Strijd tussen universiteiten is goed voor Duitse wetenschap

Naar de wereldtop. Dat is de ambitie van zowel de Duitse als de Nederlandse universiteiten. Zij hebben nog een lange weg te gaan.

In de strijd om de felbegeerde titel ’elite-universiteit’ in Duitsland zijn acht universiteiten genomineerd. De onderlinge concurrentie doet de Duitse universiteiten goed.

Waar de UMTS-licenties al niet goed voor zijn. Van de riante opbrengst uit de verkoop van de frequenties voor mobiele telefoons gebruikte de Duitse regering 1,9 miljard euro om de universiteiten een nieuwe impuls te geven. Jarenlang was vergeefs geprobeerd om met hervormingen de universiteiten uit het slop te halen. Nu zette de regering een zak geld op tafel met de mededeling dat alleen de beste universiteiten daar een deel van krijgen.

Een revolutionaire stap. Tot dan toe gold: alle universiteiten zijn gelijk. Nu moesten zij ineens met elkaar strijden om de titel ’elite-universiteit’. Na enige aarzeling namen ze de uitdaging aan. Er kwam een internationale jury. De universiteiten lieten weten waarin ze excelleerden en zich van andere universiteiten onderscheidden.

Vorig jaar vond de eerste ronde plaats. Dat leverde drie elite-universiteiten op: twee in München en één in Karlsruhe. Daarnaast honoreerde de jury een aantal onderzoekscholen voor afgestudeerden en een aantal onderzoeksprojecten waarin universiteiten samenwerken met onafhankelijke instituten en grote bedrijven. De winnaars waren vooral technische en natuurwetenschappelijke projecten, bijna allemaal in het zuiden van Duitsland.

Inmiddels loopt de tweede ronde. Afgelopen vrijdag werd de ’longlist’ bekend waaruit de jury in oktober een aantal elite-universiteiten kiest. Vergeleken met de eerste ronde zijn er een paar opmerkelijke verschillen. Nu zijn meer universiteiten uit het noorden genomineerd (Berlijn, Bochum, Göttingen en Aken), en er staan meer geesteswetenschappelijke projecten op de lijst.

De bedoeling is dat de Duitse universiteiten weer gaan concurreren met de wereldtop. Op de verschillende internationale ranglijsten is het lang zoeken naar een Duitse universiteit. Meestal is de eerste pas rond de vijftigste plaats te vinden. Het betreft dan de Universiteit van Heidelberg, ook wel ’het Duitse Harvard’ genoemd. In de eerste ronde ging het nog mis voor Heidelberg, maar nu is ook zij genomineerd.

Verantwoordelijk voor de gang van zaken zijn de Duitse Onderzoeksgemeenschap en de Wetenschapsraad. Volgens Peter Strohschneider, voorzitter van de Wetenschapsraad en tevens jurylid, heeft de wedstrijd ’een positief effect op het hele wetenschappelijke bedrijf’. Hij vindt dan ook dat het niet bij deze twee ronden moet blijven. „Ik heb voorgesteld een soort eredivisie in te stellen, met mogelijkheden van promotie en degradatie”, zei hij in het dagblad Die Welt. Minister van onderwijs Annette Schavan is volgens hem ’zeer geïnteresseerd’.

De elite-universiteiten krijgen ieder circa 20 miljoen euro. Ze zullen dat geld gebruiken om toponderzoekers aan te trekken. En om onderzoekers vrij te stellen van bestuurlijke taken. Ook hopen ze met hun nieuwe status de beste studenten aan te trekken. Al is het geld uitdrukkelijk niet bedoeld om het onderwijs te verbeteren. Critici menen zelfs dat het onderwijs erop achteruit zal gaan. Onderzoekers zullen immers ook van hun onderwijslast worden bevrijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden