Straks zal hij nog spreken

Rob Wurms is plots overleden. Ik ontmoette hem een paar keer in München, bij het proces tegen Ivan Demjanjuk. Hij was partij in het proces tegen de man die ervan beschuldigd wordt kampbewaker te zijn geweest in het vernietigingskamp Sobibor, destijds, in 1943.

Wurms was een van de 23 medeaanklagers. In Sobibor verloor hij twee zusjes, van 15 en 13 jaar oud. Halfzusjes eigenlijk, uit het eerste huwelijk van zijn vader. Hij verloor ook zijn ouders (in Auschwitz), een broer, ooms, tantes, neven, nichten. Maar die geschiedenis zou hij pas later ervaren, toen hij tiener was, en opgroeide in een pleeggezin.

Rob Wurms werd in februari 1943 geboren, twee maanden later raakte hij zijn ouders kwijt - hijzelf werd in de onderduik gegeven en kwam terecht bij een gereformeerd pleeggezin. Veel later pas zou hij terugkeren naar het jodendom, onder invloed van zijn vrouw Shifra. Hij wijdde zich met hart en ziel aan de Joodse zaak, aan de restitutie van Joodse tegoeden, bekleedde voorzittersfuncties bij de Federatie van Nederlandse Zionisten, bij het Centraal Joods Overleg, bij het Genootschap Nederland-Israël.

Maar dat wist ik allemaal niet van hem, toen ik hem sprak, een paar maanden geleden nog, in de rechtszaal in München. Het was de dag waarop Regina Grüter namens het Nederlandse Rode Kruis zou getuigen over de transportlijsten van Kamp Westerbork, waarvandaan ruim dertigduizend Nederlandse Joden naar Sobibor waren gedeporteerd, onder wie de twee zusjes van Rob Wurms, Kaatje en Veronica.

Die zusjes had hij natuurlijk nooit gekend, hij wist zelfs niet hoe ze eruit gezien hadden - van hen bestond alleen maar een babyfoto. Tot hij ineens, kort voor zijn bezoek aan München, een klassenfoto in handen kreeg, in de oorlog gemaakt op een dovenschool in Amsterdam. Kaatje was doof.

En daar stond ze, op de achterste rij, een prachtig meisje, vrolijk lachend. Het moest Rob Wurms overdonderd hebben. Niet dat hij dat zo zei: hij probeerde de controle over zichzelf te houden, sprak in beheerste zinnen, etaleerde zijn verdriet niet.

We stonden daar in die rechtszaal en keken naar die foto van Kaatje. Ik wijdde er nog een stukje aan.

Vaak is hier gesproken over de gezondheidstoestand van de aangeklaagde. Ivan Demjanjuk is bijna 91. Hij volgt het proces vanuit een klaargezet bed, de duur van de zittingen is beperkt om hem niet te zwaar te belasten. Een medische staf verzorgt hem waar nodig.

Maar de andere partij in het proces bestaat ook uit oudere mensen, sommigen met verzwakte gezondheid. Rob Wurms was met zijn 68 jaar een van de jongsten onder hen, maar hij kampte al jaren met problemen met zijn hart.

De zaak in München wilde hij desondanks volgen, het was het enige dat hij voor zijn zusjes kon doen. Ook zou hij nog een slotpleidooi houden, de tekst lag klaar. Die zal, straks in april, zijn advocaat voorlezen.

Zo zal dan een dode spreken, namens en voor zijn dode zusjes, en groot zal de zeggingskracht zijn.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden