Studenten leggen eed af

Studenten ondertekenen gedragscode om goede wetenschap te beoefenen

REPORTAGE | MARIJKE DE VRIES | ROTTERDAM

Ik beloof dat ik niet als Stapel word
In de collegezaal van de Erasmus Universiteit Rotterdam klinkt gegiechel wanneer de eerste onderzoekers naar voren komen om hun eed af te leggen. Bijna veertig master-studenten en promovendi van de faculteit bedrijfskunde beloofden gisteren dat zij goede wetenschap zullen beoefenen.

Als sluitstuk van een cursus over wetenschapelijke integriteit ondertekenden ze in het bijzijn van onder meer de rector magnificus de verklaring. De Nederlandse vereniging van universiteiten (VSNU) stelde al in 2004 een 'gedragscode wetenschapsbeoefening' op, maar het is voor het eerst dat een universiteit haar onderzoekers vraagt om die ook daadwerkelijk te ondertekenen. Het gaat vooralsnog om een proef van de universiteit. De instelling denkt erover om op termijn al haar medewerkers zo'n belofte te laten doen.

Elke onderzoeker krijgt met dilemma's te maken, zegt rector magnificus Henk Schmidt. "Lange tijd zagen we gebrek aan integriteit als gedrag van eenzaten, van losstaande fraudeurs. Als we die zouden pakken waren we klaar." Inmiddels is het besef doorgedrongen dat onderzoekers moeten worden opgeleid tot goede wetenschappers, zegt hij. Gevallen als de frauderende sociaalpsycholoog Diederik Stapel die onderzoeken verzon, zijn overduidelijk fout.

Maar er zijn ook allerlei handelingen die in een grijs gebied vallen, aldus Schmidt. Het achteraf selecteren van proefpersonen, bijvoorbeeld. "Dat is soms nodig, maar je mag proefpersonen niet eruit gooien omdat je vooronderstelling dan opeens wel klopt. En toch gebeurt dat."

Met de eed hoopt hij jonge onderzoekers van zulke gevaren bewust te maken. Wij denken dat mensen minder snel de mist ingaan als ze in het openbaar verklaard hebben dat zij zich zullen gedragen", zegt Schmidt. "Dat zie je ook met mensen die willen stoppen met roken. Dat gaat beter op het moment dat ze het tegen anderen zeggen."

De cursus over dit 'grijze gebied' en eedaflegging voor promovendi en studenten van de onderzoeksmaster is een initiatief van de commissie wetenschappelijke integriteit van de Rotterdamse universiteit. Die werd in het leven geroepen nadat onder andere de omvangrijke fraude van internist Don Poldermans in het Erasmus MC aan het licht kwam. Een ander plan van deze commissie is bijvoorbeeld om ruwe onderzoeksdata op de universiteit te archiveren.

"Je hoort nu soms smoesjes als 'ik heb mijn usb-stick met de data verloren, de harde schijf is verbrand", houdt rector magnificus Schmidt de studenten en promovendi voor. "Of: mijn schizofrene zwager heeft de resultaten per ongeluk gewist." De zaal moet lachen, maar Schmidt is serieus: "Echt dat kregen we te horen."

"Ik had me niet gerealiseerd dat je in de wetenschap dagelijks met dit grijze gebied te maken hebt en er snel in verzeild kunt raken", zegt student Stefan Breet (25). Maar is zo'n eed niet vooral symboliek? Breet vindt van niet. "Ik neem het heel serieus en wil dat ook uitdragen. Daarom heb ik net ook een foto van de door mij ondertekende verklaring op Twitter gezet. Het is een statement van mij naar de wetenschap."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden