Strijdende partijen in Kenia zetten hakken in het zand

Vorige week zaten ze dan eindelijk voor het eerst publiekelijk aan weerszijden van bemiddelaar Kofi Annan. Maar in hun taal wees niets erop dat Kibaki noch Odinga van plan was concessies te doen. Beiden hebben weliswaar de ’Annan-agenda’ voor besprekingen geaccepteerd. Desondanks deden de kemphanen vlak voor het weekeinde nog een schepje bovenop de harde woordenstrijd die ze al weken voeren.

Zo haalde president Kibaki met zijn speech op de zitting van de Afrikaanse Unie (AU) afgelopen vrijdag het bloed onder de nagels van de oppositie vandaan. Volgens hem brak de onrust in het land uit nadat de oppositie de uitslag van de verkiezingen in twijfel trok.

Het zegt veel over de andere wereld waarin Kibaki cum suis leven. Zijn kamp had met andere woorden part noch deel aan de geweldserupties. Wie het niet eens is met de uitslag gaat maar naar de rechter, herhaalde ’de eerlijk gekozen leider’ nog maar eens. Kansloos, aangezien de rechtsgang in Kenia jaren in beslag kan nemen. Kibaki’s halsstarrige en formalistische optreden verraadt dat geen haar op zijn hoofd twijfelt aan de rechtmatigheid van de verkiezingsuitslag.

Tevens beschuldigde de president de oppositie van opruiing. Odinga’s ODM heeft wat dit laatste betreft zeker wat uit te leggen. Odinga zelf toont evenals zijn opponent weinig tekenen dat hij tot het nemen van de zo noodzakelijke moedige politieke besluiten bereid is. Met zijn eis dat Kibaki moet aftreden, kon de inzet ook nauwelijks hoger zijn. Wat ook meespeelt, is dat de oppositieleider zich met zijn dure verkiezingscampagne diep in de schulden heeft gestoken. Die niet te onderschatten financiële last maakt dat hij zijn strijd voor het hoogste ambt tot het bittere eind zal voortzetten.

Over de eerste twee punten op de Annan-agenda – een einde maken aan het geweld en het lenigen van de humanitaire nood – is inmiddels overeenstemming bereikt. Het neemt niet weg dat iedere dag opnieuw mensen dakloos raken omdat hun huis in brand is gestoken.

Nu dan breekt eindelijk het moment aan om de harde noten te kraken: er moet een oplossing komen voor de politieke en langetermijnkwesties. Een heet hangijzer is zoals gezegd de betwiste verkiezingsuitslag. Of Kibaki de onderste steen boven wil hebben is twijfelachtig, want aan een onpartijdig onderzoek kleven nou eenmaal grote risico’s, een acceptatie van de uitkomst bijvoorbeeld. Ook de landproblemen zijn een hoofdpijnpunt. Dit dossier is zo complex en ligt politiek zo extreem gevoelig dat het een klein raadsel is hoe het op de agenda is beland.

Tot zover de obstakels. Bekeken vanuit het perspectief van de internationale gemeenschap mág de bemiddelingspoging van Annan simpelweg niet falen. Om de woorden van AU-topman Alpha Oumar Konaré te parafraseren: Als Kenia naar de sodemieter gaat, wat blijft er dan nog over? Zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie zijn bezig de druk op te voeren. En hoewel van een duidelijke gezamenlijke strategie nog niet echt sprake lijkt, beseft de Keniaanse regering dat ’s lands economie zonder buitenlandse investeringen niet kan overleven.

Zowel Annan als alle andere betrokkenen weten dat snelle oplossingen voor de Keniaanse crisis zijn uitgesloten. Niemand verwacht die trouwens ook. Machtsdeling is het sleutelwoord en de weg daarheen is lang. Misschien ligt een uitweg besloten in de vorming van een overgangsregering die het pad plaveit voor structurele veranderingen. Gedachten gaan met name uit naar de inperking van de presidentiële macht en de parallelle invoering van het ambt van premier.

Wellicht dat Kibaki, wanneer hij aan het hoofd van zo’n splinternieuwe regering zal staan, meer felicitaties in ontvangst zal kunnen nemen dan die van tot nu toe: Marokko, Somalië, Oeganda en Libië. Maar dat is allemaal toekomstmuziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden