Straffen voor Marokkaanse groepsverkrachters zijn bitterzoete troost

De moeder van Khadija Souidi bleef steeds aandacht vragen voor haar zaak. Beeld Youtube
De moeder van Khadija Souidi bleef steeds aandacht vragen voor haar zaak.Beeld Youtube

Na veel druk in de media kregen acht mannen in hoger beroep hogere straffen voor een groepsverkrachting. Maar voor vrouwen in Marokko verandert er niet veel.

Khadija Souidi was de dochter van een weduwe en werkte als serveerster in het stadje Ben Guerir, 70 kilometer ten noorden van Marrakesh. Toen haar vader overleed zocht ze werk om haar moeder financieel te steunen. Haar salaris was niet voldoende om behalve zichzelf ook haar moeder en twee kleine zusjes te onderhouden. Daarom liet ze zich, zoals veel Marokaanse vrouwen in haar situatie, van tijd tot tijd betalen voor seks.

Verkrachting
In september vorig jaar ging het gruwelijk mis. Acht mannen sloten het toen zestienjarige meisje twee dagen op in een appartement. Ze dwongen haar om alcohol te drinken en verkrachtten haar om de beurt. Souidi deed aangifte. Haar zaak werd in behandeling genomen maar slechts twee van de mannen werden veroordeeld tot respectievelijk acht jaar en acht maanden. Voor handel in drugs en voor het hebben van buitenechtelijke seks. Met Khadija. De rest werd vrijgesproken en dat had fatale gevolgen.

Want na hun vrijlating chanteerden deze mannen Khadija met een video die ze hadden gemaakt terwijl ze seks met haar hadden. Het meisje moest betalen, anders zouden de beelden online worden gezet. Het werd Khadija te veel. Vorige maand, op 2 augustus, overgoot ze zichzelf met benzine en stak ze zichzelf in brand. Twee dagen later stierf ze in het ziekenhuis, zeventien jaar oud.

Verschoppelingen
De positie van vrouwen als Khadija is zwak in Marokko. Ze worden behandeld als verschoppelingen door familie en vrienden, alleen al om het feit dat ze als vrouw op zichzelf wonen en in een café werken. De mannen die met hen slapen zien hen als gebruiksvoorwerpen die ze afdanken als ze er genoeg van hebben. Als dit soort meisjes iets overkomt, zoals Khadija, hoeven ze niet op steun van de autoriteiten te rekenen. Aangifte wordt vaak afgeraden: het schaadt de reputatie van de man in kwestie. En wat te denken van die van haar eigen familie?

"Acht van de tien vrouwen die worden verkracht stappen niet naar de politie", zegt Asma El Mehdi van het vrouwenrechtencollectief 'Lente van de Waardigheid'. "En zij die dat wel doen worden vaak niet serieus genomen, waardoor het in veel gevallen niet eens tot een rechtszaak komt." En als dat wel gebeurt, komt het vaak niet tot een veroordeling. "Zaken als deze zijn puur gebaseerd op de verklaringen van het slachtoffer, niet op politieonderzoek", legt ze uit. "Dat is wettelijk zo geregeld." De wet speelt volgens El Mehdi een leidende rol.

Mentaliteit en cultuur
"De schuld wordt vaak bij de mentaliteit van de politie gelegd. Of bij de cultuur. Maar dat is te gemakkelijk, de basis is de wet. Als die goed is, dan volgt de rest vanzelf." Omdat de wet geen politieonderzoek voorschrijft, blijft belangrijk bewijsmateriaal vaak uit het strafdossier. Soms met verstrekkende gevolgen, zoals in het geval van Khadija. De telefoons van de daders werden niet onderzocht, ondanks het feit dat zij de politie herhaaldelijk wees op de video waarmee ze haar later chanteerden.

Het was uiteindelijk de media-aandacht en de protesten in het hele land die daarop volgden die ertoe leidden dat de mannen deze week alsnog in hoger beroep werden veroordeeld. Ze kregen relatief forse celstraffen van acht, tien en twintig jaar opgelegd. Zowel de snelheid waarmee het hoger beroep uiteindelijk werd afgerond en de zware straffen die werden opgelegd doen vermoeden dat de rechter zich heeft laten beïnvloeden door de sociale druk en er geen sprake was van een eerlijk proces.

Een bitterzoete overwinning voor El Mehdi: de daders zijn gestraft, maar het onrecht dat Khadija werd aangedaan, werd naar alle waarschijnlijkheid ook weer met onrecht bestreden: "De zelfmoord van Khadija is het resultaat van een falend rechtssysteem. Als we daar niet van hebben geleerd, dan is haar dood zinloos en zal er voor meisjes als Khadija niets veranderen."

Amina moest trouwen met haar verkrachter
Het verhaal van Khadija doet denken aan dat van Amina Filali. Deze zestienjarige Marokkaanse pleegde in 2012 zelfmoord nadat ze was gedwongen om met haar verkrachter te trouwen. Ook haar dood leidde tot felle protesten en uiteindelijk tot de aanpassing van wetsartikel 475. Dit artikel bepaalde dat verkrachters konden worden vrijgesteld van verkrachting door met hun slachtoffer te trouwen.

"Met het aanpassen van de wet, verander je niet de cultuur", zei destijds mensenrechtenactiviste Khadija Riyadi in een interview met Trouw. Volgens haar is het aan de politiek om het voorbeeld te geven. De politieke partij PAM (Parti de Authenticité et Modernité) geeft alvast de voorzet in de aanloop naar de verkiezingen volgende maand. Een van de belangrijkste verkiezingsbeloften is betere bescherming van vrouwen door het aanpassen van de wet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden