STROM THURMOND - Oudste, maar zeker niet sloomste senator in VS

Een rijtje records had de Amerikaanse senator Strom Thurmond al op zijn naam staan. Van alle honderd leden van de Senaat heeft hij de meeste dienstjaren: 41. In de jaren vijftig hield hij de langste filibuster, een parlementaire vertragingsactie, die ooit is gehouden in het Amerikaanse Congres. Meer dan 24 uur hield Thurmond het vol. Gisteren was de senator uit South Carolina 93 jaar, drie maanden en twee dagen oud. En daarmee vestigde hij een nieuw record; hij is nu het oudste Congreslid dat de Verenigde Staten ooit hebben gekend.

BERT VAN PANHUIS

Bijna iedere publieke functie heeft hij in zijn lange leven uitgeoefend. Hij was lid van de Senaat van South Carolina, rechter, gouverneur van de staat en lid van de federale Senaat in Washington DC. Daar bekleedde hij in de jaren tachtig het voorzitterschap van de commissie voor justitie en leidt hij nu nog de commissie voor de strijdkrachten. Op grond van zijn nestorschap is hij ook voorzitter van de Senaat. Bovendien heeft hij eenmaal meegedongen naar het presidentschap van zijn land. Nochtans is hij nimmer gerekend tot de kleine groep politieke leiders in Washington. Daarvoor was hij te dwars en te buitenissig.

Voor het eerst is vorig jaar in eigen kring heel voorzichtig de vraag gesteld of Strom Thurmond niet te oud is om komend najaar weer voor zes jaar te worden herkozen. Hij wordt wat vergeetachtig, hoort minder en vertoont de voor de hand liggende kwaaltjes van menig zeer hoog bejaarde. Maar de senator heeft de liefhebbers streng weer naar hun plek gewezen. “Ik ben in goede conditie, lichamelijk zowel als geestelijk. Probeer me maar uit.”

En het is een feit, Thurmond is een fervent aanhanger van de gezonde geest in een gezond lichaam. Hij rookt noch drinkt en na het opstaan doet hij vijftig minuten gymnastiek. Bovendien zwemt hij elke week een uurtje.

Het staat bijna buiten kijf dat South Carolina hem eind dit jaar weer afvaardigt naar Washington. Hij heeft één grote wens: zijn honderdste verjaardag nog mee te maken op de vloer van de Senaat. Maar dit wordt de laatste termijn heeft hij verzekerd. Of zoals hij het in het dikste zuidelijke accent zei: “Ahm gonna ruun jes one mo time.”

Een jaar geleden sloeg hij met veel succes een aanval af op die andere functie: het voorzitterschap van de defensiecommissie. Met een ééntweetje trachtten twee collega's hem te wippen. Ook hier was het argument dat Strom Thurmond het allemaal niet meer zo goed kan bijhouden, maar vermoedelijk hadden John Warner en Trent Lott nog een appeltje met de voorzitter te schillen.

Warner was enkele jaren de belangrijkste woordvoerder van de Republikeinse fractie op het terrein van defensie. Maar in 1992 verkoos Thurmond op grond van zijn senioriteit die post en na de verkiezingen van november 1994 leverde het hem het voorzitterschap van de commissie op. Warner is letterlijk en figuurlijk tweede man en dat bevalt hem niets. Een bereidwillige mede-intrigant vond hij in Lott, die in 1992 kandidaat was voor de functie van chief whip, de bewaarder van de discipline in de fractie. Lott won de strijd, maar Thurmond voerde campagne voor zijn tegenstander. En dat is de chief whip nog niet vergeten.

Thurmond kreeg lucht van de kongsie en spoedde zich naar zijn fractieleider Bob Dole om hulp bij het afslaan van de aanval op zijn functie. Die riep Warner meteen tot de orde. Sindsdien leidt de voorzitter zijn commissie met strenge hand. Toen de huidige woordvoerder van de Democraten in de commissie, senator Sam Nunn, nog de leiding had kon die doorgaans beter zaken doen met Warner dan met Thurmond. Behalve toen in 1993 de vraag aan de orde kwam of homo's moesten worden geaccepteerd in het leger.

Nunn en Thurmond waren daar, met het overgrote deel van de legerleiding, tegen. Op een hoorzitting van de defensiecommissie kwam een homo-militair zijn zaak bepleiten, maar de senator uit South Carolina hield hem dringend voor dat hij zich maar eens snel van die ziekte moest laten genezen. Ja, dat kon echt, hoor. Briesend riep later een van de militairen uit: “Wie is er hier nou abnormaal, ik of die ouwe gek met zijn oranje haar?” Dat was een sneer naar de onnatuurlijk gekleurde haardos die Thurmond zich een jaar of wat geleden heeft laten inplanten.

In South Carolina, waar hij werd geboren in een keurig rechtersgezin, is Thurmond immens populair. Er is een school naar hem genoemd, een meer en een dam, een militair centrum, een wapenfabriek en een federaal gebouw.

De senator is zijn hele leven lang een charmeur geweest en een liefhebber van vrouwelijk schoon. Nadat zijn eerste vrouw met wie hij 23 jaar in leeftijd verschilde was overleden, trouwde hij in 1971 als 68-jarige met een toen 24-jarige schoonheidskoningin. Als 71-jarige werd Thurmond voor het eerst vader; er zouden nog drie kinderen volgen. Van zijn tweede vrouw is de senator enkele jaren geleden gescheiden. Zijn zuidelijke, wat archaïsche charme toonde hij vorig jaar tijdens een hoorzitting. Twee vrouwelijke getuigen kregen van hem te horen: “U bent heel mooi; wat jammer dat u niet getrouwd bent, want een schoonheid als u kan zo iedere man krijgen die ze wil.”

Politiek zal zijn naam voor altijd verbonden blijven met de burgerrechten voor zwart Amerika. Als gouverneur verzette hij zich in het midden van de jaren veertig zo tegen het civil rights-programma van president Harry Truman dat hij na diens nominatie voor een nieuwe periode in het Witte Huis onder de banier van de States Rights-partij meedeed aan de verkiezingen van 1948.

In de Senaat vocht hij tegen elke Civil Rights-wet en hij groeide zo ver weg van het programma van de Democraten dat hij naar de Republikeinen overstapte. Toen hem echter duidelijk werd dat hij een verloren gevecht leverde toonde hij zijn pragmatisme. Hij werd een van de eerste zuidelijke Democraten die zwarten in zijn staf opnam. In 1982 was zijn 'bekering' compleet: hij stemde voor hernieuwing van de Civil Rights Act. Vorig jaar was er de ultieme erkenning: hij was eregast aan een diner van de Urban League, een van Amerika's organisaties voor de zwarte gelijkberechtiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden