Streepjespatroon op veren legt koekoek geen windeieren

Een parasiet in wolfskleren, noemt de Engelse gedragsecoloog Justin Welbergen de koekoek in een recent artikel in het vakblad Behavioral Ecology. Het streepjespatroon op de buik van de koekoek lijkt op dat van een sperwer. Hoewel Aristoteles dit al opmerkte, is Welbergen de eerste die aantoont dat het streepjespatroon de koekoek geen windeieren legt.

De koekoek is berucht om zijn parasitaire gedrag: hij legt eieren in nesten van kleine zangvogels zoals de kleine karekiet en heggenmus en zadelt hen op met het uitbroeden en verzorgen van het koekoeksjong. Hiervoor moet de koekoeksvrouw wel voorkomen dat zij voortijdig weggejaagd wordt door de eigenaar van het nest.

Het sperwerachtige streepjespatroon speelt hierbij een rol, bevestigt het onderzoek van Welbergen. Als een zangvogel een koekoek aanziet voor een sperwer, blijft hij uit de buurt. Uit angst om opgegeten te worden door de 'roofvogel' die vogels bovenaan zijn menu heeft staan, volgens Welbergen. De koekoek heeft dan vrij spel en kan eieren in het nest leggen.

Een koekoek waarbij Welbergen de strepen camoufleerde, wekte minder angst bij kleine karekieten: hij werd vaker verjaagd en de zangvogel sloeg vaker alarm. Dat is nadelig voor de koekoek, want bij een achtervolging kan hij gewond raken en de alarmroep kan buren waarschuwen om hun nest beter te bewaken, schrijft Welbergen.

Koekoeken zijn ongeveer evengroot als sperwers. Koekoeksvrouwen imiteren bovendien de duikvlucht van een sperwer als zij van hun uitkijkpost naar het nest van een slachtoffer vliegen. De gelijkenis is niet perfect. Een koekoek mist bijvoorbeeld de klauwen en gekromde snavel van de roofvogel. Die laatste zou hem behoorlijk in de weg zitten bij het eten van harige rupsen, schrijft Welbergen. Ongeveer de helft van de koekoeken wordt ontmaskerd door de zangvogel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden