Sturing in plaats van dranghekken

De Vierdaagse-feesten brengen een miljoen mensen op de been. De politie maakt naam met het voor Nijmegen ontwikkelde crowd management.

NIJMEGEN - Elke avond en nacht gaat Henk Reinerman de binnenstad van Nijmegen in. Op twaalf strategische plaatsen hangen observatiecamera's, maar de politieman wil ook met eigen ogen zien of zijn veiligheidsplan in de praktijk werkt. ,,De massa is beter gespreid. Er zijn nauwelijks meer opstoppingen. Ik heb zelf geen onveilig gevoel meer als ik door de stad loop.''

Zeven dagen lang, tot komende vrijdag, overspoelen honderdduizenden mensen Nijmegen. De Vierdaagse-feesten presenteren zich trots als 'het grootste feest van Nederland'. Elk jaar komen er meer mensen af op het zomerse equivalent van carnaval. ,,Met name na afloop van het vuurwerk op de dinsdagavonden was het zo druk dat ik een paar jaar geleden dacht: hier moet niets gebeuren, anders gaat het goed mis. Tientallen collega's en brandweermensen bleken datzelfde gevoel te hebben.''

Vanuit de politie Gelderland-Zuid stelde beleidsmedewerker Reinerman in samenwerking met de brandweer een veiligheidsplan op om de mensenmassa's te reguleren en opeengepakte massa's te voorkomen. ,,Als dat lukt, zijn we al spekkoper. De grondgedachte is dat je de reactie van mensen kunt bepalen door ze te informeren.''

Dus doen politie en brandweer er samen met de gemeente Nijmegen, de organiserende ondernemers en de KNBLO (voor de intocht van de Vierdaagse op vrijdag) alles aan om de bezoekers te informeren waar ze wel of juist niet moeten zijn. Metershoge felgele banieren markeren de uitgang van een vermaakscentrum. Grote borden en met kleuren gemarkeerde looproutes wijzen de weg.

Op acht plaatsen in de binnenstad staan lichtkranten boven de straat waarop de politie teksten kan weergeven: 'Waalkade vol' of 'Grote Markt afgesloten'. Futuristisch geklede artiesten op stelten (city guides) wijzen het publiek met ludiek vertoon op de maatregelen. ,,Misschien dat 50 procent van de mensen toch doorloopt, maar het haalt wel de druk van de ketel. Een feest moet wel een feest blijven; je moet het niet kapot beveiligen. Als je mensen bewust maakt van een mogelijk onveilige situatie, zijn ze best bereid om naar een andere locatie te gaan.''

De politie hanteert een 'publieksdichtheid' van 70 procent als veilige norm. Dat wil zeggen dat mensen bij een calamiteit nog weg kunnen komen. Bij een dichtheid van 100 procent kun je geen kant meer op. De politie staat dat alleen toe als het aangrenzende 'buffergebied' voldoende vluchtruimte biedt. Zondagavond was het op drie plaatsen tegelijk raak: Matrix onder de Waalburg, de Grote Markt en Plein '44. ,,Dat hebben we nog nooit eerder gehad. Het is allemaal goed verlopen, maar daar gaan we volgend jaar in de programmering wel wat aan doen'', zegt Reinerman.

Dreigt de toeloop te groot te worden, dan raadt hij de gemeente af om een vergunning te geven. Zoals voor de al gecontracteerde DJ Tiësto, die te veel publiek op de been zou brengen. Het was flink slikken voor de horeca-ondernemer, maar de veiligheid weegt zwaarder.

De beelden van de observatiecamera's en vanuit een politiehelikopter dienen als lering voor de volgende editie. Hulpdiensten krijgen vanuit de controlekamer aanwijzingen welke route ze het beste kunnen nemen. Twee politiemensen te paard banen een weg voor politie-, brandweer- of ziekenwagen.

Het Nijmeegse veiligheidsplan, deels ontleend aan ervaringen in Amsterdam, Rotterdam en Assen, maakt op zijn beurt school. Sturing door informatie werkt. Reinerman: ,,Je laat mensen zien dat je borg staat voor hun veiligheid. Dan zijn ze ook bereid naar je te luisteren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden