Strandbaron word je niet zomaar. Strandhuisjes blijven vaak jarenlang in het bezit van families. Soms staat er eentje te koop.

Het strand van IJmuiden, aan het begin van de zomer. Nog even en dan ligt het terrein bezaaid met stoelen, handdoeken, picknicktassen, schepjes en emmertjes, en de naar zon smachtende lijven van de Nederlandse bevolking. ,,Best gezellig hoor, als ze bijna tot aan je voordeur liggen'', zegt Fred van der Steen (47), ,,maar nu is het nog zo heerlijk rustig.'' Het is een warme dinsdagavond. Een loomheid heeft zich over hem meester gemaakt, als hij samen met zijn vrouw Marianne (46) en zoon Bas (13) op de kleine veranda van zijn strandhuisje naar de zee tuurt. Tientallen houten barakken van de strandvereniging De Schelp staan in het gelid, met zicht op water en duin: het terrein van de 'strandbaronnen'.

Waren de strandbarakken net na de Tweede Wereldoorlog rommelhokken, vaak gebouwd van golfplaten en was het toilet niets anders dan een gat in de grond, de moderne strandhuizen zijn luxe -weliswaar kleine- huisjes. Keuken, slaapkamer, woonkamer, geiser, chemisch toilet, zonnepanelen, televisie en schotel en zelfs een schuurtje hoeven niet meer te ontbreken.

Van der Steens opa liet in de jaren vijftig een strandcabine bouwen. ,,Ik ben als kind hier opgegroeid. Kampvuur, kinderspelen, hutten bouwen.''

,,Vroeger moest je het gebouw elk jaar helemaal op- en afbouwen. Nu sta ik op staal. Op vrachtwagens worden de moderne huisjes naar het strand gereden. Je hoeft alleen de inboedel in dozen te doen.'' Een houten huisje blijft wel onderhoud vragen: de afvoer moet aangelegd worden, schilderwerk onderhouden en een waakzaam oog voor houtrot. ,,Het kost je ieder jaar een paar dagen.''

Zo'n tien jaar geleden trof men op het strand van IJmuiden vooral 'stranders', mensen uit deze omgeving. Nu komt het publiek uit Tilburg, Amsterdam of Utrecht om een huisje te huren of te kopen. Zelfs Fransen en Amerikanen hebben belangstelling. ,,Het strand is veilig en er is weinig stroming. Zodoende wordt het ieder jaar drukker. Hutjemutje op het strand, een overvol parkeerterrein.''

Met de stroom nieuwelingen schieten ook de hippe eettentjes uit de grond. ,,Sommige restaurants trekken apart publiek, vonden we tien jaar geleden. Maar nu loopt iedereen er zo bij.'' Het vliegerfestival en een wereldmuziekfestival kunnen op veel belangstelling rekenen van de stedelingen. De ouderwetse kinderfeesten voor de kinderen van het strand zijn verdwenen. ,,De stranders bezoeken niet vaak de nieuwe festivals, het zijn vooral de mensen uit Amsterdam met hun kinderen.'' En zij kopen graag de huisjes op van de 'strandbaronnen'. ,,Daarom zijn ze ook zo duur geworden'', vindt Van der Steen.

Aan een zomerhuisje kom je niet zomaar, vertelt Van der Steen. Geduld is iets wat op het strand van IJmuiden danig op de proef wordt gesteld. Belangstellenden proppen elke zomer briefjes tussen zijn deur met het verzoek of ze het huisje kunnen kopen of huren. ,,Ik verwijs ze vaak door naar de gemeenschappelijke wc's. Daar hangen de advertenties.'' Wanneer iemand het geluk heeft de nieuwe eigenaar van een pand te worden, is een plek met uitzicht op de zee niet gegarandeerd.

,,Er zijn hier drie rijen met huisjes. De mensen die middenin wonen en nauwelijks vrij uitzicht hebben, moeten wachten tot er een plaatsje vrij komt aan de voorkant aan zee of de achterkant, met duinzicht.'' Om de plaatsen eerlijk te verdelen onder oude en nieuwe bewoners, verhuist elke nieuwe eigenaar meteen naar de middelste rij. Het duurt dan minimaal tien jaar voordat je de luxe positie -met zicht op zee- hebt veroverd. ,,De gemeente IJmuiden houdt bij wie aan de beurt is om te verhuizen.''

Veel strandliefhebbers hopen dan maar op slecht een tijdelijk verblijf in een strandhuisje bij de noordzee. ,,Als mensen eenmaal een huisje hebben, willen ze niet weg. Er is weinig doorstroom. Pas als iemand gescheiden is, ziek is of te oud, komt het vrij. Maar dan is het nog vaak het geval dat een zoon of dochter of oom het huis overneemt.''

Het terugkerend 'zomerritueel' verveeld de strandbaronnen van IJmuiden zelden. Als het warm is, slapen jongeren met slaapzakken op het strand. Om acht uur 's ochtends zitten er al gezinnen op het strand, de mensen met de bolderkarren komen een uurtje later. Om twaalf uur is het hier echt op z'n drukst, tot zo'n drie uur. Om acht uur komen de koeltassen te voorschijn: voor een maaltijd op het strand. En dan, een paar uren later: het zachte geluid van de zee, het volgen van eb en vloed tot een nieuwe dag begint.

,,Je krijgt hier echt een 'buitenland-gevoel'', zegt zijn vrouw Marianne. ,,Na de zomer heb je het wel weer wat gehad met het strandleven. Maar toch, vorig jaar oktober was er opeens een hele zonnige dag. Het huisje was al weggebracht. We konden het niet laten om even op 'onze' plek te gaan liggen.''

Het strandhuis van Van der Steen is klaar voor de zomer, geschilderd en al, houtrot is verwijderd. Het pandje naast hem staat er nog rommelig bij. ,,Ja, die buren zijn ook al in de zestig...'' vertelt Van der Steen terloops. Een kans? Helaas: ,,Hun kinderen en kleinkinderen hebben deze plek ook al gevonden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden