Strijd om zakenbelangen van de Kremlintop verhardt zich

Ruslands president Poetin zou tientallen miljarden aan vermogen hebben. Over de zakenbelangen van het Kremlin is een harde strijd gaande.

De eerste berichten over de mogelijke rijkdom van Vladimir Poetin kwamen vorig jaar naar buiten. Stanislav Belkovsky, directeur van een denktank in Moskou en voormalig Kremlinadviseur, publiceerde toen een boek waarin hij meldde dat Poetin via een netwerk aan bedrijven en stromannen de controle heeft over veel aandelen in vooral energiebedrijven. De totale waarde zou minstens veertig miljard dollar zijn, maar mogelijk veel meer.

Nu Poetin zijn presidentschap in maart moet beëindigen is dat vermogen onderdeel geworden van de machtsstrijd in het Kremlin, meldde de Britse krant The Guardian gisteren. De president heeft Dmitri Medvedev voorgedragen als zijn opvolger, en wil zelf premier worden.

Maar de keuze voor Medvedev – een vertegenwoordiger uit de zogeheten ’liberale’ groep in het Kremlin – is tegen het zere been van de groep die afkomstig is uit de veiligheidsdiensten, de zogeheten siloviki (grofweg ’de machtigen’). Zij hadden gehoopt dat opnieuw één van hen, bijvoorbeeld ex-defensieminister Sergej Ivanov, de oud-KGB’er Poetin zou opvolgen. Volgens sommige theorieën had Poetin eigenlijk helemaal willen terugtreden, maar blijft hij aan om als Medvedevs schild te dienen tegen deze siloviki en zijn financiële belangen veilig te stellen.

De helft van Poetins vermogen zou bestaan uit aandelen in Soergoetneftegaz, het op twee na grootste oliebedrijf van het land. Daarnaast zijn er aandelen in gasgigant Gazprom, waar Medvedev topman van is, en zou Poetin de facto eigenaar zijn van een firma in oliehandel, Gunvor: formeel gevestigd in Zug, Zwitserland, en geleid door een vertrouweling van Poetin, Gennadi Timtsjenko, die hij kent uit zijn KGB-tijd.

Zeker is dat de afgelopen maanden de strijd binnen het Kremlin openlijker wordt gevoerd. In oktober arresteerde de veiligheidsdienst FSB (de opvolger van de KGB) generaal Aleksander Boelbov, hoge ambtenaar van de federale agentschap voor drugsbestrijding (FSKN) en lid van de ’liberalen’, wegens schending van staatsgeheimen. Boelbov zou eerder FSB-leiders hebben afgeluisterd, omdat ze betrokken zouden zijn bij smokkel. Twee andere FSKN-agenten werden vergiftigd. Enkele weken later ging onderminister van financiën Sergej Stortsjak achter de tralies voor verduistering van ruim 43 miljoen dollar. Zijn baas is de prominente ’liberaal’ Aleksej Koedrin.

Op hun beurt zijn de ’liberalen’ via ’hun’ procureur-generaal een strafrechtelijk onderzoek begonnen naar het ’onderzoekscomité’ dat deze arrestaties in gang zette. De man achter dat comité, en dus potentieel doelwit van het onderzoek, is Igor Setsjin, vicestafchef van Poetin en algemeen gezien als leider van de siloviki. Via de Russische pers lekken verder beschuldigingen uit dat de siloviki van Setsjin zich voor miljarden hebben verrijkt. Voor het uit de klauwen lopen van deze openlijke strijd waarschuwde in oktober al een van de sterke mannen onder de liberalen, Viktor Tsjerkesov – de baas van Boelbov. In een opmerkelijke open brief in de krant Kommersant schreef hij dat „een oorlog van allen tegen allen ervoor zal zorgen dat het hele netwerk zal desintegreren.”

Dat netwerk rond Poetin en de zijnen heeft volgens Belkovsky Rusland nu nog volledige greep op de Rusland zakenwereld – alleen al de olie- en gasexport is goed voor 190 miljard dollar per jaar. In een interview met The Daily Telegraph legde hij uit dat „Poetin een van de rijkste mannen van Europa is omdat zijn zakenpartners een netwerk aan bedrijven hebben, terwijl hij Rusland bestuurt. Zoveel mensen willen profiteren van de rijkdom van het land, dat ze bereid zijn alles te doen om Poetin niet tegen zich in het harnas te jagen. Het is een zeer effectief controlemechanisme.”

Poetin zelf ziet alle miljarden volgens Belkovsky als cruciaal middel om ’problemen’ op te lossen. Hij wijst er op dat Poetin hem nog nooit voor het gerecht heeft gedaagd, voor hem kennelijk een bewijs dat zijn inschattingen op waarheid berusten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden