RoofkunstNigeria

‘Straks hoeven we niet meer met het vliegtuig om ze te zien’

Theophilus UmogbaiBeeld Petterik Wiggers. Met dank aan Benin National Museum, Benin City, Nigeria

Theophilus Umogbai (53)

Curator van het Nationaal Museum in Benin City, delegatielid van de Benin Dialoog, die over het nieuwe museum heeft onderhandeld.

Ja, straks komt er naast dit museum, dat van de federale staat is, een nieuw museum van de deelstaat Edo en de oba. Maar ik ben niet bang dat dit museum waarvan ik curator ben, overbodig wordt. De beide musea vertellen een ander verhaal. Het nieuwe museum zal antieke werken uit het paleis, hofkunst tonen, die Europese musea uit hun collectie uitlenen. En mijn museum concentreert zich op de cultuur van de rest van de samenleving.

Vaak wordt me gevraagd of de spullen in mijn museum wel authentiek zijn, en dan bedoelen ze van voor 1897. Dan antwoord ik: hoe zou dat moeten als de Britten toen vrijwel alles hebben geroofd? De meeste objecten hier, in totaal zo’n tweeduizend stuks, zijn van na 1897. De Britten hadden in dat jaar de zittende oba verbannen, en het paleis was leeg toen ze in 1913 toestonden dat diens zoon weer oba werd. Dus die bestelde nieuwe objecten bij de diverse gilden - houtsnijders, ivoorsnijders, bronsgieters. De altaren vulden zich weer onder de opeen-volgende oba’s, en in 1947 had het paleis een bewaarplaats nodig.

Altaar-objecten

In 1973 werd van die bewaarplaats dit museum gemaakt. Ook altaar-objecten die mensen hebben geschonken staan hier. Tot de zeventiger jaren hadden de meeste inwoners wel een altaar thuis. Maar veel zijn afgedankt, vooral onder invloed van evangelische christenen.

Nee, die verhalen dat veel objecten uit dit museum zijn verdwenen kloppen niet. Als mensen stukken in onze collectie hebben gezien en ze daarna missen, nemen ze aan dat ze gestolen zijn en verspreiden ze complottheorieën. Wel zijn stukken uitgeleend aan andere musea, via de centrale museumautoriteit NCMM in Lagos. En die blijven dan ergens hangen. Van 2001 tot 2012 was ik curator in het Nationaal Museum in Owo. Voor een expositie had ik vier Benin-objecten uit dit museum nodig. Raad eens waar ze nu zijn? Nog steeds in Owo!

Een museum met geleende objecten uit Europa is natuurlijk niet het einddoel. Maar teruggeven is nu eenmaal een zaak tussen regeringen; over het nieuwe museum hebben alleen curatoren met elkaar gesproken. Een curator kan niet wat objecten uit zijn museum in een zak doen en naar Nigeria sturen. Maar uitwisselen, dat kun je als curatoren regelen, dat is vaker gedaan.

Eindelijk kunnen we straks die objecten zien die we sinds 1897 missen - voor de prijs van een buskaartje, in plaats van een vliegticket.

Zie voor alle artikelen en interviews in deze serie trouw.nl/beninbronzes

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden