Column

Studio Voetbal en Voetbal Inside illustreren de culturele tweedeling in Nederland

Rob Schouten Beeld Maartje Geels

Het zal wellicht niet de bedoeling van de makers en uitvoerders zijn maar als ik naar de twee voornaamste voetbalprogramma’s van Nederland kijk, ‘Studio Voetbal’ van de NOS en ‘Voetbal Inside’ van RTL, moet ik altijd aan het essay ‘Culture and Anarchy’ van Matthew Arnold denken. 

Studio Voetbal en Voetbal Inside illustreren geloof ik op z’n scherpst de culturele tweedeling in Nederland.

In Studio Voetbal wordt onder leiding van voormalig ideale schoonzoon Tom Egbers netjes, beschaafd en analytisch over voetbal gepraat door mannen als Kees Jansma en Arno Vermeulen, gesecondeerd door ongetatoeëerde mensen uit het vak, zoals Pierre van Hooijdonk en Ron Jans. 

In Voetbal Inside wordt daarentegen onder leiding van Wilfred Genee over dezelfde wedstrijden en personen getetterd en gejoeld alsof de deelnemers op de tribune zitten of staan, met Johan Derksen en René van der Gijp als vaste lawaaimakers en ongelikte ervaringsdeskundigen als Jan Boskamp en Hans Kraay jr. als insiders. Het is de theologen tegen de straatvechters.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Voetbal Inside Beeld RTL XL

'Sweetness'

Matthew Arnold was een Engelse schoolmeester uit de negentiende eeuw met een duidelijk opvoedingsideaal. Onder het motto uit de Bergrede ‘wees dus volmaakt’ wilde hij in Culture and Anarchy uit 1869 zijn volk opvoeden in ‘Sweetness’, gevoel voor schoonheid, en ‘Light’, intellectuele kracht. 

Hij onderscheidde drie maatschappelijke klassen, alledrie vol gemis: de aristocratie die wel wist wat schoonheid was maar niet wat intellectuele kracht betekende en die hij nota bene ‘barbaren’ noemde, de middenklasse der filisters, die status en pleziertjes najaagde, en de arbeidersklasse die óf haar best deed de middenklasse te bereiken óf tot anarchisme verviel. 

Veel van zijn betoog is niet meer zo relevant, de aristocratie bestaat bij ons niet meer en Arnolds pleidooi tegen het victoriaanse puritanisme zou in onze tijd wel eens omgekeerd kunnen luiden, maar dat verhaal over de middenklasse en de arbeidersklasse roept nog altijd iets wakker. De voetbal-middenklasse bij de NOS praat met een zekere zelfgenoegzaamheid over het populaire balspel, het volk bij RTL trapt bij voorkeur tegen gevestigde reputaties aan en geeft ongeremd lucht aan zijn gemoed.

'Light'

Als de middenklasse het niet eens is met Dick Advocaat of Hans van Breukelen zullen ze dat in beschaafde windselen verpakken, terwijl ze bij RTL er vrolijk op los schelden in de zekerheid dat er boven hen toch niet naar ze geluisterd wordt. Waar het in het midden aan gevoel voor ‘Sweetness’ ontbreekt, ontberen ze onderaan alle gevoel voor ‘Light’. 

Matthew Arnold gokte wat betreft de emancipatie van die vastgeroeste klassen op de kracht van de enkeling, die zich in elke klasse weet los te maken van zijn banden en die hij verrassend genoeg ‘aliens’ noemde, humanistische eenlingen die het beste in zichzelf aanboorden en die tezamen de culturele elite vormden. 

Waar die ‘aliens’ in het voetbal te vinden zijn weet ik niet, misschien behoorde Cruijff ertoe en is Van Gaal er een. Jammer dat in Matthews tijd het georganiseerde voetbal nog in wording was. Hij schrijft er niet over. Dat zou hij in onze tijd beslist wel hebben gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden