Strafhof moet beter voor zijn getuigen zorgen

De rechtspraak door het Internationaal Strafhof loopt gevaar door de zwakke positie van getuigen, waarschuwt jurist Göran Sluiter.

Getuigen die worden opgeroepen in processen van het International Straf in Den Haag moeten beter worden beschermd. Dat kan door getuigen, zowel van aanklager als van verdediging, gedurende de hele procesgang te laten bijstaan door een onafhankelijke advocaat. Die kan erop toezien of het orgaan van het Strafhof dat belast is met de fysieke bescherming van getuigen, de Victims and Witness Unit, zijn taken goed uitvoert

Dat betere bescherming van getuigen nodig is, bleek onder andere in het Kenia-proces. In die zaak is één getuige vermoord en worden zeker vier getuigen 'vermist'; ook voor hun leven moet worden gevreesd. Dat is een zeer zware tol voor het voeren van de 'Kenia-zaak', die tot op heden desastreus verloopt.

In het Kenia-proces, en andere zaken van het Strafhof, lopen getuigen niet alleen gevaar, maar lijkt er ook sprake van beïnvloeding en zelfs omkoping van getuigen. De veiligheid en de beïnvloeding van getuigen zijn zonder meer de grootste problemen waar het Strafhof op dit moment mee te maken heeft. Die hebben negatieve gevolgen voor de rechtspleging door het Hof.

undefined

Kwaliteit

Rechtsbijstand door een advocaat kan een positief effect hebben op de veiligheid van getuigen, maar ook op de kwaliteit van hun verklaringen.

De advocaat zal de - aanstaande - getuige objectief kunnen adviseren over alle risico's, het verdere traject, de concrete beschermingsmaatregelen alsook de mogelijkheden om op een gegeven moment te weigeren als getuige op te treden, omdat de veiligheidsrisico's te groot worden. De advocaat kan er ook op toezien of het orgaan dat belast is met de bescherming van getuigen, de Victims and Witness Unit, zijn taken goed uitvoert. Als de getuige van oordeel is dat de Victims and Witness Unit diens veiligheid en rechten niet goed beschermt, kan de advocaat stappen ondernemen, of zelf alternatieve bescherming zoeken.

Behalve voor de veiligheid van getuigen bij het Strafhof kan verdergaande rechtsbijstand aan die getuigen ook bijdragen aan de kwaliteit van de rechtspleging. Een getuige bij het Strafhof begint, na de eerste contacten met verdediging of aanklager, aan een jarenlang, zwaar, gevaarlijk en onzeker traject. Een aan de getuige toegewezen, of door hem gekozen, advocaat zal de getuige in het gehele verdere proces bij het Strafhof begeleiden. Het gevoel bij de getuige dat er altijd iemand is die zíjn belangen vooropstelt kan de rust en zekerheid geven die nodig is om een verklaring ter zitting af te leggen.

undefined

Naar waarheid

De rechtsbijstand aan de getuige heeft als bijkomend voordeel dat het gevaar van beïnvloeding afneemt. Immers, de advocaat zal ook denken aan de belangen van de rechtspleging, en zijn cliënt erop wijzen dat hij naar waarheid moet verklaren.

Het Strafhof is tot op heden erg terughoudend met het toekennen van ruimhartige rechtsbijstand aan getuigen die vrezen voor hun veiligheid, die het Strafhof onvoldoende vertrouwen, of simpelweg onafhankelijke en kritische toetsing willen van wat hen door het Strafhof aan bescherming wordt geboden. Voor die terughoudendheid heeft het Strafhof twee redenen. Ten eerste is het bang voor de extra kosten, die de inzet van advocaten met zich meebrengt. Ten tweede, en belangrijker, vindt het Strafhof het niet prettig kritisch getoetst te worden. Hoe dan ook, het is een kortzichtige opvatting.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden