Strafhof gelast vrijlating Congolese verdachte

Het proces van het Internationaal Strafhof tegen Congolees militieleider Lubanga loopt spaak: er zou geen eerlijk proces mogelijk zijn.

De voormalige Congolese militieleider Thomas Lubanga (47) moet van de rechters van het Internationaal Strafhof worden vrijgelaten. Volgens hen houden de aanklagers bewijsmateriaal achter en is daarom een eerlijk proces onmogelijk.

Dit oordeel is een zware slag voor slachtoffers van oorlogsmisdadigers, en voor aanklagers die de daders voor de internationale rechter willen slepen. In Congo vrezen slachtoffers van Lubanga dat zijn vrijlating het geweld weer zal doen oplaaien.

De Congolees is de eerste die voor het Strafhof in Den Haag verscheen, en het proces is het eerste dat zich specifiek richt op het gebruik van kindsoldaten. Lubanga zou kinderen van onder de vijftien jaar hebben geronseld en laten meevechten in het conflict dat zich in 2002-2003 afspeelde in het Congolese Ituri-gebied. Duizenden mensen werden verminkt, vermoord en verkracht.

Nog voordat de rechtszaak vorige maand begon werd het proces al verdaagd, omdat aanklagers weigerden ontlastende documenten van de Verenigde Naties vrij te geven. Dat belemmert volgens de rechters de waarheidsvinding, een vereiste voor het hof dat min of meer volgens het Nederlands systeem werkt.

Maar het streven naar evenwichtige waarheidsvinding lijkt een onmogelijke zaak als het gaat om verdachten in een oorlogsgebied. De VN-Vredesmissie in Congo Monuc leverde een groot deel van het getuigenmateriaal, maar vreest dat als dat openbaar wordt, zij als partijdig wordt beschouwd door strijdgroepen in het conflict. Bovendien wil Monuc getuigen beschermen die over Lubanga hebben verteld. Als hun namen en woonplek bekend worden lopen zij gevaar. Aanklagers mochten wel kennis nemen van het materiaal, maar kopieën of notities maken mocht niet van de VN.

Lorraine Smith van de Internationale Advocatenorganisatie zei tegen persbureau Reuters dat het hof in een uiterst moeilijke positie verkeert. „De beslissing van de rechters was moeilijk, maar toont wel aan dat de processen van het hof eerlijk verlopen”, aldus Smith. Hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo hoopt dat het debat over bewijsmateriaal wordt opgelost, zodat het proces in september kan worden voortgezet. „Het Internationaal Strafhof is een permanent en internationaal instituut. Het moet voldoen aan de hoogste standaarden van het recht.”

Lubanga is nog niet vrijgelaten, omdat de aanklagers vijf dagen de tijd hebben om bezwaar tegen de beslissing van de rechters aan te tekenen. De aanklagers hebben dat gisteren direct gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden