Strenger beleid levert juist meer doden op

De Europese Commissie presenteert vandaag haar nieuwe migratie- plannen. Het lijkt erop dat de grens-controles alleen nog maar versterkt zullen worden. Geen goed idee, betoogt migratiedeskundige Hein de Haas. Cijfers van de Vrije Universiteit van Amsterdam bevestigen dat.

Er zit een groot risico in een streng Europees migratiebeleid dat alleen maar gericht is op het beheersen van de migratiestromen: meer doden in de Middellandse Zee.

Dat betoogt een groep onderzoekers van de Vrije Universiteit. In de afgelopen anderhalf jaar brachten de onderzoekers in kaart wie de migranten zijn die van 1990 tot en met 2013 de oversteek naar Europa niet overleefden.

"In die jaren is de strijd tegen migratie alleen maar strenger geworden, terwijl het aantal dode migranten in diezelfde periode alleen maar gestegen is", zegt VU-onderzoeker en hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer. "Er is meer onderzoek nodig, maar er zijn aanwijzingen dat er een verband bestaat tussen de strengheid van het beleid en het aantal migranten dat de reis over de Middellandse Zee niet overleeft. Als migratie moeilijker wordt gemaakt, worden migranten nóg afhankelijker van smokkelaars, die gebruikmaken van nóg slechtere boten. Met mogelijk nog meer doden tot gevolg."

Gisteren presenteerden de VU-onderzoekers de database over 1990 tot en met 2013 waarin 3188 omgekomen migranten zijn opgenomen. De database vertelt van elk van die 3188 lichamen waar en wanneer ze zijn gevonden en geregistreerd. Het werkelijke aantal migrantendoden in die jaren ligt waarschijnlijk veel hoger. De kans is groot dat vele omgekomen migranten nooit zijn geregistreerd.

Een van de manieren om migratie moeilijker te maken, zijn grensbewakingsoperaties. "Die kunnen migranten ertoe aan zetten om gevaarlijkere routes te kiezen. Met alle risico's van dien." Spijkerboer wijst op wat er in 2004 gebeurde. De VU-cijfers laten zien dat de route van veel migranten toen werd verlegd van de zogenoemde West-Mediterrane route (van Marokko naar Spanje) naar de West-Afrikaanse route (naar de Canarische Eilanden).

"Dat zou heel goed kunnen komen doordat Spanje en Marokko meer gingen samenwerken. Ook operatie Hera van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex en de ontwikkeling van een nieuw Spaans surveillancesysteem hebben daar mogelijk aan bijgedragen."

In 2004 daalde het aantal doden dat in de regio van de West-Mediterrane route werd gevonden, maar steeg juist het aantal in het gebied van de West-Afrikaanse route. "Strenge controles zorgen er niet voor dat migranten in spe denken: 'Nou, dan blijf ik toch maar thuis'. Ze zoeken andere routes, en die zijn vaak gevaarlijker."

Het jaar 2014 is niet in het VU-onderzoek meegenomen. Dat jaar laat een gigantische stijging van het aantal doden op de Middellandse Zee zien. Ook dit jaar zijn de cijfers tragisch hoog: tot nu toe zijn er al 1800 verdronken migranten geregistreerd.

Spijkerboer pleit voor een Europese database van omgekomen migranten. "Zo'n database levert feiten op op basis waarvan goed beleid kan worden gemaakt. Dat beleid is er nu niet. Er is alleen maar een tunnelvisie: hou de migratiestromen onder controle. Het beleid wordt alleen maar strenger, terwijl het niet is gebaseerd op feiten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden