Streng verdrag, meer vis

Voorlopig heeft Mauretanië de grootschalige visserij voor zijn kust aan banden gelegd. De lokale bevolking en de natuur zijn beter af.

Mauretanië sloot vorig jaar een visserijverdrag met de Europese Unie. Buitenlandse trawlers moeten voortaan verder uit de kust blijven, visrechten worden tot vier keer zo duur verkocht, vissers moeten verplicht een deel van de vangst afstaan en ook verplicht meer lokale bemanning in dienst nemen. Het zijn enkele van de strenge voorwaarden die zijn opgenomen in het verdrag. Vissers schreeuwen moord en brand. Ze willen, net als de visserijcommissie van het Europees Parlement, dat het verdrag wordt verworpen.

Dit najaar zal het Europees Parlement zijn oordeel geven. Ecologen hopen op ratificatie, zij zijn dik tevreden. "De Mauretaanse overheid heeft vorig jaar scherp onderhandeld met de Europese Unie", erkent Tom van Spanje. Als expeditieleider voor het toenmalige Rijksinstituut voor Natuurbeheer, tegenwoordig Alterra, komt Van Spanje al meer dan dertig jaar met enige regelmaat in Mauretanië. "Veel soorten hebben te winnen bij dit nieuwe visserijverdrag", zegt hij. Van Spanje werkt op dit moment als zelfstandig onderzoeker mee aan een groot project om in opdracht van een Mauretaanse oliefirma de biodiversiteit voor de kust van West-Afrika in kaart te brengen.

Ook al moet het verdrag in oktober nog door het Europees parlement worden geratificeerd, het is feitelijk al van kracht sinds vorige zomer. Volgens de visbedrijven werkt het averechts. In een interview in de Volkskrant zegt Gerard van Balsfoort van de Nederlandse redersgroep Pelagic Freezer-Trawler Association bijvoorbeeld dat er nauwelijks nog buitenlandse trawlers in de Mauretaanse wateren te vinden zijn. In datzelfde artikel stelt visserijonderzoeker Ad Corten zelfs dat de Mauretaanse overheid 'zichzelf in de voet heeft geschoten.' Door de veel duurdere overeenkomst zouden de Mauretaanse werknemers van de buitenlandse trawlers nu allemaal werkloos aan wal zitten.

"Schandalige onzin", noemt Van Spanje die beweringen. "Er zijn inderdaad bemanningsleden ontslagen, maar dat staat in geen verhouding tot de vele tienduizenden vissers die weer werk hebben op de kleine lokale piroques die op sardinela's vissen. Tot vorig jaar werden die visjes allemaal weggevist door de grote trawlers. Dit jaar vangen de lokale vissers weer zoveel dat ze tijdens de Ramadan zelfs weer vis konden uitdelen in de sloppenwijken van de hoofdstad Nouakchott."

Dat Mauretanië zo scherp heeft onderhandeld met de Europeanen is volgens Van Spanje vooral te danken aan de opkomst van de verschillende vormen van mijnbouw in het West-Afrikaanse land. "Er is niet alleen winning van olie, maar ook goud, ijzer en koper. Het land is dus veel minder afhankelijk geworden van de visserij. De inkomsten van de visserij waren tot de jaren tachtig ruim 40 procent van het nationaal inkomen. Nu is dat nog maar 14 procent. Dat heeft de onderhandelingspositie van de regering van president Aziz duidelijk versterkt."

Naast de lokale visserij is er dus nog een andere grote winnaar als het nieuwe verdrag zou worden geratificeerd, zegt Van Spanje: "De biodiversiteit. De bijvangsten van de supertrawlers waren gigantisch. Enorme hoeveelheden roggen, haaien, zeeschildpadden en dolfijnen zijn in de netten verdwenen. De vissers schermen met nieuwe netten, waar een soort tunnelsysteem onder zit. Zo zouden dolfijnen kunnen ontsnappen. Maar in de praktijk worden die netten nauwelijks gebruikt, omdat ze de brandstofkosten verhogen."

In het nieuwe akkoord is onder andere afgesproken dat er niet meer binnen de 20-mijlszone mag worden gevist. "Dat is in deze regio een extreem rijke zone, weet Van Spanje. Koud voedselrijk water uit de diepere oceaan komt hier namelijk naar de oppervlakte.

"Tijdens inventarisaties vanaf een onderzoeksschip hebben we vorig jaar kunnen zien dat in deze zone bijvoorbeeld veel zeevogels en zeezoogdieren zoals walvissen en dolfijnen voorkomen. Het is ook niet voor niets dat deze wateren na de eigen Europese wateren de meest geliefde plek zijn voor Europese vissers."

Ook al is de onderzoeker zeer te spreken over de stijve poot van de Mauretaanse overheid, gerust op de afloop is hij niet. Op 29 mei heeft de visserijcommissie van het Europees Parlement het verdrag vooralsnog verworpen. "De lobby van de vissers is enorm", stelt Van Spanje. "Ze hebben het originele akkoord al weten af te zwakken. Zo mogen Spaanse garnalenvissers een deel inktvissen bijvangen, wat juist voor de lokale vissers een belangrijke bron van inkomsten is. Ook mogen garnalenvissers dichter bij de kust vissen dan afgesproken."

Bas Eickhout, Europarlementarier voor GroenLinks, zal zeker vóór het verdrag stemmen. "Het is als erg genoeg dat Europese vissers hun eigen wateren leegvissen. Dat dit met Europese subsidie ook voor de kust van West-Afrika gebeurt, is nog erger. Dit strengere verdrag verzacht die pijn enigszins, terwijl er iets meer geld naar Mauretanië gaat. Dat is een goede zaak. Maar de lobby van met name de Spaanse vissers is krachtig. Het verbaast mij ook niet dat de visserijcommissie onder leiding van de Spaanse christen-democraat Gabriel Mato het akkoord heeft verworpen. Je loopt zelfs nog het risico dat de Europese Commissie het ratificeren door het Europees Parlement negeert en nieuwe onderhandelingen begint."

Wat Van Spanje het meest stoort zijn de argumenten van de visserijlobby. "Ze brengen het alsof ze 'de arme Afrikanen' helpen, aan vis en aan werk. Ondertussen zorgt dit soort visserij juist voor een enorme kaalslag in de regio."

Mauretaanse vissers hebben weer volop werk, nu de grote buitenlandse trawlers veel verder uit de kust moeten blijven.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden