Subsidie aan boeren houdt soorten in stand

Een gevarieerd cultuurlandschap is juist goed voor de biodiversiteit, maar de Raad voor de Leefomgeving heeft blijkbaar niet veel op met soorten, schrijft Jaap Dirkmaat.

JAAP DIRKMAATNATUURBESCHERMER en DIRECTEUR VERENIGING NEDERLANDS CULTUURLANDSCHAP

Een van de meest opzienbarende conclusies uit het advies van de Raad voor de Leefomgeving betreft de inzet - of beter gezegd een grondig gebrek aan inzet - van onze boeren voor natuurbehoud. Subsidies aan boeren moeten onmiddellijk worden beëindigd. Alleen boeren die bereid zijn de grondwaterstand te verhogen, bemesting en gifgebruik sterk terug te dringen, én van wie het bedrijf vlak bij een natuurgebied ligt, mogen nog subsidie krijgen.

Agrarisch natuurbeheer zou de afgelopen twintig jaar 1 miljard euro hebben gekost. Voor dat bedrag kun je niet én concurreren met de wereldmarkt én tegelijkertijd de natuur op peil houden.

De afgelopen twintig jaar werden regelingen en subsidies telkens aangepast aan de grillen van de politiek in Den Haag, Brussel en de provincies. Boeren wisten niet waar ze aan toe waren. Toch wisten zij korenwolven en kiekendieven te redden. En staan in de Friese Wouden op een gebied van 30.000 hectaren op de scheiding van vrijwel ieder landbouwperceel nog houtwallen.

Weliswaar is de stand van weidevogels dramatisch achteruitgegaan, maar dat is ook het geval in duizenden hectares weidereservaat van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de provinciale Landschappen. Subsidies - hoe ondoorzichtig en onbetrouwbaar ook - hebben soorten en landschappen toch deels overeind gehouden. Desondanks wil de Raad er een punt achter zetten.

In feite heeft de Raad niet veel op met soorten: bescherming is overbodig en als het gebied groot genoeg is en de omstandigheden zijn goed, komen de soorten vanzelf.

Maar als we geen beheer voeren, zullen veel soorten hoe dan ook verdwijnen uit natuurgebieden. Nu al gaat de biodiversiteit in natuurgebieden achteruit.

Anders dan veel mensen vermoeden, zijn er meer orchideeën in een gemaaid blauwgrasland dan in een verwilderd en verruigd natuurgebied, en meer korenwolven in een bloemrijke akker dan in een nagemaakte poesta. Dassen komen vaker voor in een gevarieerd cultuurlandschap dan in een nagemaakt oerbos. Straf en consequent beheer dus.

Wellicht wil de Raad daarom af van strenge natuur- en soortenbeschermingsregels. VVD en CDA hebben met hun Europese bondgenoten herhaaldelijk geprobeerd beschermde diersoorten waar wij in Nederland zo'n last van hebben, uit de beschermingslijsten te halen.

Dit liep op niets uit; er was geen meerderheid voor in het Europarlement. Nu verschuilt de Raad zich achter klimaatsverandering die bepaalt of soorten het bij ons gaan redden of niet. Dit maak de overdreven aandacht voor bedreigde soorten volgens haar overbodig.

Wellicht ook om diezelfde reden wil de Raad een voorlopige stop op de aanleg van viaducten voor dieren. Het nut is niet wetenschappelijk bewezen, en bovendien kosten ze honderden miljoenen euro's.

Deze viaducten - samen met honderden wildtunnels en tunneltjes - worden echter aangelegd in de grotere natuurgebieden die door aanleg van onze wegen hopeloos zijn versnipperd. Ze bieden dieren de mogelijkheid zich te verplaatsen zonder het risico platgereden te worden.

Pijnlijk aan het advies is de timing. De EU-landbouwcommissaris Ciolos heeft net een voorstel gedaan om boerennatuur sterk te gaan subsidiëren. Hij wil een groen fonds creëren van 200 miljoen euro per jaar voor boerenland - het grootste natuurbudget in zestig jaar.

Van de Raad verwacht ik advies aan Dijksma hoe dit effectief ingevuld kan worden, om boeren te belonen voor natuur- en landschapsbeheer. Er zijn genoeg goede voorbeeldprojecten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden