Straks zitten we met Kroes als feestcommissaris

Neelie Kroes is niet uniek. Was het verstandig alleen op haar in te zetten?

Adriaan Schout

De Nederlandse regering heeft VVD-politica Neelie Kroes voorgedragen als Nederlandse eurocommissaris. Met welke portefeuille, werd gisteren nog niet bekend gemaakt. Haalt Nederland hiermee binnen waar het op uit was? Dat hangt er van af.

Neelie Kroes is een vrouw van groot politiek gewicht. Dat is belangrijk, omdat het percentage vrouwen ver achter bleef bij de ambities van Commissie-voorzitter Barroso. Kroes heeft een mooie palmares met, onder andere, ministerposten en een formidabele staat van dienst als Commissaris voor concurrentiebeleid. Ze heeft pal gestaan voor het goed functioneren van de Europese markt.

Maar de Kroes-strategie was de afgelopen weken heus niet zaligmakend en kan zelfs nu nog contraproductief blijken te zijn geweest. De eerste vraag is: was Kroes zo sterk? Natuurlijk heeft zij kunnen schitteren op concurrentiebeleid. Echter, dit is niet alleen aan haar te danken. Zonder iets aan de prestaties van Kroes te willen afdoen, moet gezegd worden dat een groot deel van haar succes samenhangt met de kwaliteiten van, en de bedrijfscultuur op, het directoraat-generaal voor concurrentiebeleid.

Kroes begon in 2004 niet op een lege gang in de Commissie. De lijnen waren al uitgezet door haar uiterst succesvolle en ’zware’ voorgangers. Kroes erfde de staf en het beleid van de Italiaan Mario Monti, ’Super Mario’ . Geheel in deze traditie wordt de volgende Commissaris voor concurrentiebeleid waarschijnlijk ook zo sterk. Kroes was niet uniek.

De tweede vraag is: blijft Kroes – of een Nederlandse opvolger - op concurrentiebeleid? Er zijn een paar belangrijke portefeuilles te verdelen en de economische taken zijn het meest gewild: concurrentiebeleid, interne markt, en handel behoren tot de hoofdprijzen. Van onder andere de Spanjaard Almunia, de commissaris voor economie, is bekend dat ook hij aast op concurrentie.

Het is verre van zeker dat een commissaris die aanblijft zijn post behoudt. De Zweedse Margot Wallström trad tien jaar geleden aan op milieu en bleek uitermate succesvol. In 2004 schoof ze naar ’communicatie’ en werd nagenoeg onzichtbaar. Hetzelfde kan Kroes overkomen. Teveel op de persoon letten kan een vederlichte portefeuille opleveren en een zware commissaris verwateren tot ’feestcommissaris’.

De derde vraag is: Wat is het Nederlandse belang? Deels is dat een goed functionerende interne markt. Ook met een andere commissaris op concurrentiebeleid kan er toch een stevige lijn gevolgd worden.

Los van de portefeuille is het essentieel dat er een kandidaat gestuurd wordt met veel politieke ervaring en gewicht. De commissaris moet niet alleen een beleid beheren maar ook de nationale belangen een stem geven in de Commissie. Om invloed te hebben moet het iemand zijn met ministeriële ervaring en een reputatie tot ver over de grenzen. Hirsch Ballin bijvoorbeeld wordt zeer gewaardeerd in ’Brussel’. Als wij ’justitie’ binnen hadden kunnen halen is dat ook een belangrijke post, al was het maar omdat de EU daar nu juist sterk in ontwikkeling is.

Kortom, de nadruk die is komen te liggen op Kroes als ’de’ ideale kandidaat is onterecht. Nederland had pragmatisch en flexibel moeten zijn in het spel om de portefeuilles. Het zijn heus niet alleen de economische posten waar alles om draait. Justitie, milieu en landbouw staan ook hoog op de Europese agenda.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden