Strijd om leiderschap splijt Israëls Kadima-partij

Tzipi Livni en Sjaoel Mofaz nek aan nek bij interne verkiezing Premier Netanjahoe lachende derde

In een oogopslag tonen de foto's op de Facebook-profielen van Tzipi Livni en Sjaoel Mofaz het verschil in hun politieke signatuur Mofaz, ex-opperbevelhebber en rechts-georiënteerd, staat met strak gelaat in uniform. Livni, iets progressiever geneigd, presenteert zichzelf vooral tijdens voordrachten en in debat.

Aan de campagne van Livni en Mofaz komt vandaag een eind. Dan kiezen de bijna honderdduizend Kadima-leden wie hun partij, nu nog Israëls grootste, gaat leiden. Het is een nek-aan-nekrace: peilingen wijzen op een nipte meerderheid voor Livni, terwijl deskundigen Mofaz als winnaar tippen. De rivaliteit is zo opgelopen dat de vraag is of Kadima in huidige vorm nog wel blijft voortbestaan. Een breuk binnen de centrum-rechtse partij lijkt aanstaande.

Drie jaar geleden won Kadima met Tzipi Livni aan het roer de verkiezingen met minimaal verschil. De voorsprong op de Likoed-partij van Benjamin Netanjahoe was minder dan één procent, "Livni rook de macht en daardoor maakte ze de grootste fout uit haar carrière", zegt politicoloog Abraham Diskin. "Het is een publiek geheim dat ze een roulatiesysteem voorstelde aan Netanjahoe: ze zouden beide twee jaar premier zijn. Toen Netanjahoe niet instemde, brak Livni de onderhandelingen af."

Zoals verwacht, kon Livni zonder Likoed geen coalitie vormen. Livni en haar partijgenoten moesten genoegen nemen met de oppositiebanken en zouden het rechts-religieuze kabinet vandaar onder vuur nemen. "Van die verwachting is weinig uitgekomen, de coalitie is geen moment in problemen gekomen", zegt politiek analist Gil Hoffman. "Kadima heeft zich nauwelijks geroerd en premier Netanjahoe zit stevig in het zadel."

Binnen Kadima is het vertrouwen in Livni daardoor gekelderd en de populariteit van partijgenoot en eeuwige rivaal Sjaoel Mofaz toegenomen. Een van hun belangrijkste verschillen: Livni wil onderhandelen met de Palestijnen, Mofaz staat de hardere lijn van Netanjahoe voor. "Deze verkiezing toont het huidige evenwicht in Israël", zegt politicoloog Diskin. "Het midden en links is totaal versnipperd en verdeeld, terwijl rechts en de religieuze stromingen langzaam doorgroeien."

Bij volgende landelijke verkiezingen (uiterlijk oktober 2013) houdt Kadima nog ongeveer de helft van de huidige 28 zetels over, voorspelde een peiling vorige week. Het leeuwendeel van de zetels raakt Kadima kwijt aan een gloednieuwe middenpartij, geleid door voormalig tv-presentator Yair Lapid. Ook Netanjahoe's Likoed kan een zeteltje bijschrijven.

Strategisch heeft premier Netanjahoe het goed gespeeld, beaamt Diskin. "Na zijn aantreden sprak hij zich voor het eerst uit voor een Palestijnse staat, het stokpaardje van Livni. Het vredesproces is nooit serieus van de grond gekomen, maar door wel enige aanstalten te maken in die richting, haalde Netanjahoe Livni de wind uit de zeilen."

Intussen speculeren kranten en televisie dat de verliezer van de Kadima-verkiezingen - met aanhang - uit de partij zal stappen. "Livni en Mofaz hebben hun verschillen zo benadrukt dat ze bijna onmogelijk in dezelfde partij kunnen blijven. Ik kan me niet voorstellen dat een van de twee zich straks schikt onder de leiding van de ander", zegt Diskin.

Analist Hoffman is minder zeker: "De twee kandidaten waren de afgelopen weken vooral robotten van hun eigen campagnes; elke uitspraak die een meerderheid oplevert was geoorloofd. Wat ze echt van plan zijn na de verkiezingen weet niemand." Voor Hoffman is wel duidelijk wie de lachende derde is: "Door het rumoer en de versplintering van het politieke midden is er maar een winnaar: Netanjahoe."

Bij interne Likoed-verkiezingen vorige maand werd 'Bibi' Netanjahoe nog met driekwart van de stemmen herkozen. "Likoed kan zich presenteren als het toonbeeld van stabiliteit: in bijna veertig jaar kende die partij slechts vier partijleiders. Mocht Mofaz morgen gekozen worden, dan heeft Kadima er in zeven jaar even veel gehad."

'Kadima is langzaam stervende'
Kadima (letterlijk: 'Vooruit') kende na haar oprichting in 2005 een vliegende start. Met oud-generaal en toenmalig premier Ariel Sjaron als sterke leider en de steun van een groep ex-Likoed-leden, stevende Kadima in 2006 af op een klinkende eerste verkiezingsoverwinning. Enkele maanden voor de verkiezingen raakte Sjaron in coma door een hersenbloeding, een staat waarin hij nog steeds verkeert. De tweede man, Ehoed Olmert, won de verkiezingen en volgde Sjaron op als premier. Maar Olmert haalde het eind van zijn termijn niet. Na een impopulaire oorlog in Libanon dwongen aantijgingen over corruptie hem tot aftreden - het proces loopt nog. Zijn opvolgster en eerste vrouwelijke leider, Tzipi Livni, won in 2009 nog wel de verkiezingen, maar Kadima kwam niet in het kabinet. Recente peilingen voorspellen dat Kadima tijdens de volgende parlementsverkiezingen, uiterlijk 2013, wegzakt naar de middenmoot. "De partij is langzaam stervende", schreef de krant Haaretz zondag.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden