Chirac geloofde in deze theorie en vroeg daarop Balladur eerste minister te worden, zodat hijzelf zijn handen vrij zou hebben.

Chiracs woede was daarom groot toen de premier tegen alle afspraken in besloot zelf mee te doen. Een regelrechte broederstrijd begon die de gelederen van de gaullistische Rassemblement pour la République (RPR) en ook de aanhang van de andere rechtse partij, de Union pour la Démocratie Francaise (UDF) van Valéry Giscard d' Estaing de laatste maanden verdeelde in Balladuristen en Chiracisten.

Jacques Chirac, met al zijn ervaring van de vorige verkiezingen, begon een ware campagne, trok naar alle uithoeken van Frankrijk, schudde handen, melkte koeien, hield popconcerten, terwijl Balladur nog in zijn Louis Seize-stoel in het Matignon zijn regeringstukken van handtekeningen voorzag. En zowaar, de man die in januari nog als zielepoot werd afgeschreven, klom in de peilingen naar de eerste plaats.

Chirac wist voor zichzelf een vernieuwd imago te scheppen. Hij was tot inkeer gekomen, een ander mens geworden die verandering wenste. Bij de 'immobiele' Balladur bleef alles bij het oude, bij hem zouden degenen die aan de andere kant van de sociale kloof staan er ook beter van worden. De gewone man ging zowaar in de boodschap geloven.

Heel Frankrijk is er nu van overtuigd dat Chirac zondag de eerste ronde zal winnen en dat hij op zijn sloffen de tweede ronde haalt. De enige vraag die rest is: wie is zijn tegenstander de komende twee weken. Opiniebureau's geven de socialist Lionel Jospin ietsje meer kans dan Balladur en achten het vrijwel uitgesloten dat de extreme nationalist Jean-Marie Le Pen die op een solide vierde plaats zou staan en op maar liefst 14 procent van de stemmen zou kunnen rekenen, de volgende ronde haalt.

Maar twijfel blijft bestaan. Eenderde deel van de Franse bevolking weet volgens de onderzoeksbureaus' nog niet op wie zij zondag gaat stemmen. De Fransen voelen zich weinig betrokken, de campagne is een ver van mijn bedshow van mannetjes en vrouwtjes die in zalen en op tv-spotjes valse beloften doen. De campagne voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen was slaapverwekkend. Rechtstreekse televisiediscussies durfden de kandidaten niet aan. Goed vergelijkingsmateriaal was er niet en er was geen enkel moment de laatste weken dat de Fransman of Francaise over de twijfel kon heen helpen. Geen confrontatie tussen de twee gaullisten, geen links-rechts duel, geen spektakel door een uitglijder van een van de kandidaten tijdens een tv-debat.

Het zal niemand verbazen als het opkomstpercentage lager zal zijn dan de 65 procent van vorige keer. En als de stemgerechtigde toch gaat dan doet hij dat om nu te kiezen voor een tweede ronde die gaat tussen rechts en links, of tussen rechts en rechts.

Sympa

Het is het dilemma voor de aanhangers van de communist Robert Hue, een man die door vriend en vijand 'sympa' gevonden wordt, en voor degenen die op de trotskiste Arlette Laguiller of de groene Dominique Voynet zouden willen stemmen. Hun keuze voor de eigen kandidaat kan er voor zorgen dat de twee rechtse kandidaten om de zetel in het ülysée gaan strijden, twee kandidaten die slechts in hun rethoriek en karakter van elkaar veranderen, maar die beiden hetzelfde partijprogramma van de RPR onderschrijven.

Mocht Balladur toch met Chirac over de streep komen zondag dan kan de campagne voor 7 mei een wanstaltige vertoning worden. Twee gaullisten, of liever gezegd pompidolisten, zullen een doodstrijd voeren die de huidige rechtse meerderheid totaal kan verdelen. De politicoloog Olivier Duhamel schrijft in het weekblad l 'Express dat het desastreus zal zijn voor het Franse politieke systeem. In een goed geregelde democratie dient volgens hem de beslissende keus te gaan tussen de meerderheid en de oppositie. Hij roept de twijfelaars ter rechterzijde, degenen die balanceren tussen Chirac en Balladur op om een 'nuttige en verantwoordelijke stem' uit te brengen en niet voor Balladur te kiezen om daarmee een voor rechts gevaarlijke en onzindelijke tweede ronde te voorkomen.

En alle krachten ter linkerzijde vraagt hij op Jospin te stemmen om daarmee te voorkomen dat voor het eerst in een kwart eeuw links wordt uitgesloten van de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Duhamel gaat zelfs zover dat hij bij een eventuele strijd rechts-rechts de kandidaat van de RPR met de minste stemmen aanraadt om de strijd op te geven. De gezondheid van onze republiek is ermee gebaat, schrijft Duhamel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden