Stranden met een leeg cv

Interview | 'Aanmodderfakker', de coming of age-film over eeuwige student Thijs, werd op het Nederlands Film Festival uitgeroepen tot beste film. 'Ik ken eigenlijk best veel Thijsen, misschien ben ik er zelf wel een', vertelt regisseur Michiel ten Horn.

BELINDA VAN DE GRAAF

De overwinning van 'Aanmodderfakker' markeerde in september een generatiewissel in het Nederlandse filmlandschap. Het waren niet de geijkte boekverfilmingen en romcoms die er met de buit vandoor gingen, maar kleine, intieme films over de groeipijnen van tieners. Van alle bekroonde jongerenfilms was 'Aanmodderfakker' de meest markante.

Hij gaat over een jongeman die zich een jongen waant, en daar ook naar leeft. De 32-jarige Thijs - gespeeld door Gijs Naber - is wat je noemt een eeuwige student. Kostelijk zijn de scènes waarin hij achter zijn computer in slaap sukkelt, en samen met zijn met koffie overgoten toetsenbord onder de douche stapt. Zijn was levert hij nog steeds af bij zijn zus die inmiddels twee kinderen heeft en een 16-jarige oppas, Lisa, met wie hij voorzichtig aanpapt.

"Ik ken eigenlijk best veel Thijsen", vertelt regisseur Michiel ten Horn (31) in een Amsterdams café. "Misschien ben ik er zelf wel een. Ik woon op soortgelijke wijze als Thijs, met een 36-jarige huisgenoot. Een paar scènes zijn in mijn eigen huis gefilmd. Het huis waarin Thijs woont, moest als een upgrade van een studentenhuis voelen. Dat je wel met een vriend een verdieping wilt, maar dat je daar veel te lang blijft hangen. Ik heb mensen om me heen die nog steeds niks hebben afgemaakt. Ze wachten op een signaal dat zegt: nu ben je volwassen, nu begint het. Maar dat signaal komt niet."

'Aanmodderfakker' is het portret van een generatie die nog eindeloos kon studeren, en van de ene studie naar de andere kon fladderen, zonder dat iemand zich daar druk over maakte. "De gedachte heerst dat het leven iets heel bijzonders voor je in petto heeft. Denken dat er ergens een belofte is gedaan. Ervan overtuigd zijn dat je hele toffe dingen gaat doen - profvoetballer worden of muzikant of rijk - en daar een beetje op gaan zitten wachten."

undefined

Peter Pan-syndroom

Volgens Ten Horn is hier sprake van het Peter Pan-syndroom, waarbij mannen op latere leeftijd puberaal, onvolwassen en narcisitisch gedrag gaan vertonen, en last krijgen van bindingsangst. Een en ander zou te maken hebben met de diepgewortelde wens om bemoederd te worden. "Mannen die aan het Peter Pan-syndroom lijden, hebben allemaal hun eigen Wendy's", zegt de regisseur met een verwijzing naar het kindermeisje van Peter Pan. "Dat zijn vaak moederfiguren, de moeder zelf, een vriendin of een zus. Grappig was dat veel dingen die we hadden bedacht voor het karakter van Thijs, te herleiden waren tot dat Peter Pan-syndroom. Dat narcistische, dat idee dat het jou allemaal overkomt. Zelfs als je energierekening wordt afgesloten omdat je niet op tijd hebt betaald, is het de schuld van de ander."

Tegenover de 32-jarige Thijs staat de 16-jarige Lisa, het oppasmeisje dat als representant van de internetgeneratie precies weet wat ze wil. "Schijn bedriegt", zegt Ten Horn, "die internetgeneratie lijkt alleen veel sneller te gaan. In werkelijkheid is het allemaal vrij oppervlakkig, en gaat het toch om leeftijd en ervaring, en de emotionele ontwikkeling die je doormaakt."

Ten Horn verdiepte zich eerder in dit onderwerp toen hij vorig jaar met Ton Kas de korte film 'Vingers' maakte. "Ton Kas speelde een leraar op een middelbare school. Het ging om het andere uiterste van de jeugd van tegenwoordig, de 15- en 16-jarigen, de pubers die evenals Lisa in 'Aanmodderfakker' heel snel volwassen lijken te worden. Dat komt omdat ze niet meer mogen dralen, zoals wij dat mochten. Ze moeten een keuze maken en bij die keuze blijven. Geen tijd verliezen. Terwijl Thijs tien jaar van zijn leven vergooit, en strandt met een leeg cv. Het besef dat hij een probleem heeft, is uiteindelijk de belangrijkste stap om verder te komen, om iets te gaan doen, al was het maar zijn eigen was draaien."

'Aanmodderfakker' is volgens Ten Horn een coming of age-film maar dan vijftien jaar te laat. Hij beweegt tussen die twee uitersten van de eeuwige student en de snelle internetter, en doet dat met een bijzonder gevoel voor humor. Ten Horn krijgt samen met hoofdrolspeler Gijs Naber de zaal aan het bulderen.

"Ik ben net bij de opnamen geweest van John Cleese in Carré, voor een aflevering van 'College Tour' van Twan Huys die met Kerst wordt uitgezonden. Ik vond het te gek. Onwijs inspirerend. Ik ben opgegroeid met 'Fawlty Towers' en 'Monty Python' en de animaties van Terry Gilliam. Het is een heel bizarre vorm van humor, en ik vind het een geruststellende gedachte dat zoveel mensen het leuk vinden. Het is nog steeds zo experimenteel en anarchistisch, en het draait allemaal om komische timing, iets wat Gijs Naber ook heeft: een feilloos gevoel voor ritme. Dat is voor een comedy het halve werk. En natuurlijk de hele tijd verongelijkt blijven. Alles is de schuld van iedereen."

Opmerkelijk is dat Ten Horn niet van de Filmacademie komt, maar werd opgeleid als animatiefilmer aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). "Ik ben opgegroeid met veel film en televisie kijken, en veel tekenfilms, 'The Simpsons', 'Duckman' en vooral 'The Ren & Stimpy Show' uit de jaren negentig, die ging een stuk verder dan alles wat ik daarvoor had gezien. De serie draaide om een psychotische chihuahua en een niet al te slimme kat. Het werd naar een absurdistisch plan getrokken, waardoor het ook geschikt was voor volwassenen. De manier waarop Gijs Naber beweegt, en zich door scènes heen manoeuvreert, dat is voor mij ook echt een stripfiguur. Wat ik heel tof vind is die gespeelde verontwaardiging; die is net wat groter dan in het echt. En dat bewonder ik ook aan Amerikaanse regisseurs als Wes Anderson, Todd Solondz en Alexander Payne. Het is net een tikje buiten de werkelijkheid, maar het gaat nog wel over innerlijke pijn en realistische problemen."

undefined

Amerika

Met zijn eerste speelfilm 'De Ontmaagding van Eva van End' viel Michiel ten Horn al op. Volgens het Amerikaanse filmvakblad Variety behoorde hij twee jaar geleden al tot 'the 10 European directors to watch'. Dat leverde hem uitvoerige gesprekken op met een Engelse coach. "Ik kreeg uitgelegd hoe ik de stap naar Amerika zou kunnen maken, hoe het zit met agenten en managers en dat soort zaken. Ik ben er nu nog niet klaar voor. Ik wil eerst hier nog films maken. En uiteindelijk die kant op met een film waar ze niet omheen kunnen. Het lijkt me heel tof om die stap naar Amerika ooit te maken, om met een groter budget te werken en met Amerikaanse acteurs. Wat comedy betreft denk ik meteen aan Will Ferrell in 'Stranger than Fiction'. Ik ben ook een fan van Joaquin Phoenix in 'Her' van Spike Jonze, als de man die een verhouding krijgt met zijn nieuwe operating system. Steve Buscemi, Casey Affleck, Leonardo DiCaprio, ik droom nog even door."

'Aanmodderfakker' is vanaf morgen te zien in de bioscoop. 'De Ontmaagding van Eva van End', Ten Horns eerste speelfilm, is op dvd verschenen. De korte film 'Vingers' is te vinden op internet.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden