Straffeloos

'Mijn jongste zusje kreeg als eerste een kogel in haar hoofd. Ze viel uit mijn moeders armen als een geslachte vogel.' Aan het woord is Soead. Ze was een meisje van zeventien, toen Libanese falangisten beestachtig huishielden in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Sjatila. Haar hele familie werd omgebracht. Zijzelf kwam als laatste aan de beurt. Nadat ze in het aangezicht van haar stervende vader was verkracht, werd ze in de rug geschoten. Ze overleefde haar verwondingen, maar is sindsdien kreupel.

In 1982 werd Beiroet bezet door het Israëlische leger dat onder opperbevel stond van Ariel Sjaron. De Israeli's kregen steun van Libanese christenmilities, gezworen vijanden van om het even welke moslim. In de avond van 16 september stuurde Sjaron de milities naar Sabra en Sjatila. Daar zouden zich Palestijnse terroristen bevinden die dringend moesten worden uitgeschakeld. Maar alle Palestijnse mannen die een wapen konden dragen hadden de kampen verlaten. De achterblijvers waren vrouwen, kinderen en bejaarden. Onder deze weerloze burgers richtten de Libanese falangisten een slachting aan. Tot de ochtend van 18 september werden ze in de gelegenheid gesteld om zich aan sadisme te buiten te gaan. Daarbij vonden achthonderd Palestijnen de folterdood.

De Britse journalist Fergal Keane maakte er een documentaire over, 'The accused', die in september werd uitgezonden door de BBC. Destijds heb ik er het grootste deel van gemist. Maar deze week kreeg ik een herkansing, toen de film werd vertoond op de Vlaamse televisie. In België staat de kwestie volop in de aandacht, omdat men daar overweegt Sjaron te vervolgen voor misdaden tegen de menselijkheid. Volgens het internationale recht was hij tijdens de Israëlische bezetting van Beiroet verantwoordelijk voor de veiligheid van de burgers in zuidelijk Libanon. In 1983 eisten in de straten van Tel Aviv vierhonderdduizend woedende Israëli's een openbaar onderzoek. Sjaron moest aftreden als minister van defensie, maar bleef deel uitmaken van de regering. Hij beriep zich erop dat hij de gebeurtenissen onmogelijk had kunnen voorzien. Hij had, zo zei hij, een 'militaire inschattingsfout' gemaakt.

Zijn geloofwaardigheid wordt in de film zwaar op de proef gesteld. Sjaron blijkt wel degelijk vertrouwd te zijn geweest met de bloeddorstigheid van de falangisten. Hij had hen in het verleden gekarakteriseerd als 'het soort mannen dat een dame de hand kust en vervolgens doorgaat met moorden'. Hij moet dan ook hebben geweten dat de Libanese soldaten in Sabra en Sjatila allesbehalve zachtzinnig te werk zouden gaan. Bovendien werd hij gewaarschuwd. Een Israëlische verslaggever, die geruchten had gehoord over genocide, telefoneerde hem in de late avond van 17 september. Sjaron was thuis en in slaap. De verslaggever besefte niet dat de Libanezen op dat moment al vierentwintig uur bezig waren met moorden. Hij verkeerde in de veronderstelling dat ze maar pas waren begonnen. Hij maakte Sjaron wakker en zei opgewonden: 'Er gaan verhalen over massaslachtingen in de kampen. Er is nog tijd om het tegen te houden. Doe er iets aan!' Maar Sjaron reageerde niet.

Bijna twintig jaar zijn sindsdien verstreken. Terwijl Milosevic en andere oorlogsmisdadigers uit voormalig Joegoslavië zich voor het internationale hof in Den Haag moeten verantwoorden, gaan Sjaron en zijn helpers vrijuit. De Libanezen die in 1982 leiding hebben gegeven aan de slachtpartij in Sabra en Sjatila bekleden vandaag de dag hoge functies in de politiek en het zakenleven. Geen der falangisten werd ooit aangeklaagd. Ariel Sjaron heeft het inmiddels geschopt tot premier van Israël. Hij wijst nog steeds zijn aansprakelijkheid voor de massamoord van de hand. Onlangs heeft hij verklaard dat hij de tragedie van Sabra en Sjatila 'betreurt'. Maar toen hem werd gevraagd of hij zich tegenover de nabestaanden van de slachtoffers zou willen excuseren, antwoordde hij botweg: 'Me excuseren? Waarvóór?'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden