'Structurele visie op de opvang van jonge kinderen ontbreekt'

Beeld anp

Al vijftien jaar wordt erover gesproken, maar niemand hakt de knoop door over de opvang van kinderen in Nederland. Alle aanpassingen die kabinetten doen, zoals deze week weer het besluit om de toeslag te verhogen, gaan steeds weer om een onderdeel.

"Structurele visie ontbreekt", vindt Henriëtte Maassen van den Brink, voorzitter van de Onderwijsraad. De raad, het belangrijkste adviesorgaan van kabinet en parlement op het gebied van onderwijs, vindt dat er eindelijk eens een beslissing genomen moet worden over de opvang van en het onderwijs aan kinderen van 2,5 tot 6 jaar in de volle breedte. Wat zou de optimale opvang zijn voor een kind? Welke maatschappelijke doelen dient het? En wie gaat erover?

Aan de Onderwijsraad zal het niet liggen. Die presenteerde vanaf 2002 al vier adviezen over de aansluiting van de peutertijd op de kleuterperiode. Daarin staat bijvoorbeeld dat kinderen vanaf tweeënhalf jaar voor goede opvang al op de basisschool terecht moeten kunnen.

De raad wil dat de kinderopvang niet alleen verzorging en gezelligheid biedt, maar ook een stimulerende omgeving is met goed opgeleid personeel. Bovendien moet er een einde komen aan het systeem in ­Nederland van crèches, peuterspeelzalen en voorscholen dat kinderen van werkende en niet-werkende ouders en kinderen met achterstanden verdeelt. Het ministerie van on­derwijs zou de regie moeten krijgen, en niet het ministerie van sociale zaken.

'Gênant'
Het is 'gênant' dat kinderopvang nog steeds niet hervormd is, vindt SP-Kamerlid Tjitske Siderius. Het probleem is volgens haar niet dat de Tweede Kamer zo verschillend denkt over kinderopvang. "Maar hoe voer je die visie uit?"

Er moet inderdaad veel gebeuren, erkent PvdA-Kamerlid Keklik Yücel. "De PvdA geeft jonge kinderen hoge prioriteit. We brengen peuterspeelzalen en crèches meer op één lijn. Er wordt flink geïnvesteerd in de kwaliteit van de kinderopvang. Het is verder een diepgekoesterde wens van de PvdA om iedere peuter een aantal dagdelen een basisvoorziening te bieden."

Volgens 'RTL Nieuws' zal het kabinet op Prinsjesdag een plan presenteren waarin gemeenten geld krijgen om iedere peuter twee dagdelen opvang aan te bieden. SP'er Siderius is bij voorbaat kritisch: "Het kabinet neemt niet zelf de regie, maar geeft het geld aan de gemeenten. Kinderen krijgen zo in iedere plaats weer andere rechten."

Yücel ziet dat bezwaar, en wil graag dat gemeenten lokaal gaan regelen dat crèches, peuterspeelzalen en voorscholen meer integreren, zodat kinderen zich samen kunnen ontwikkelen.

Segregatie
"Het is een stap in de goede richting", vindt D66- Kamerlid Paul van Meenen, "maar in de plannen van Asscher blijft segregatie een probleem. Het zou mooi zijn als alle lerarenteams van zo'n hoog niveau zijn, dat de verschillende groepen kinderen gewoon samen kunnen zitten."

Het zal duur worden om de kinderopvang te laten intrekken bij de basisscholen en alle kinderen recht te geven op deze voorziening. "Maar dit is vooral een investering in de lange termijn", vindt Saskia Schenning, lid van de Onderwijsraad met expertise in het basisonderwijs. "Kinderen die deelnemen aan een voorschoolse voorziening, leren langer door dan de kinderen die er niet naartoe gaan."

Volgens Maassen van den Brink leveren kinderen in wier opleiding vroeg geïnvesteerd wordt de samenleving meer op: "Hun welzijn en welvaart is hoger, ze krijgen meer kansen, leven gezonder en belanden minder snel in de criminaliteit."

Krampachtig
Saillant blijft de vraag wie deze kosten gaat betalen: het potje van het ministerie van onderwijs of dat van sociale zaken. Daarvoor moet de politieke vraag beantwoord worden of kinderopvang een manier is om ouders te laten werken, of om het kind op te voeden en te onderwijzen. De Onderwijsraad is duidelijk: kinderopvang is niet te scheiden van opvoeding en onderwijs.

Maassen van den Brink: "Sociale Zaken houdt krampachtig vast aan kinderopvang als arbeidsmarktinstrument, maar het zou bij die ministeries alleen moeten gaan om het welzijn en de ontwikkeling van het kind."

Wat de kiezer wil met de kinderopvang, is ook niet helemaal duidelijk. In een onlangs verschenen enquête van Motivaction en McKinsey, gehouden onder 100.000 Nederlanders, wil 55 procent van de ondervraagden betalen voor gratis voorschools onderwijs voor alle kinderen.

"Ouders hebben sterke opvattingen over onderwijs", zegt Maassen van den Brink. "Moeders werken hier in deeltijdbanen. Zij vinden het belangrijk om ook bij hun kinderen thuis te zijn, zeker in die eerste levensjaren. Het ligt dus politiek gevoelig om landelijk een systeem in te voeren waarbij kinderen het recht krijgen om vanaf tweeënhalf jaar vier of vijf dagdelen per week naar een voorschool te gaan. Maar let wel: het is een recht. Niemand hoeft."

Meer vandaag in TROUW, de Verdieping, pagina 6/7: 'Kies eens echt voor peuters'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden