Strijd om nationaal oorlogsmuseum

null Beeld TROUW S. SOEWARGANA
Beeld TROUW S. SOEWARGANA

In het zelfbenoemde 'Nederlandse Normandië' - de regio Arnhem-Nijmegen - ontaardt een discussie over een nieuw nationaal oorlogsmuseum in een politieke strijd.

Nergens in Nederland vertelt één museum het hele verhaal over de Tweede Wereldoorlog. Oorlogs-, verzets- en bevrijdingsmusea in Groesbeek, Oosterbeek en Overloon zouden zo'n moedermuseum stichten, zoals Le Mémorial in Caen dat is voor Normandië. Zijzelf zouden daarvan satellieten worden. Themamusea.

Maar nu alles concreet wordt, verdampt het enthousiasme. De Gelderse Staten aarzelen over een miljoeneninvestering. Creatieve ondernemers in de Vasim-fabriek, waar het Vrijheidsmuseum WO2 moet komen, willen van geen wijken weten. Deze oude textielfabriek ligt naast de nieuwe Waalburg 'de Oversteek' waarvan de naam herinnert aan de periode in 1944 na D-Day. Geallieerden verjoegen via de Nederlandse rivieren de nazi's tot aan Arnhem met zijn Bridge Too Far.

Versnipperd slagveldtoerisme
Nu dreigen de voortvarende plannen voor dit Vrijheidsmuseum WO2, à 26 miljoen euro, opgehouden of geblokkeerd te worden. Toen de plannen in 2010 bekend werden, overheersten positieve reacties. De vervagende oorlogsherinnering zou levend worden gehouden. Het versnipperde slagveldtoerisme voor de Slag om Arnhem zou eindelijk in samenhang worden gepresenteerd. Het Vfonds 'voor vrede, vrijheid en veteranenzorg' en het rijk moedigden de drie musea aan om samen te werken.

Inmiddels blijken de verhoudingen verslechterd. De nationale musea in Groesbeek, Oosterbeek (gemeente Renkum) en Overloon (gemeente Boxmeer) zouden te veel gekannibaliseerd worden, vrezen politici in deze gemeenten en in Provinciale Staten van Gelderland en Noord-Brabant. Vorige maand bleek dat het vernieuwde Airborne Museum in Oosterbeek zich al heeft teruggetrokken om zelfstandig verder te gaan.

Opeten
De gemeente Renkum en D66-fracties in Renkum en Arnhem stuurden de provincie Gelderland een waarschuwende boodschap: laat een nieuw Vrijheidsmuseum de bestaande musea niet opeten. De kans daarop bestaat, stelt erfgoedorganisatie BOEi die het ondernemingsplan van het WO2-museum onderzocht. Provinciale Staten, die zijn gevraagd 6,5 miljoen in het museum te stoppen, bleken al niet erg happig. Zij hielden in juni de portemonnee nog dicht.

Gelderse Statenleden herinneren zich eerdere museumdiscussies nog levendig, zoals over Oriëntalis in Heilig Landstichting, dat nu eindelijk zonder subsidie draait. Het debat komende woensdag over een haalbaarheidsstudie van 200.000 euro wordt een lastige. De gedeputeerden zien zo'n studie wel zitten. De regionale samenwerking op '40-'45-thema's, moeizaam ontstaan, bevalt hen. Die willen ze houden en versterken.

Liberation Route
Nijmegen laat zich door die nobele geachte leiden, gesteund door het Vfonds dat wil investeren in het museum. Het fonds werkt hard aan meer samenwerkingsverbanden. Zo kon Hotel de Wereld in Wageningen dankzij het Vfonds worden gekocht onder voorwaarde van fusie van de Wageningse 4- en 5-meicomités. Het regionale toerismebureau werkt intussen aan professioneel slagveldtoerisme met de succesvolle 'Liberation Route' van Normandië via Nijmegen en Arnhem naar Berlijn.

In Nijmegen willen Vasim-huurders dat het museum elders neerstrijkt en lieten ze BOEi de studie doen, een specialist in de herbestemming van industrieel erfgoed. Volgens BOEi loopt het Vrijheidsmuseum het risico op forse exploitatietekorten. De gemeenteraad bepaalt 18 december of ze de Vasim voor 1 euro verkoopt als museumbestemming, inclusief investering van 1,7 miljoen euro. De Vasimhuurders eisen een correctief referendum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden