Strijden tegen woningsplitsing

Woningsplitsing zorgt in veel steden voor boze buren. Want de huizen die worden gesplitst in studio's of appartementen zijn daar vaak veel te klein en te oud voor, waardoor de buren alles horen aan de andere kant van de muur.

Achter het muurtje waar Jeroen Dooper (28) en zijn vriendin Emmeken de Swart (27) slapen wordt gedoucht, gekookt en geslapen. Een jaar geleden was het beduidend rustiger. Toen zat er de slaapkamer van een gezin. Toen dat gezin verhuisde, kocht een projectontwikkelaar het huis, zette er een verdieping bovenop en splitste het vervolgens in drie appartementen. Iedere verdieping van de voormalige eengezinswoning in de Bloemenbuurt in Utrecht is nu een zelfstandige woonruimte.

De Bloemenbuurt is niet de enige wijk in Utrecht waar huizen aan de lopende band worden gesplitst. In vrijwel alle buurten rondom het centrum staan steigers en puincontainers om de toch al kleine huizen te veranderen in nog kleinere appartementen. Toen Dooper en zijn vriendin merkten dat de eengezinswoning naast hen aan de beurt was, tekenden ze samen met de bewoners aan de andere kant protest aan bij de gemeente. "Woningsplitsing zorgt voor een tekort aan parkeerplekken en veel rondslingerende fietsen", zegt Dooper. "Ineens zijn er drie keer zoveel huishoudens in de straat. We hebben meer geluidsoverlast, want de dunne wanden van ons huis houden het geluid van de wasmachine aan de andere kant niet tegen."

Tijdens de verbouwing bij de buren heeft Dooper ook schade opgelopen aan zijn huis. "We kregen scheuren in de muur. Bij een andere buurtbewoner zat er zelfs plotseling een gat in de muur. Onze vooroorlogse panden zijn simpelweg niet bestand tegen splitsing."

Bij wethouder Bosch (wonen) hebben ze het probleem aangekaart. Hij erkent dat Utrecht kampt met problemen op het gebied van woningsplitsing. Het afgelopen jaar heeft de gemeente 133 splitsvergunningen verleend, het jaar ervoor 132. Hoeveel woningen illegaal zijn gesplitst, is niet duidelijk.

"Dat er zo meer woningen komen, is op zich niet erg, want de stad kampt met een woningtekort. Maar dan moeten de huizen wel groot genoeg zijn om te splitsen." Volgens Bosch zijn de kleine arbeiderswoningen van begin twintigste eeuw daar niet geschikt voor, en juist bij die woningen gebeurt het veel. "De gevolgen voor de buurt zijn vervelend. De sociale samenstelling verandert bijvoorbeeld, omdat de kleine woningen alleen starters aantrekken."

Na het zomerreces wil de wethouder maatregelen invoeren om splitsing te verminderen. Eén oplossing kan het aanpassen van de bestemmingsplannen zijn. "Daarmee kunnen we ervoor zorgen dat woningen van een bepaald type, zoals kleine eengezinswoningen, niet meer gesplitst mogen worden." Een andere idee is splitsing in sommige delen van de stad te verbieden. Een laatste mogelijkheid is strenger te oordelen op de bouwkundige geschiktheid van een pand. "Bij het verlenen van een splitsvergunning wordt alleen gelet op de isolatie van de vloer en het plafond", legt Bosch uit. "Hoe dik de muren zijn, is van ondergeschikt belang, terwijl dat juist meespeelt bij geluidsoverlast."

Thijs Simons (33) en Ard Zwijnenburg (32), de buren van Dooper aan de andere kant van de gesplitste woning, menen dat wethouder Bosch nu al wat kan doen aan de problemen. Simons: "Volgens de richtlijnen hoort in onze straat 1,2 parkeerplek per huishouden beschikbaar te zijn. Zoveel plekken waren er al niet. Met nog meer zelfstandige huishoudens in de straat neemt dat tekort alleen maar toe." Alleen vanwege die parkeernormen kan de wethouder woningsplitsing tegenhouden, meent Simons. Maar de wethouder is niet vatbaar voor dat argument. Als bewoners vinden dat er te weinig parkeerplekken zijn, kunnen ze bij de gemeente vragen of er betaald parkeren kan worden ingevoerd, vindt Bosch. "Dan wordt er bij het verstrekken van de parkeervergunningen rekening gehouden met de hoeveelheid plekken in de straat."

Volgens André Thomsen, hoogleraar Woningverbetering en Woningbeheer aan de TU Delft, komt splitsing vooral voor in steden waar veel studenten wonen, en is het eind jaren zestig al begonnen. "In die tijd werd de huurbescherming sterk verminderd waardoor huurders sneller hun huis uitgezet konden worden en huisjesmelkers hun gang konden gaan."

Doordat veel starters nu geen hypotheek kunnen krijgen voor een eengezinswoning is er veel interesse voor kleine studio's of appartementen. In Utrecht wordt daarom gewerkt aan nieuwbouwprojecten voor starters, maar de enorme hoeveelheid woningzoekenden blijft. "De huisjesmelkers springen daar gretig op in en gaan panden splitsen", zegt Thomsen. "Het aantal splitsingen kan ook zijn toegenomen door de regels uit Brussel waardoor middeninkomens niet meer in een sociale huurwoning terecht kunnen."

Thomsen pleit ervoor de regelgeving rondom de bestaande woningvoorraad ingrijpend te veranderen. Pas dan kan er volgens hem strenger gecontroleerd worden op ongewenste splitsing. "Tenzij er sprake is van een legale ingrijpende verbouwing gelden er voor splitsingen nauwelijks geluidseisen, wat natuurlijk heel raar is. Want de pandjes waarin het veel gebeurt hebben muren van hout, karton of gips. Die zijn zo dun dat je ze bij wijze van spreken weg kunt blazen. Natuurlijk hoor je dan de buren."

Ook mankeert er volgens Thomsen iets aan het bouw- en woningtoezicht bij de gemeente. "Daar is de laatste decennia enorm op bezuinigd. Experts komen zelden in de wijk kijken of een splitsing wel gewenst is."

Om ervoor te zorgen dat er niet nog meer eengezinswoningen worden gesplitst, spitten Dooper, Simons en Zwijnenburg elke week de krant met gemeenteberichten door. De rest van de buurt doet mee. Wordt er weer een vergunning aangevraagd, tekenen ze daar bezwaar tegen aan. Op de ramen in de straat hebben de bewoners ook A4tjes geplakt. "Meer appartementen? Nee!", staat erop. "Helaas lijkt het erop dat de gemeente ons niet wil helpen", vertelt Dooper. "Tegen de splitsing van het pand naast ons hebben we meerdere bezwaarschriften ingediend, maar de gemeente vindt dat onze belangen minder zwaar wegen dan die van de projectontwikkelaar." Zwijnenburg begrijpt dat niet. "De huisjesmelkers kopen panden die juist jonge gezinnen moeten aantrekken die moeilijk een huis vinden. Maar in plaats van een gezin komt er één persoon, die na twee jaar weer weg gaat omdat het toch te klein is."

Inmiddels hebben de mannen een paar dingen bereikt bij de gemeente: het dakterras van de gesplitste woning mag niet gebruikt worden. "Daar zijn wij heel blij mee, want een dakterras bij de buren zou onze privacy in de tuin verstoren." Ook moet de dakkapel van het buurhuis verwijderd worden, en staat een ander huis in de straat weer te koop als eengezinswoning: de ontwikkelaar heeft zijn plan om te splitsen opgegeven, vanwege de bezwaren van de buurtbewoners

Wat doen andere steden tegen woningsplitsing?
De gemeente Arnhem probeert woningsplitsing te bestrijden door vanaf begin dit jaar in de wijken St. Marten/Sonsbeek-Zuid, het Centrum en het Spijkerkwartier aanvullende eisen te stellen bij een voorgenomen splitsing. De woning moet minimaal zeventig vierkante meter zijn en een berging en buitenruimte hebben.

Enschede is dit jaar bezig geweest met het wijzigen van de bestemmingsplannen in drie wijken waardoor de gemeente makkelijker een verzoek om splitsen kan afwijzen.

In Eindhoven is een speciale raadswerkgroep vorig jaar bezig geweest met het onderzoeken van problemen op gebied van woningsplitsing. In een aantal wijken mag nu niet meer gesplitst worden.

In Amsterdam bestaat sinds 1 september 2008 een 'Gedragscode splitsing'. Daarin staan afspraken waar een eigenaar aan moet voldoen voordat hij overgaat tot het splitsen van een pand.

De Pandbrigade in Den Haag bestaat sinds 2005 en controleert op illegale kamerbewoning.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden