Strafbaarheid illegaliteit van de baan, winst voor iedereen

ANALYSE | Onrust binnen PvdA drijft Samsom tot deal met VVD. Uitruil goed voor politieke stabiliteit.

Zoveel tevreden politici als gisteren in de wandelgangen van de Tweede Kamer: dat is lang geleden. De strafbaarstelling van illegaliteit is van de baan, de midden- en hogere inkomens gaan er op vooruit. De deal waarmee de regeringspartijen VVD en PvdA gisteren naar buiten traden, lijkt een win-winsituatie voor beide.

De PvdA is af van een al anderhalf jaar voortwoekerende onrust binnen de fractie en de partij over een principieel punt. De VVD van de gehate nivellering van inkomens. En de gedogende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP zijn tevreden met beide onderdelen van het akkoord.

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra sprak gisteren van een 'evenwichtig akkoord'. Hij zit er niet mee dat er een streep gaat door de strafbaarstelling van illegaliteit. Daar gaat hij heel pragmatisch mee om. Vlak na het sluiten van het regeerakkoord schoot de PvdA hem te hulp, toen in zijn partij een opstand uitbrak over de inkomensafhankelijke ziektekostenpremie. Nu bewijst hij zijn PvdA-collega Samsom een dienst.

Vorig jaar al had de VVD-leider aangegeven dat er met hem over de strafbaarstelling te praten viel. Maar Samsom wilde er nooit aan vanwege de prijs die daarvoor zou moeten worden betaald. Het stond immers vast dat de VVD als tegenprestatie zou eisen dat er minder wordt genivelleerd. Dat is een hoge prijs voor een partij die onder voorzitterschap staat van een man die na het afsluiten van het regeerakkoord riep dat nivelleren een 'feestje' is. Bovendien heeft Samsom zich in de samenwerking met de VVD altijd gedragen volgens het principe: een man een man, een woord een woord. Het uitrijden van de rit met de VVD tot in 2017, politieke stabiliteit, is voor hem een belangrijk doel.

Wellicht is Samsom er achter gekomen dat die stabiliteit juist wordt bedreigd door nog langer vast te houden aan de strafbaarstelling. Hij is er niet in geslaagd zijn achterban ervan te overtuigen dat de PvdA die maatregel heeft weten uit te kleden tot slechts symboolwetgeving. De onrust binnen de partij bleef. Sander Terphuis, PvdA-lid en voormalig vluchteling, liep voorop in het verzet. Hij dreigde met een nieuwe ledenraad.

Afgelopen maandag nam Samsom alsnog contact op met zijn VVD-collega om te praten over de strafbaarstelling. Ook de dreun die zijn partij kreeg uitgedeeld bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen speelde een belangrijke rol bij zijn veranderde opstelling. Samsom stond onder druk van zijn fractie die al snel na de verkiezingen de conclusie had getrokken dat de PvdA in de samenwerking met de liberalen het eigen gezicht meer moest laten zien. In dat kader moest die strafbaarstelling van tafel. Dat dit betekende dat er minder wordt genivelleerd, had de partij dan maar voor lief te nemen.

Behalve de onrust in zijn fractie zal bij Samsom ook hebben meegespeeld dat de coalitie in de Eerste Kamer de steun nodig heeft van de drie bevriende oppositiepartijen. D66 en ChristenUnie beschouwen de strafbaarstelling als principieel onaanvaardbaar. De SGP interesseert deze kwestie minder.

Fractieleider Arie Slob van de ChristenUnie zette onlangs druk op de ketel door te dreigen geen steun meer te verlenen aan andere maatregelen als het wetsvoorstel over de strafbaarstelling zou worden ingediend. Nu dat niet doorgaat is een belangrijk obstakel voor verdere samenwerking met de coalitie weggenomen.

Dat er nu lastenverlichting komt voor de midden- en hogere inkomens en niet voor de lagere is pijnlijk voor de sociaal-democraten. Zij haastten zich gisteren dan ook te verzekeren dat bij de komende begrotingsbesprekingen ook voor de lagere inkomens iets wordt geregeld. De zegen van de bevriende oppositiepartijen hebben ze. Alle drie willen ze volgend jaar lastenverlichting, ook voor lagere inkomens. Daarbij komt het goed uit dat de aantrekkende economie zorgt voor meevallers op de overheidsbegroting. Er is dus ruimte voor lastenverlichting zonder dat er extra hoeft te worden bezuinigd. Een beetje geld kunnen uitdelen, ook dat komt de politieke stabiliteit ten goede.

VANDAAG 6|7 Meer nieuws en achtergrond

COMMENTAAR, OPINIE 23

PvdA betaalt verkeerde prijs voor schrappen strafbaarstelling illegaliteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden