Streamkoning Drake, wie kent hem niet

superster | profiel | Vanaf morgen geeft Drake vier concerten in de Ziggo Dome. Drie redenen waarom de rapper een van de meest relevante popartiesten van dit moment is.

Geen artiest wiens muziek het afgelopen jaar zoveel te horen was als Drake, en toch is het goed mogelijk dat u nog nooit bewust iets van de wereldster heeft gehoord. Morgen staat de Canadese rapper in de Ziggo Dome te Amsterdam, en er volgen nog drie concerten. Hij begint er zijn Europese 'Boy Meets World'-tournee, nadat zijn afgelopen Amerikaanse tour met een omzet van 85 miljoen dollar in 56 shows de meest lucratieve hiphoptour ooit was.


Drake (30) is een artiest zoals alleen de 21ste eeuw die had kunnen voortbrengen. De opmars naar supersterrendom van de Canadese rapper zegt veel over de popmuziek van vandaag de dag. Vanwege zijn muziek en imago, vanwege het feit dat u hem misschien helemaal niet kent, maar bovenal omdat zijn opmars parallel is verlopen aan een revolutie binnen de muziekindustrie.


Omwenteling in de muziekindustrie


Want allereerst is Drake de onbetwiste koning van het streamingtijdperk. Laten we de records er eens bijpakken. Drake streefde vorig jaar singer-songwriter Ed Sheeran voorbij als meest gestreamde artiest ooit op muziekdienst Spotify. Zijn album 'Views', dat vorig jaar april verscheen, werd als eerste plaat een miljard keer afgespeeld op concurrent Apple Music. Hitsingle 'One Dance' behaalde vorige maand als eerste nummer ooit een miljard Spotify-streams. Ter illustratie: in Engeland werd het nummer binnen de eerste week vaker afgespeeld dan Adele's 'Hello'.


Drake trekt op marktleider Spotify 38 miljoen luisteraars per maand. Bij elkaar werden zijn liedjes vorig jaar daarop 4,7 miljard keer afgespeeld, meldt de Financial Times. Ofwel, ieder uur worden er meer dan een half miljoen Drake-liedjes gestreamd.


Die verbluffende cijfers van de rapper vallen samen met een omslag in het verdienmodel van de muziekindustrie. Het geld zit niet meer in dat ronde plastic schijfje, maar in een abonnement op een streamingdienst waarmee je in een klap kunt kiezen uit een slordige dertig miljoen liedjes. Inmiddels betalen zo'n honderd miljoen mensen voor zo'n muziekdienst: vorig jaar werd er voor het eerst meer omzet gehaald uit streaming dan uit fysieke verkoop. Ook kent de muziekbranche twee achtereenvolgende jaren van groei. Dat is voor het eerst sinds 1999: het jaar waarin muziekdienst Napster werd gelanceerd, en het tijdperk van illegaal downloaden inluidde. Dat lijkt nu voorbij. Dankzij streaming. Kijk maar naar een artiest als Drake.


U kent hem niet? Geen zorgen.


En ondanks al deze bovenstaande imponerende cijfers kent u Drake misschien helemaal niet. Daar hoeft u zich niet voor te schamen. Dat is namelijk de tweede reden waarom het succes van Drake zo illustratief is voor popmuziek anno 2017, dat voortvloeit uit de opkomst van streaming.


Afgemeten aan zijn prestaties en verkoopcijfers is de populariteit van Drake weleens vergeleken met die van Michael Jackson in diens hoogtijdagen. Maar toch is een popster van dergelijke statuur, anders dan twintig jaar geleden, niet meer alomtegenwoordig. Mensen kunnen hem vrij moeiteloos mijden, merkt NRC-muziekjournalist Saul van Stapele in diens profiel van de rapper terecht op. Dat mijden van sterren als Drake gebeurt alleen niet per se bewust.


Er zullen een hoop mensen zijn die geen nummer van Justin Bieber, The Weeknd of Martin Garrix kunnen opnoemen. Dat ging 20, 30 jaar geleden niet op voor Madonna of Michael Jackson. Dit komt niet zozeer door de generatiekloof, maar wel doordat de digitale revolutie het lastiger heeft gemaakt om naar de overkant van die generatiekloof te kijken.


Want aan die overkant tekent zich een mistig, enorm versnipperd poplandschap af. Streaming heeft, met zijn ongekende keuzevrijheid, als paradoxaal resultaat dat er een soort digitale verzuiling optreedt. Precies: de filterbubbel doet zich ook voor in de popmuziek. Vroeger schotelde de radio of MTV je nieuwe muziek voor. Nu zoek je net als je vrienden - vaak gelijkgestemden wat muzikale voorkeur betreft - zelf je favoriete artiesten op Spotify. Waarvan de algoritmes je vervolgens een zetje geven richting je eigen smaak.


Daarnaast heeft de digitale revolutie in de muziekindustrie ervoor gezorgd dat artiesten als Drake geen traditionele kanalen als kranten, televisie of radio meer nodig hebben om een gigantisch publiek te bereiken.


Om deze redenen was het ergens wel begrijpelijk dat RTL Late Night een item over de rapper aankondigde met 'hype of blijvertje?', tot hilariteit van wie hem wél kende. Ook verklaart dit dat er in opvallend veel profielen die nu over de rapper verschijnen wordt gerept over diens razendsnelle, haast onopgemerkte opmars naar de top. Voor hen binnenin die filterbubbel was die opmars helemaal niet zo ongemerkt.


Muziek en imago


Bovendien, die opmars duurt al een jaar of tien. De in 1986 als Aubrey Drake Graham, geboren Canadees, is kind van een Joodse moeder en zwarte vader, en neefje van de beroemde funkbassist Larry Graham. Op zijn vijftiende kreeg de in Toronto opgegroeide tiener een televisierol in het populaire Canadese tienerdrama 'Degrassi', waarin hij zeven jaar zou spelen. In die tijd begon hij te knutselen aan hiphoptracks, die uiteindelijk bij de Amerikaanse rapper Lil Wayne terechtkwamen. De rapper nam de jonge Canadees prompt mee op tour.


In de jaren erna bleef Drake met grote regelmatigheid muziek uitbrengen, eerst bij Lil Wayne, later bij zijn eigen label OVO Sound. Hij ontwikkelde langzaam een eigen stijl, een eigen geluid, ook omdat hij veel van zijn producers alleen voor hem laat werken. De nummers waarop hij met zachte stem overheen zing-rapt, maken net zo goed gebruik van gladde autotune als springerige afrobeat, wat vervolgens weer digitaal wordt gedeconstrueerd. Wereldhit 'One Dance' is een sterk voorbeeld van deze postmoderne popmix, waardoor Drake niet eenvoudig onder een subkopje valt in te delen.


De albums 'Take Care' (2011) en 'Nothing Was The Same' (2013) worden beide beschouwd als meesterwerken in de moderne hiphopgeschiedenis. Zijn recente, recordbrekende 'Views' (2016) kreeg mindere kritieken - het was met 20 tracks vooral erg lang. En eentonig, iets wat Drake al vaker is verweten.


Datzelfde verwijt klinkt over zijn onderwerpkeuze. Zijn teksten zijn doorspekt van melancholisch commentaar op zijn eigen luxe leven, afgewisseld met snoeverij over datzelfde leven. Drake is iemand die in interviews vertelt over zijn droom om ooit het grootste zwembad ter wereld in zijn achtertuin te hebben (Rolling Stone), terwijl hij in zijn teksten klaagt over de leegheid van dat luxebestaan. Als hij ergens anders over rapt, gaat het vaak over vrouwen, en dan vooral over de spijtige afloop daarmee - zoals in zijn bekendste radiohit 'Hotline Bling'.


De Britse cultuurcriticus Simon Reynolds muntte het genre hyper-reality rap om de muziek van Drake te omschrijven - Drake rapt haast louter over zijn werkelijkheid als celebrity, daarbij compleet losgezongen van de normale werkelijkheid waarin u en ik leven. "Authenticiteit is minstens zo belangrijk voor Drake als voor andere rappers. Authenticiteit betekent write what you know. En roem is ongeveer het enige dat Drake kent", schreef Reynolds vorig jaar in The Guardian over Drake, die niet zoals veel collega-rappers is opgegroeid in een grootstedelijke achterbuurt, maar in de middenklasse van Toronto. Drake als product van de 21ste eeuw en haar doorgeschoten individualisering. De kille, kale beats die zijn melodieuze raps omlijsten, dragen alleen maar bij aan dat hypermoderne gevoel van onthechting die zijn teksten oproepen.


Het gepeins, de twijfel en melancholie die zijn muziek kenmerken, leverden hem het imago van de huilende rapper op. Het is een imago wat dankbaar geparodieerd wordt in talloze internetgrappen - memes - iets dat Drake zélf weer met genoegen voedt op zijn instagramaccount. Op internet en sociale media is hij in ieder geval wél alomtegenwoordig. Heel erg 21ste eeuws.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden