Strategisch hoog spel in Syrië

Analyse | Rusland en VS voor het eerst sinds WOII militair actief op zelfde slagveld

Het spel van mondiale grootmachten wordt altijd op het scherpst van de snede gespeeld, maar de laatste dagen gaat het er wel heel riskant aan toe. Rusland en de Verenigde Staten staan half tegenover elkaar in Syrië - de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog dat Moskou en Washington militair actief zijn op hetzelfde slagveld. Een confrontatie, bewust of onbewust, is niet denkbeeldig.

Met die mogelijkheid in het achterhoofd liepen de irritaties gisteren op, een week nadat Moskou besloot in Syrië te gaan bombarderen om 'terroristen' te bestrijden. Navo-baas Jens Stoltenberg beklaagde zich over twee incidenten dit weekeinde waarbij Russische straaljagers het Turkse luchtruim binnendrongen. "Incidenten, ongelukjes, kunnen gevaarlijke situaties veroorzaken", stelde de Noor - terwijl hij toevoegde dat hij niet gelooft dat de Russen per ongeluk boven Turkije, prominent Navo-lid, belandden.

Ook de Turkse president Erdogan waarschuwde de Russen dat ze uit zijn land moeten wegblijven. "Elke aanval op Turkije is een aanval op de Navo", dreigde hij gisteren in Brussel. De Turkse premier Davutoglu stelde eerder al dat de Turken beperkt geduld hebben met Russische provocaties, en dat ze een volgende keer kunnen schieten.

Hoe dan ook is de situatie zelfs zonder de grensschendingen van een Navo-lidstaat riskant genoeg. Weliswaar bombarderen de Russen deels 'eigen' gebieden, maar ze zijn inmiddels ook actief in regio's waar de Amerikanen en consorten Islamitische Staat onder vuur nemen (zie kaart). Daarmee is er een reëel risico dat straaljagers van beide landen elkaar in het vaarwater vliegen.

Om dat soort escalatie-gevoelige zaken uit de weg te gaan, zouden Washington en Moskou hun activiteiten moeten coördineren, maar daar is het tot nu toe niet van gekomen. Tijdens een videoconferentie op hoog niveau stelden de Amerikanen vorige week donderdag een aantal omgangsregels voor, zoals het communiceren via specifieke radiofrequenties. Tot ergernis van Washington bleef Moskou lang stil.

Pas gisteren stelden de Russen dat ze het 'in principe' met de Amerikaanse suggesties eens zijn, en dat de gesprekken hervat kunnen worden. Maar de Russen claimen dat ze liever nog veel meer zouden samenwerken in de strijd tegen 'terreur', in een coalitie die de Russische president Poetin voor de Algemene Vergadering van de VN vergeleek met die tegen nazi-Duitsland - de vorige keer dat Oost en West samen optrokken. De Amerikanen voelen daar niks voor, omdat Assad ook deel zou uitmaken van die coalitie.

Zo wordt strategisch hoog spel gespeeld met als inzet het initiatief in Syrië en het wijdere Midden-Oosten. En inclusief risico's - ook op onbedoelde escalatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden