Strandhuisjes belagen het ongerepte strand

Noordzeestrand | Dertig instanties sluiten binnenkort een convenant waarin behoud én ontwikkeling van de kust worden geregeld. Projectontwikkelaars willen het strand graag uitbaten. Een strandhuisje kan wel 1500 euro per week aan huur opbrengen.

Cor Koning, voorzitter van streekvereniging Het Zijper Landschap, is niet meer zo geliefd in Petten. Zijn club is faliekant tegen de bouw van strandhuisjes op het splinternieuwe, pas opgespoten strand van het Noord-Hollandse dorp. Voorstanders van de huisjes zijn ronduit pissig op hem en zijn vereniging.

Heeft Petten na de noodlottige Sint-Elisabethsvloed van 1421, toen de zee een brede reep duinen verzwolg, eindelijk weer een echt strand en dan mag er niks op gebouwd worden. Geen huisje, geen paviljoen, zelfs geen beach-lodge. Niks.

Projectontwikkelaars staan te popelen om op het verse goudgele zand van het Pettemer strand drie grote beachhouses en zo'n tachtig beachlodges - marketingjargon voor strandhuisjes - te bouwen. Voorlopig ligt de kwestie nog in Den Haag, bij de Raad van State, na bezwaren van Het Zijper Landschap. Het strand moet vrij blijven van bouwsels, vinden de Zijpers. Het finale oordeel kan nog wel een jaar op zich laten wachten.

Ondernemer Bert Rotteveel uit Alkmaar maakt op een website al reclame voor zijn toekomstige huisjes op het strand van Petten, maar voor de veiligheid noemt hij de zomer van 2018 als eerste seizoen voor verhuur. Rotteveel ergert zich aan de actie van Het Zijper Landschap: "Ze hebben eerst bezwaar gemaakt tegen de zandsuppletie en nu tegen de bebouwing. Wat komt hierna? Ze zijn domweg tegen elke verandering. Maar het strand is van iedereen, niet alleen van de milieubeweging. Iedereen moet kunnen genieten van het strand en de zee. Niemand kan zich het strand toe-eigenen. Mensen die niemand willen zien op het strand moeten op een onbewoond eiland gaan wonen."

Zo'n strandhuisje verhuren kán hem heel wat opleveren: verderop op de kust bij Julianadorp heeft Landal een haast onafzienbare rij strandhuisjes tegen de duinvoet geschoven, 81 stuks staan er. In het hoogseizoen wordt zo'n hokje grif voor 1545 euro per week verhuurd. Maar wel met riant zicht op de branding. Lekker wakker worden. Wie wil dat niet? Natuurminnende strandbezoekers ergeren zich groen en geel aan de aantasting van het landschap. Het strand moet maagdelijk en ongerept blijven, vinden zij.

Natuurmonumenten inventariseerde onlangs alle kustplannen langs de Nederlandse kust. De afgelopen drie jaar zijn er meer dan 1000 huisjes, villa's, lodges, bungalows, appartementen en strandhuisjes gebouwd langs de Nederlandse kust, in de duinen en óp het strand. Vaak worden ze in de winter weer weggehaald, maar niet zelden blijven ze het jaar rond staan.

Volgens de inventarisatie van Natuurmonumenten waren er afgelopen zomer 1500 objecten in het Nederlandse duingebied en op de stranden in uitvoering, in de komende drie jaar zouden er nog plannen liggen voor nog eens 3200 objecten. De organisatie begon een grote publiekscampagne: Bescherm de kust.

Sinds 1880 al kijkt Petten aan tegen een lelijk dijklichaam, de Hondsbossche en Pettemer Zeewering, die het achterland beschermt tegen de zee. Strand was er niet meer sinds de dramatische stormvloed in de Middeleeuwen. De rijkdom die het opkomend strandtoerisme het dorp in de twintigste eeuw had kunnen brengen, dreef Petten voorbij.

Maar dat zou veranderen, het nieuwe strand aan de voet van de zeewering - nodig om deze zwakke schakel in de kust te versterken - zou van Petten, meer dan 600 jaar na de Sint-Elisabethsvloed, een echte badplaats maken. Het strand ligt er inmiddels en het is mooi, breed en heel aanlokkelijk. Voor zonzoekers én voor investeerders.

Draagvlak in Petten

De plaatselijke middenstand begon nog voordat het opgespoten zand op de kust goed was neergedaald aan een facelift van het bescheiden dorpscentrum. Nu zou Petten eindelijk kunnen gaan profiteren van de ligging aan zee. Inmiddels staan er vijf winkelpandjes alweer leeg, zegt wethouder Jelle Beemsterboer van de gemeente Schagen waar Petten onder valt. Hij vindt het oponthoud irritant. "Het was een democratisch besluit dat die strandhuisjes er zouden komen. Er was veel draagvlak, iedereen is erbij betrokken geweest, ook Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en het Noord-Hollands Landschap. Het is voor Petten een mooie kans op een gezonde economische ontwikkeling en dat kan het dorp goed gebruiken."

Maar toen kwamen Cor Koning en Het Zijper Landschap in het geweer. Koning: "Die drie grote beachhouses, ik noem het zuiphokken, blijven het hele jaar staan. De ruim tachtig strandhuisjes worden na het seizoen weggehaald. Maar de palen van die huisjes blijven gewoon op het strand staan. Dus je strand is verpest. Belangrijker nog: vlakbij Petten ligt het natuurgebied Zwanenwater en Pettemerduinen. Dat gebied valt onder de Europese richtlijn Natura 2000. De plannen zijn niet getoetst aan die richtlijn, daarom hebben we bezwaar aangetekend." In Petten werden spandoeken opgehangen tegen de actie van Het Zijper Landschap. Eén hangt er nog altijd naast het plaatsnaambord: 'Houdt Petten leefbaar. Wij willen wel paviljoens'. Het dorp is verdeeld.

"Het is ons niet om het geld te doen, laat dat duidelijk zijn", zegt wethouder Beemsterboer (CDA). "Al met al leveren die paviljoens en strandhuisjes de gemeente op jaarbasis nog geen 130.000 euro aan inkomsten op, het onderhoud en schoonhouden van het strand kost ons per jaar al meer. Het gaat ons om de toegevoegde waarde. Het gaat om een strook van drie kilometer strand, pal voor het dorp. Verderop mag niet worden gebouwd, omdat daar de natuur moet worden beschermd."

Toeristische ontwikkeling

Beemsterboer maakt zich geen zorgen over het Kustpact. Dat convenant zal geen gevaar opleveren voor het strandplan van Petten, denkt hij. "Het biedt eerder kansen. Het Kustpact zal aangeven waar langs de Nederlandse kust kansen zijn voor toeristische ontwikkeling en waar natuurontwikkeling moet worden gewaarborgd."

Cor Koning vindt de argumenten van de wethouder magertjes. "Ik vraag me echt af of een prachtig natuurlijk strand niet een betere impuls is voor Petten, dan een strand met hokken. De stennis in het dorp wordt vooral veroorzaakt door belanghebbende projectontwikkelaars en bouwers. Ik neem ze dat ook niet kwalijk, hoor."

'Al die kleine projecten bij elkaar, dat telt lekker op'

Het ministerie van milieu, de kustprovincies en -gemeenten, waterschappen, natuur- en milieuorganisaties, waterwinbedrijven en de recreatiesector praten met elkaar over een Kustpact. Doel van het convenant is om de gemeenschappelijke waarden van de kust te erkennen en met elkaar afspraken te maken over behoud én ontwikkeling van de kust. Het pact is inmiddels zowat gesloten.

Toen minister Schultz van Haegen van infrastructuur en milieu in 2015 meedeelde dat ze het bouwverbod voor de Nederlandse kust wilde loslaten, kwam er massaal protest. Natuurmonumenten mobiliseerde ruim 100.000 zogenoemde baywatchers, mensen die zich zorgen maken over de bouwactiviteiten op en nabij het strand.

Natuurmonumenten organiseerde afgelopen zomer drie kustontmoetingen in Zeeland, Noord-Holland en Zuid-Holland, waar bezorgde strandliefhebbers met elkaar in gesprek konden over de bescherming van het unieke, Nederlandse kustlandschap. Er kwamen een paar honderd bezoekers naar die kustontmoetingen, de laatste was op 17 september op het strand in Katwijk.

Daar was ook Anne Blokland uit Noordwijk, liefhebber van de ruimte en de stilte van de kust. "Het wordt steeds drukker op het strand. Dat baart mij wel zorgen. Al die vakantieparken en huisjes leggen een enorme druk op de kust. Je ziet die strandhuisjes als een olievlek langzaam uitbreiden. Het wordt er almaar meer. Ik heb al moeite met al die strandpaviljoens. We moeten gewoon van het strand afblijven. Al die huisjes op een lange rij, het is soms net een Atlantic Wall van strandhuisjes. Ja toch? Het ziet er echt zo uit. Allemaal kleine bunkertjes."

Eric Huner uit Noordwijk-Noord: "Alle gemeenten zeggen: we doen het kleinschalig. Maar al die kleine projecten bij elkaar, dat telt lekker op. Strand is een publiek domein, dat moet zo blijven."

Esmeralda Masset uit Voorschoten: "Het mooie van het strand vind ik, dat je niet op je hoede hoeft te zijn, dat je overal kunt lopen, zonder dat je moet oppassen. Dat is het strand voor mij, dat je een eind kunt lopen met je ogen dicht. Dat je niemand in de weg zit.

Als die stranden maar worden volgebouwd, dan is dat gevoel weg. In de Verenigde Staten zie je al stukken strand waar je niet meer mag komen, dat is privé-domein. Ik hoop niet dat we die kant op gaan."

Op het strand bij Julianadorp staat een lange rij huisjes van Landal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden