Strakker dan ingesnoerd strak in de schaduw van Mondriaan

Affiche van de tentoonstelling 'Place' in het Mondriaanhuis . (Trouw) Beeld
Affiche van de tentoonstelling 'Place' in het Mondriaanhuis . (Trouw)

Steven Aalders is dit jaar tijdelijk Mondriaancurator. Hij zocht twee kunstenaars die met de sobere schoonheid van hun werk aansluiten bij zijn eigen strakke lijnen.

Arend Evenhuis

Jaarlijks nodigt het Mondriaanhuis in Amersfoort een kunstenaar uit voor een tentoonstelling die op de een of andere manier in schaduw, kielzog of geest van Piet Mondriaan manoeuvreert. Die kunstenaar mag niet alleen met z’n eigen kunstwerk komen aanzetten, maar moet tevens twee op Mondriaan geïnspireerde kunstwerken mee naar het Mondriaanhuis nemen.

Dit najaar fungeert beeldend kunstenaar Steven Aalders als tijdelijke Mondriaancurator. Aalders draait er in zijn over vijf zalen verdeelde Mondriaanbijdrage allerminst om heen: soberheid, strakheid en ingetogenheid luiden zijn sleutelwoorden. Hij schilderde vijf vierkanten (’Zwart, bruin, beige, grijs en askleurig’) die alleen van kleur en niet meer van vorm veranderen. Vier korte lijnen benadrukken nog eens hoe begrensd de vier uiteinden van elk doek nu eenmaal zijn.

Waar Mondriaan via zijn landschappen, bomen en vuurtorens en ondanks zijn strenge horizontale en verticale lijnenspel steeds uitbundiger werd, tast Aalders juist naar de grens van het hermetische, zo niet het apodictische. Tot hier en geen stap meer verder.

De vijf grondkleuren voor zijn identieke schilderijen baseert Aalders op zijn twee naar het Mondriaanhuis meegebrachte geestverwanten en hun kunstwerken: het sobere kleurgebruik van de benedictijner monnik Dom van der Laan en de strijkinstrumenten uit het Viool en Strijkkwartet van de Amerikaanse componist Morton Feldman uit 1985..

Aalders raakte gefascineerd door de ’sobere schoonheid’ in de architectuur en meubels van Dom Hans van der Laan (1904-1991). Door Van der Laans kloostergebouwen van de St. Benedictusberg in Mamelis, door zijn theorie van het plastische getal: „Op een tijdloze manier werd met minimale middelen een architectuur geschapen waarin ruimte zelf het onderwerp is.” Naast een kloostermaquette flankeren Van der Laans meubelen in Bauhausstrakheid de panelen van Aalders.

Ook Morton Feldman (1926-1987) heeft volgens Aalders een rechtstreekse verbinding met Mondriaan door abstract expressionisme. „Zijn muziek kan door het langzame en rustige verloop, weinig noten en de lange duur als minimalistische worden beschouwd. Feldmans composities zijn van grote ingehouden emotie, zonder grote bewegingen, met kleine verschuivingen. Zoals hij zelf zegt, kun je ernaar luisteren zoals je kijkt naar de patronen op een oosters tapijt. Ook daarin wordt gebruik gemaakt van herhaling en variatie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden